کد خبر: 77023
تاریخ انتشار: سه شنبه 09 مرداد 1397 - 13:30
تنوع زیستی بخشی حساس از سرمایه طبیعی هر کشوری است که با مطرح شدن بحث واگذاری مرجعیت «کنوانسیون تنوع زیستی» به وزارت جهاد کشاورزی نگرانی هایی را در باره چگونگی حفاظت از زیست بوم های کشور در پی داشته است.
به گزارش بهداشت نیوز: از چندی پیش زمزمه های واگذاری مرجعیت «کنوانسیون تنوع زیستی» از سازمان محیط زیست کشور به وزارت جهاد کشاورزی در فضای رسانه ای کشور مطرح و به تبع آن نظرات مخالف و موافق در این باره داغ شد.
تنوع زیستی از سه مفهوم تنوع ژن، تنوع گونه و تنوع بوم (اکوسیستم) مرتبط به هم تشکیل شده است و به دلیل اهمیت حفظ آن، کنوانسیون تنوع زیستی « CONVENTION ONBIOLOGICAL DIVERSITY» پنجم ژوئن 1992 در ریودوژانیروی برزیل تشکیل و 29 دسامبر سال1993 لازمالاجرا شد و ایران هم ششم اوت 1996 به عضویت آن درآمد.
این کنوانسیون با اهداف مهمی چون حفظ تنوع زیستی، استفاده پایدار از گونه ها و سهیم شدن عادلانه و برابر در مزایای حاصل از کاربرد منابع ژنتیک، ازجمله از طریق دسترسی مناسب به منابع ژنتیک و انتقال صحیح تکنولوژیهای مربوط شکل گرفت و مرجع ملی این کنوانسیون بنا به ماهیت سازمان حفاظت محیط زیست به معاونت محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی این سازمان واگذار شد.
به استناد به مواد یک و سه قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست، سازمان حفاظت محیط زیست مسئول بهبود و بهسازی همه موارد مرتبط با محیط زیست ازجمله حیات وحش، آبزیان و مناطق حفاظت شده است؛ اینها مواردی است که به صراحت در این مواد بیان شده و در شمار وظایف قانونی سازمان محیط زیست تعریف شده است. علاوه بر این، بنا به ساختاری که این سازمان دارد مهمترین هدف این سازمان حفاظت از گونه های جانوری ( شامل ژن، گونه و اکوسیستم جانوری) و نیز گونه های گیاهی است.
اجرای مفاد کنوانسیون تنوع زیستی بر عهده سازمان ها و وزارتخانه های مختلف از جمله راه و شهر سازی ، نیرو ، جهاد کشاورزی و کشور است که سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان یک نهاد حاکمیتی و فرابخشی بر اجرای مفاد این کنوانسیون از سوی نهادهای مختلف نظارت دارد؛ با توجه به این وظیفه، احتمال واگذاری مرجعیت و نظارت کنوانسیون تنوع زیستی به نهاد غیر از محیط زیست پیشاپیش سبب صف بندی موافقان و مخالفان این واگذاری شده است.
در حالی که برخی این واگذاری را خطرناک، یک حرکت غیر حرفه ای و کاملا در جهت خلاف منافع ملی می دانند عده ای دیگر معتقدند مساله مهم این است که کنوانسیون تنوع زیستی زیر نظر هر نهادی باشد باید آن دستگاه به طور کامل و شفاف در جهت حمایت و حفاظت از تنوع زیستی گام بردارد.
***امیدوارم موضوع واگذاری شایعه باشد
در این راستا اصغر محمدی فاضل رییس انستیتو علوم و فناوری های محیط زیست سازمان همکاری اقتصادی ( اکو ) معتقد است که واگذاری مرجعیت کنوانسیون تنوع زیستی به جهاد کشاورزی اگر هم شوخی باشد، شوخی خوبی نیست و حتی خطرناک است.
اصغر محمدی فاضل درباره واگذاری این مرجعیت گفت: امیدوارم موضوع واگذاری مرجعیت کنوانسیون تنوع زیستی به جهاد کشاورزی شایعه باشد.
وی اظهار داشت: به نظر می رسد این حرکت توسط هر فرد یا نهادی هم که شروع یا مطرح شده باشد یک حرکت غیر حرفه ای، خود زنی تخصصی و کاملا در جهت خلاف منافع ملی است.
فاضل به دلایل خود دراین باره اشاره کرد و گفت: تمام موضوعات مفاد کنوانسیون تنوع زیستی در حوزه اختیارات و مبانی قانونی تشکیل سازمانی به نام سازمان حفاظت محیط زیست قرار می گیرد، حال اگر این سازمان در کشور حتی با نام و عنوان دیگری نیز وجود داشته باشد، در شرایط ساختار اداری و قانونی فعلی این موضوع در حوزه تخصصی و قانونی سازمان حفاظت محیط زیست می گنجند.
معاون اسبق سازمان حفاظت محیط زیست افزود: علاوه بر این حتی بر اساس مصوبات مجلس شورای اسلامی در خرداد 81 که اولین برنامه راهبردی و اقدام ملی حفاظت از تنوع زیستی به تصویب شورای عالی محیط زیست رسید و بعد در قانون برنامه پنجم توسعه به عنوان یک ماده به دولت تکلیف شد، اجرای آن به سازمان محیط زیست داده شد.
وی ادامه داد: این موضوع هم به لحاظ عقلی و هم منطقی کاملا درست به نظر می رسد چون برنامه راهبردی و اقدام ملی حفاظت از تنوع زیستی موضوعات مختلفی مانند کشاورزی، توسعه راه، توسعه سکونتگاه های انسانی، ارتباطات بین دستگاه ها، موضوعات مدیریت شهری، مدیریت منابع آب، جابجایی منابع آب و حتی موضوعات مدیریت پسماند چه پسماند های شهری و چه خطرناک را در بر می گیرد.
فاضل افزود: لذا اجرای کنوانسیون تنوع زیستی در حوزه تخصصی سازمان هایی مانند وزارت نیرو، جهاد کشاورزی، راه و شهرسازی، کشور، شهرداری ها و بسیاری از نهادهای دیگر قرار می گیرد بنابراین وقتی چنین اتفاقی می افتد طبیعی و بدیهی است که باید یک نهاد حاکمیتی بر عملکرد آنها نظارت داشته باشد.
وی ادامه داد: در ایران هم این نهاد به درستی دیده شده و سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان یک سازمان تابعه رییس جمهور نه یک وزارتخانه نقش حاکمیتی و نخ تسبیح مجموعه فعالیت های مربوط به حوزه تنوع زیستی را برعهده دارد لذا باید بر عملکرد مفاد کنوانسیون تنوع زیستی از سوی این سازمان ها و نهادهای بهره بردار و وزارتخانه هایی مانند نیرو ، جهاد کشاورزی، کشور، راه و شهرسازی نظارت داشته باشد.
رییس انستیتو علوم و فناوری های محیط زیست سازمان همکاری اقتصادی ( اکو ) گفت: به نظر می رسد حتی به لحاظ قانونی هم واگذار کردن هم اجرا و هم نظارت امری بر یک دستگاه اجرایی خلاف اصول قانون گذاری است، در هیج جای دنیا نمونه ای وجود ندارد که اجرای کاری به دستگاهی سپرده شود و بعد وظیفه نظارت بر اجرای آن نیز به همان دستگاه واگذار شود.
وی تاکید کرد: به نظر می رسد اگر مرجعیت کنوانسیون تنوع زیستی به وزارت جهاد کشاورزی داده شود شاید در سطح جهان بتوانیم مثالی به عنوان تنها کشوری که اجرای آنرا به یک نهاد اجرایی داده، بشویم.
فاضل گفت: اجرای کنوانسیون های تنوع زیستی به خصوص موضوعات مربوط به تنوع زیستی، محیط زیست طبیعی مانند کنوانسیون رامسر و نظایر آن در کشور حاصل یک تجربه نزدیک به 50 ساله است و سالها برای ریل گذاری آنها وقت صرف شده است.
وی افزود: در این راستا به مرور موفق شدیم سمت هایی مانند عضویت در هیات رییسه کنوانسیون ها، ریاست رکن علمی فنی، عضویت در پانل تخصصی ساز و کار جهانی خدمات زیست بومی را به دست آوریم و حتی در یک دوره کاندیدای دبیر کلی کنوانسیون تنوع زیستی بشویم.
فاضل ادامه داد: یعنی این ریل گذاری باعث شد چنین ظرفیتی در سازمان حفاظت محیط زیست شکل گیرد و اکنون حداقل 20 کارشناس در این سازمان بالای 10 سال تجربه کار کردن با بخش های مختلف این کنوانسیون را دارند لذا اگر قرار است این مرجعیت به هر جایی واگذار شود باید کل این بدنه و تجربه، ساز و کار و ماموریت واگذار شود.
وی تاکید کرد: البته به نظر می رسد برای این کار باید قانونی برای آن تصویب شود که این قانون اسم سازمان حفاظت محیط زیست را تغییر دهد و بعد وزارت جهاد کشاورزی وزارتخانه جدیدی بشود و یک نهاد جدیدی تاسیس شود تا این کار را انجام دهد، لذا به نظر می رسد این کار به لحاظ کارشناسی، بین المللی، عقلی و فنی اشکالات قابل توجهی دارد و امیدوارم این همچنان یک شایعه باشد و حتی اگر شایعه هم هست صحت نداشته باشد.
*** مساله مهم واگذاری مرجعیت نیست بلکه نحوه نظارت است
مسعود باقر زاده کریمی معاون امور تالاب ها و پارک های ملی دفتر زیستگاه ها و امور مناطق سازمان محیط زیست و رییس کمیته ملی و مرجع علمی و فنی کنوانسیون رامسر نیز گفت: نظر سازمان محیط زیست را درباره واگذاری مرجعیت «کنوانسیون تنوع زیستی» به وزارت جهاد کشاورزی نمی دانم.
وی افزود: البته مباحثی برای انتقال آن به گوشم رسیده است اما هنوز دلایل موافقان و مخالفان را به طور مستقیم نشنیده ام ولی نظر کارشناسی من این است که کنوانسیون تنوع زیستی در هر جا و زیر نظر هر دستگاهی چه دولتی و چه خصوصی باشد، باید به وظیفه خود در راستای حفظ و حمایت از تنوع زیستی شفاف و با جدیت عمل کند.
باقرزاده کریمی درباره واگذاری این مرجعیت به وزارت جهاد کشاورزی به عنوان یک نهاد اجرایی گفت: در جهاد کشاورزی فقط این تناقض وجود ندارد، مثلا وزارت جهاد کشاورزی از یک طرف بهره بردار و طرف دیگر حافظ منابع طبیعی است این دو با هم همخوانی ندارند زیرا می بینیم که بهره برداری به حفاظت غلبه کرده است، یعنی بعد از سه دهه که به پشت سر نگاه می کنیم می بینیم بهره برداری خیلی جلو رفته و کشاورزی توسعه یافته اما حفاظت هیچ پیشرفتی نداشته است.
وی افزود: این نشان می دهد نباید دستگاه بهره بردار و حافظ در یک مجموعه جمع شود ، اما می خواهم این را بگویم اگر هر دستگاهی بخواهد مسوول تنوع زیستی شود باید در جهت حفاظت و حمایت از تنوع زیستی گام بردارد یعنی آن دستگاه تمام عملکردش باید در جهت حمایت از تنوع زیستی باشد.
وی با تاکید بر اینکه نکته کلیدی همین است گفت: تنوع زیستی راز نظام خلقت است و صرفا یک وظیفه دستگاهی نیست، نظام طبیعت بر تنوع گذاشته شده از یک باکتری گرفته تا یک حیوان به ظاهر بی ارزش تا تمام انواع تنوع گیاهی و جانوری در زنجیره حیاتی نقش خود را بازی می کنند.
رییس کمیته ملی و مرجع علمی و فنی کنوانسیون رامسر افزود: این تکلیفی است که نظام خلقت برای آنها تعیین کرده است لذا ما به جهت سیاست های امروز و فردا و این دولت و آن دولت نمی توانیم تنوع زیستی را وجه المصالحه قرار دهیم بنابراین اصرار ندارم که مرجعیت «کنوانسیون تنوع زیستی» حتما در سازمان محیط زیست باشد یا جای دیگری برود اما تاکید من این است که هر دستگاهی مسوولیت آنرا بپذیرد باید تمام برنامه های خود را در جهت حفظ تنوع زیستی شفاف ارائه کند.
وی اظهار داشت: اگر هم قرار باشد این جابجایی صورت گیرد علت آن باید در جلسات متعدد بررسی شود و به نظر می رسد باید به این مساله عمیق تر نگاه کرد.
منبع: ایرنا
ارسال نظر
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.