دانشیار روانپزشکی و عضو هیئت علمی بیمارستان ابنسینا با تأکید بر اینکه پیشگیری از آلزایمر نباید به دوران سالمندی موکول شود، گفت: بسیاری از عوامل خطر این بیماری از سالهای ابتدایی زندگی با فرد همراه هستند و اصلاح سبک زندگی، افزایش فعالیت بدنی و ذهنی، حفظ ارتباطات اجتماعی و کنترل بیماریهای زمینهای میتواند در کاهش خطر بروز اختلالات شناختی در سالهای سالمندی مؤثر باشد.
به گزارش بهداشت نیوز، دکتر زنیره سلیمی، دانشیار روانپزشکی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و فعال در بخش سالمندان بیمارستان ابنسینا ، به مناسبت روز جهانی آلزایمر اظهار کرد: بیماری آلزایمر شایعترین نوع دمانس یا اختلال شناختی در سالمندان است و با توجه به روند افزایش جمعیت سالمندان در جهان و ایران، انتظار میرود در سالهای آینده اهمیت این موضوع در حوزه سلامت عمومی و سلامت روان بیش از پیش افزایش یابد.
وی با اشاره به اینکه افزایش سن یکی از مهمترین عوامل خطر ابتلا به اختلالات شناختی است، افزود: با افزایش جمعیت سالمندان، توجه به پیشگیری، تشخیص زودهنگام و مدیریت اختلالات شناختی نیز باید در اولویت بیشتری قرار گیرد.
این متخصص روانپزشکی ادامه داد: در سالهای گذشته درباره شیوع آلزایمر و پیامدهای آن مطالب زیادی مطرح شده است، اما در شرایط کنونی لازم است تمرکز بیشتری بر عوامل خطری داشته باشیم که امکان کنترل یا تعدیل آنها وجود دارد و ببینیم چگونه میتوان با مداخلات مؤثر، بار بیماری را در جامعه کاهش داد.
بخشی از عوامل خطر آلزایمر قابل کنترل است
دکتر سلیمی با بیان اینکه همه عوامل خطر آلزایمر قابل تغییر نیستند، خاطرنشان کرد: سن و برخی عوامل ژنتیکی از جمله عواملی هستند که امکان تغییر آنها وجود ندارد، اما مجموعهای از عوامل دیگر مانند مصرف سیگار و الکل، افسردگی و برخی اختلالات روانپزشکی درماننشده، انزوای اجتماعی و کمتحرکی را میتوان کنترل یا تعدیل کرد.
وی افزود: کنترل بیماریهایی مانند فشار خون بالا، دیابت، اختلالات چربی خون و بیماریهای قلبی و عروقی نیز از اهمیت زیادی برخوردار است؛ چرا که سلامت جسم و سلامت مغز ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند.
این دانشیار روانپزشکی بر ضرورت اصلاح سبک زندگی تأکید کرد و گفت: افزایش فعالیت بدنی، توجه به کیفیت زندگی، کنترل عوامل خطر قلبی و عروقی و بیماریهای زمینهای و حرکت به سمت یک سبک زندگی سالم، از جمله اقداماتی است که باید در تمام مراحل زندگی مورد توجه قرار گیرد.
پیشگیری از آلزایمر از دوران کودکی و جوانی آغاز میشود
سلیمی با تشبیه عوامل خطر و عوامل محافظتکننده سلامت مغز به «کولهباری که در طول زندگی با فرد همراه است»، اظهار کرد: از دوران جنینی و پس از آن در دورههای نوزادی، کودکی، نوجوانی، جوانی و میانسالی، مجموعهای از عوامل میتوانند بر سلامت مغز اثر بگذارند و آنچه فرد در طول زندگی با خود همراه میکند، در وضعیت شناختی او در سالمندی نیز مؤثر خواهد بود.
وی افزود: هرچه از سالهای کودکی، نوجوانی، جوانی و میانسالی برای کاهش عوامل خطر و تقویت عوامل محافظتکننده اقدام کنیم، با اصلاح سبک زندگی، افزایش فعالیت جسمی و ذهنی، تقویت ذخیره شناختی و مراقبت از سلامت مغز، میتوانیم خطر بروز اختلالات شناختی را کاهش دهیم.
این متخصص روانپزشکی ادامه داد: حتی در صورت ابتلا به بیماری نیز برخورداری از وضعیت مناسبتر جسمی، روانی و شناختی و مدیریت عوامل خطر میتواند در روند مراقبت و مدیریت بالینی بیمار مؤثر باشد.
تقویت ذخیره شناختی؛ یکی از پایههای حفظ سلامت مغز
دکتر سلیمی تقویت ذخیره شناختی مغز را یکی از موضوعات مهم در پیشگیری از اختلالات شناختی دانست و گفت: هرچه فرد بیشتر از تواناییهای ذهنی و شناختی خود استفاده کند، ذخیره شناختی او نیز میتواند غنیتر شود.
وی با اشاره به گسترش فناوریهای نوین و استفاده روزافزون از فضای مجازی و هوش مصنوعی اظهار کرد: فناوری و هوش مصنوعی میتوانند ابزارهای مفیدی باشند، اما نباید استفاده از آنها به قیمت کنار گذاشتن فعالیتهای ذهنی انسان تمام شود.
این دانشیار روانپزشکی افزود: لازم است افراد همچنان از تواناییهای شناختی خود استفاده کنند، ذهن را فعال نگه دارند، به فعالیتهای فکری بپردازند، ارتباطات اجتماعی خود را حفظ کنند و از انزوای اجتماعی فاصله بگیرند.
وی ادامه داد: در کنار فعالیت ذهنی و اجتماعی، افزایش تحرک و ورزش و توجه به کیفیت محیط زندگی، از جمله کیفیت هوای تنفسی، نیز در چارچوب مراقبت از سلامت عمومی و سلامت مغز اهمیت دارد.
درمان آلزایمر تنها به دارو محدود نمیشود
سلیمی با اشاره به تحقیقات گسترده برای دستیابی به درمانهای جدید آلزایمر گفت: در سالهای اخیر پژوهشهای متعددی برای توسعه درمانهای دارویی نوین انجام شده است، اما در کنار دارو، شناسایی و کنترل عوامل خطر و استفاده از روشهای غیردارویی نیز اهمیت زیادی دارد.
وی تأکید کرد: پس از تشخیص قطعی بیماری، برنامه درمانی نباید صرفاً بر دارو متمرکز باشد، بلکه مداخلات غیردارویی و توانبخشی شناختی نیز باید متناسب با شرایط بیمار در برنامه درمانی مورد توجه قرار گیرد.
این متخصص روانپزشکی آموزش خانواده و همراهان بیمار را یکی از ارکان مهم مدیریت آلزایمر دانست و اظهار کرد: همراهان باید بدانند چگونه با فرد مبتلا رفتار کنند و در مواجهه با بیقراری، اضطراب، افسردگی، اختلال خواب و سایر تغییرات رفتاری چه واکنشی نشان دهند.
وی افزود: خانواده باید آموزش ببیند که در چه شرایطی میتوان از روشهای غیردارویی برای کنترل برخی علائم استفاده کرد و چه زمانی لازم است بیمار برای ارزیابی تخصصی و بررسی بیشتر به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کند.
توانبخشی شناختی در کنار درمان دارویی
دکتر سلیمی توانبخشی شناختی را یکی دیگر از بخشهای مهم مراقبت از بیماران مبتلا به آلزایمر و سایر اختلالات شناختی عنوان کرد و گفت: تمرینها و برنامههای توانبخشی شناختی میتوانند در کنار درمان دارویی مورد استفاده قرار گیرند و باید بر اساس شرایط و نیازهای هر بیمار طراحی شوند.
وی افزود: توانبخشی شناختی حوزهای تخصصی و گسترده است و میتواند در کنار سایر اقدامات درمانی، بخشی از برنامه جامع مراقبت از بیمار باشد.
ارائه خدمات تخصصی سالمندان و اختلالات شناختی در بیمارستانهای دانشگاه
این عضو هیئت علمی بیمارستان ابنسینا درباره خدمات تخصصی این بیمارستان اظهار کرد: بیمارستان ابنسینا دارای بخش سالمندان زنان و مردان است و بیماران مبتلا به آلزایمر یا افرادی که دارای علائم پرخطر و نیازمند ارزیابی و مراقبت تخصصی هستند، میتوانند از خدمات این بخشها بهرهمند شوند.
وی افزود: درمانگاههای سالمندان نیز در بیمارستان ابنسینا فعال است و بیماران میتوانند برای ارزیابی و پیگیری اختلالات شناختی و سایر مشکلات مرتبط با سالمندی به این درمانگاهها مراجعه کنند.
سلیمی ادامه داد: درمانگاه عصبروانپزشکی یا نوروسایکیتری بیمارستان قائم(عج) نیز صبح روزهای چهارشنبه فعال است و در زمینه اختلالات عصبروانپزشکی، بهویژه انواع دمانس، آلزایمر و پارکینسون، خدمات تخصصی ارائه میدهد.
وی خاطرنشان کرد: بیماران مبتلا به اماس، افرادی که دچار پیامدهای ناشی از ضربه به سر شدهاند، بیماران مبتلا به خونریزی مغزی و افرادی که با برخی مشکلات نورولوژیک و نوروسرجری مواجه هستند نیز میتوانند برای ارزیابیهای مرتبط با اختلالات شناختی و عصبروانپزشکی به این درمانگاه ارجاع شوند.
سلامت مغز را به دوران سالمندی موکول نکنیم
دانشیار روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان تأکید کرد: مهمترین نکته در مواجهه با آلزایمر این است که مراقبت از سلامت مغز و کنترل عوامل خطر را به دوران سالمندی موکول نکنیم؛ بلکه از سالهای ابتدایی زندگی برای تقویت عوامل محافظتکننده، کاهش عوامل خطر، افزایش فعالیت بدنی و ذهنی و حفظ ارتباطات اجتماعی برنامه داشته باشیم.
وی گفت: سلامت مغز حاصل مجموعهای از انتخابها و مراقبتهایی است که در طول زندگی شکل میگیرد و توجه زودهنگام به این موضوع میتواند زمینه را برای سالمندی سالمتر و حفظ عملکرد شناختی در سالهای پایانی زندگی فراهم کند.
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.