مذاکره فقط پشت میز جلسه و میان قراردادهای رسمی اتفاق نمی‌افتد. وقتی برای حقوق بیشتر صحبت می‌کنیم، سر قیمت یک ماشین چانه می‌زنیم، درباره شرایط یک قرارداد بحث می‌کنیم یا حتی در خانه تصمیم می‌گیریم چه کسی ظرف‌ها را بشوید، در حال مذاکره‌ایم. اما مذاکره فقط به قانع‌کردن طرف مقابل یا پیدا کردن یک نقطه وسط خلاصه نمی‌شود. کریس واس، مذاکره‌کننده سابق پرونده‌های گروگان‌گیری، در کتاب «هرگز سازش نکنید» نشان می‌دهد که مذاکره بیش از آنکه جنگ منطق و عدد باشد، هنر فهمیدن انسان، مدیریت احساسات و هدایت گفت‌وگوست؛ هنری که با گوش‌دادن فعال و همدلی تاکتیکی آغاز می‌شود و با سؤال‌های کالیبره‌شده، جمع‌آوری اطلاعات و کشف اطلاعات پنهان به نتیجه می‌رسد.

توحید در نگاه اسلام، فقط پاسخی به این پرسش نیست که «خدا یکی است یا چند خدا؟»؛ مسئله از جایی جدی می‌شود که این باور قرار است مسیر زندگی انسان را تغییر دهد. در جلسه نهم «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن»، آیت‌الله خامنه‌ای با محوریت آیه ۱۶۵ سوره بقره، توحید را از یک اعتقاد ذهنی بیرون می‌آورد و به عرصه زندگی فردی و اجتماعی می‌کشاند؛ از عدالت و حکومت و روابط اجتماعی گرفته تا آزادی انسان از بندگی قدرت‌های غیرالهی.

توحید در نگاه اسلام، فقط یک باور درباره خدا نیست؛ نوعی نگاه به جهان و انسان است. در جلسه هشتم «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن»، آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای با محور قرار دادن آیه ۲۵۵ سوره بقره، معروف به آیةالکرسی، توضیح می‌دهد که جهان چگونه در نگاه توحیدی معنا پیدا می‌کند و این نگاه چگونه می‌تواند رابطه انسان با خدا، خودش و دیگران را تغییر دهد. از دل این بحث، توحید از یک مفهوم اعتقادی به شیوه‌ای برای فهم و ساختن زندگی تبدیل می‌شود.

سقوط اصفهان در واپسین سال‌های حکومت صفوی، فقط نتیجه حمله افغان‌ها و شکست در میدان جنگ نبود؛ روایتی که کروسینسکی از این واقعه ارائه می‌کند، از حکومتی سخن می‌گوید که پیش از رسیدن دشمن به پایتخت، درگیر فساد، ضعف مدیریتی، اختلافات داخلی، فرسودگی نظامی و بی‌اعتمادی اجتماعی شده بود. محاصره اصفهان نیز این ضعف‌های انباشته را به فاجعه‌ای انسانی تبدیل کرد؛ جایی که گرسنگی، بیماری و فروپاشی نظم اجتماعی، شهری را که روزگاری نماد شکوه صفوی بود، به مرز نابودی کشاند.

اگر روزی تقریباً همه‌چیز از انسان گرفته شود، چه چیزی می‌تواند او را به ادامه دادن وادارد؟ ویکتور فرانکل، روان‌پزشک اتریشی و بنیان‌گذار معنا‌درمانی، در کتاب «انسان در جستجوی معنا» تلاش می‌کند به این پرسش پاسخ دهد؛ پاسخی که از دل تجربه شخصی او در اردوگاه‌های نازی شکل گرفته است. فرانکل نشان می‌دهد که انسان حتی در شرایطی که آزادی بیرونی، امنیت و آسایش خود را از دست داده، می‌تواند با یافتن معنا، امید و انتخاب نگرش خود، همچنان دلیلی برای زندگی داشته باشد.

ماری کوری از محدودیت‌های تحصیل برای زنان در لهستان آغاز کرد و به یکی از نامدارترین دانشمندان جهان تبدیل شد؛ زنی که با کشف رادیوم و پولونیوم، دریافت دو جایزه نوبل و به‌کارگیری دانش خود برای کمک به مجروحان جنگ، نامش را در تاریخ علم ماندگار کرد. کتاب «مادام کوری» نوشته اِو کوری، روایت زندگی این دانشمند و مسیر دشوار او از ورشو تا قله‌های علم است.

رمان «قلعه حیوانات» نوشته جورج اورول، یکی از مشهورترین آثار سیاسی ادبیات جهان است که داستان حیوانات یک مزرعه را به‌عنوان تمثیلی از انقلاب روسیه ۱۹۱۷ و تحولات پس از آن، به‌ویژه شکل‌گیری حکومت استالین روایت می‌کند. حیوانات برای رهایی از ظلم انسان‌ها انقلاب می‌کنند و با شعار آزادی و برابری، نظامی تازه می‌سازند؛ اما با گذشت زمان، تمرکز قدرت، حذف مخالفان، تبلیغات و سرکوب باعث می‌شود رهبران جدید همان نظام استبدادی را بازسازی کنند که حیوانات برای نابودی آن قیام کرده بودند.

رابطه عاطفی فقط به احساسات و حال‌وهوای ما محدود نمی‌شود؛ کیفیت یک رابطه می‌تواند از مسیر استرس، خواب، احساس امنیت و رفتارهای روزمره با برخی فرایندهای فیزیولوژیک بدن ارتباط داشته باشد. از اکسی‌توسین و کورتیزول گرفته تا مواد شیمیایی مغز مانند دوپامین و سروتونین، تجربه عشق و صمیمیت با تغییراتی در بدن همراه است؛ اما این موضوع با ادعای «انتقال انرژی» میان دو نفر تفاوت دارد.

پژوهش‌های روان‌شناسی نشان می‌دهند افرادی که بیشترین حضور را در زندگی ما دارند، لزوماً فقط منبع آرامش نیستند؛ آنها ممکن است بیشتر از دیگران هدف خشم و پرخاشگری ما قرار بگیرند. اما آیا دلیلش این است که مطمئنیم دوستمان دارند و ترکمـان نمی‌کنند؟

بیشتر ما تغییر را با تصمیم‌های بزرگ آغاز می‌کنیم؛ از شنبه ورزش می‌کنیم، از اول ماه پس‌انداز می‌کنیم، هر روز کتاب می‌خوانیم و بالاخره یک عادت قدیمی را کنار می‌گذاریم. اما چند روز یا چند هفته بعد، خستگی و روزمرگی دوباره ما را به نقطه اول برمی‌گرداند. سارا هاروی در کتاب «کایزن» راه دیگری پیشنهاد می‌کند: برای تغییر پایدار، لازم نیست یک‌باره همه‌چیز را عوض کنیم؛ کافی است کوچک شروع کنیم، ادامه بدهیم و هر بار کمی بهتر شویم.

گاهی کودکی که در کلاس درس چندان نمی‌درخشد، در واقع بی‌استعداد نیست؛ شاید مدرسه هنوز فرصتی برای پیدا کردن توانایی واقعی او فراهم نکرده باشد. از نگاه کن رابینسون، استعدادهای کودکان می‌توانند زیر فشار نمره، مقایسه، آموزش یکسان، ترس از شکست و بی‌توجهی به هنر و خلاقیت پنهان بمانند. مدرسه قرار نیست فقط دانش‌آموزان را برای امتحان آماده کند؛ باید به آن‌ها کمک کند خودشان را بشناسند و زمینه شکوفایی توانایی‌هایشان را پیدا کنند.

شاید بارها از خودمان پرسیده باشیم: «واقعاً در چه کاری خوبم؟» یا «چه چیزی قرار است به زندگی‌ام معنا بدهد؟» پاسخ این سؤال همیشه یک شغل مشخص یا یک استعداد خارق‌العاده نیست. گاهی باید از میان علاقه‌ها، تجربه‌ها، شکست‌ها، آدم‌هایی که می‌شناسیم و حتی انتظارات جامعه عبور کنیم تا بفهمیم چه چیزی واقعاً با ما سازگار است. کتاب «یافتن جوهر درون» (Finding Your Element) نوشته کن رابینسون و لو آرونیکا، دقیقاً درباره همین جست‌وجوست.

خیلی وقت‌ها حسادت را با عشق اشتباه می‌گیریم. فکر می‌کنیم اگر کسی را دوست داشته باشیم، باید از آدم‌های اطرافش بترسیم، رفت‌وآمدهایش را کنترل کنیم، نگران از دست دادنش باشیم و مدام مطمئن شویم که هنوز برای او مهم هستیم. اما عشق و حسادت از یک نقطه شروع نمی‌شوند. عشق از انتخاب و اعتماد می‌آید؛ حسادت اغلب از ترس و ناامنی. یکی می‌گوید «تو آزاد هستی و من دوست دارم خودت مرا انتخاب کنی»، دیگری می‌گوید «اگر آزاد باشی، ممکن است مرا انتخاب نکنی.»

وقتی برای مدتی ارتباطمان با دیگران کمتر می‌شود، ممکن است متوجه تغییراتی در خواب، انرژی، اشتها یا حتی حال عمومی خود شویم. تنهایی فقط به معنای تنها بودن در یک خانه یا نداشتن ارتباط با دیگران نیست؛ گاهی ممکن است فرد در میان خانواده، دوستان یا همکاران هم احساس کند ارتباط عمیق و رضایت‌بخشی با دیگران ندارد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که احساس تنهایی و انزوای اجتماعی می‌توانند با سلامت روان، کیفیت خواب و برخی رفتارهای مرتبط با سلامت ارتباط داشته باشند. اما آیا می‌توان این تغییرات را به «تغییر مزاج» نسبت داد؟ برای پاسخ به این پرسش، باید میان مفهوم سنتی مزاج و یافته‌های پزشکی مدرن تفاوت قائل شویم.

یک ویدئوی کوتاه در اینستاگرام یا یوتیوب می‌تواند در چند دقیقه میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار دهد؛ اما محبوبیت یک توصیه پزشکی، به‌هیچ‌وجه به معنای علمی بودن آن نیست. از ادعای «درمان قطعی» با یک ماده غذایی گرفته تا توصیه به قطع دارو، کاربران باید پیش از پذیرفتن هر ادعای پزشکی در فضای مجازی، چند نشانه مهم را بررسی کنند.