کد خبر: 95062
تاریخ انتشار: چهارشنبه 14 آذر 1397 - 07:00
کارشناسان زمین شناسی معتقدند وقوع زمین لرزه در تهران مخاطرات ترکیبی فراوانی شامل تغییر فرم زمین، فرونشست و زمین لغزش را رقم می زند که موجب افزایش خسارات می شود؛ بنابراین باید حساب شده تر برای حفظ آمادگی و کاهش آسیب ها عمل کنیم.
به گزارش بهداشت نیوز: تالار شهدای جغرافیای دانشگاه تهران امروز (سه شنبه) میزبان نشست زلزله تهران؛ قبل و پس از زلزله بود.
رئیس دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران، رئیس سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح و معاون وزیر دفاع، عضو کمیته و معاون پیشگیری و کاهش خطرپذیری سازمان پیشگیری مدیریت بحران شهر تهران و عضو هیات علمی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی در این نشست حاضر بودند و سخن گفتند.
***زلزله تهران مخاطرات ترکیبی زمین را در پی دارد
رئیس دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران در این نشست با اشاره با گسیختگی زمین (لغزش) در پی وقوع زلزله 7.3 در مقیاس ریشتری 21 آبان 96 در منطقه ازگله و سرپل ذهاب گفت: در صورت وقوع زلزله ای با این شدت در تهران ما با چندین نوع مخاطره زمین روبرو خواهیم شد که شامل تغییر فرم زمین، فرونشست و لغزش است، ضمن آنکه نباید عوارض تشدید به دلیل نرم بودن خاک را از یاد ببریم.
دکتر ابراهیم مقیمی با اشاره به جمعیت بالای شهر تهران ادامه داد: وقتی بار سنگین ساخت و ساز روی زمین را هم در نظر بگیریم می توانیم بگوییم توان پاسخگویی به نیاز زلزله زدگان را هم درحد تامین یک اسکان موقت نداریم.
وی افزود: مدل تغییر مقیاس مخاطرات در زاگرس این است که مخاطرات به مقیاس بزرگ حرکت کرده؛ یعنی با پدیده بزرگ تری از جهت میزان خسارت روبرو هستیم.
عضو هیات علمی دانشگاه تهران به وقوع 5 هزار و 500 پس لرزه و پیش لرزه در ازگله و سرپل ذهاب اشاره کرده و اظهار داشت: زلزله ای با این فرایند و فرکانس در سوابق لرزه ای کشور سراغ نداریم و وقتی می گوییم منطقه زاگرس با سمت زلزله های بزرگ حرکت می کند برای آن دلایل مورفولوژیک (ریخت شناسی)، داریم.
وی با اشاره به تحت تاثیرقرار گرفتن تهران بعد از زلزله های 21 آبان 96 و 4 آذر 97 منطقه ازگله کرمانشاه بیان کرد: اگر بزرگتر شدن، فراوانی، شعاع و شدت و میزان خسارت های این زلزله ها را در نظر بگیریم، باید برنامه های حساب شده تری برای شهر تهران به ویژه با جمعیت این شهر داشته باشیم.
***نگاه در فرایند برنامه ریزی شهری باید تغییر کند
رئیس سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح و معاون وزیر دفاع در این نشست اظهار داشت: حوادث غیرمترقبه را از جنبه های مختلفی می توان بررسی کرد؛ مانند اینکه آثار بسیاری از این حوادث و مخاطرات بر جامعه انسانی تحمیل می شود.
دکتر مهدی مدیری مخاطرات را اتفاقی دانست که به جامعه انسانی آسیب می زند و افزود: در واقع مخاطرات با اینکه عنوان طبیعی را در پی دارد باعث آسیب پذیری می شود و عرصه آسیب پذیری را جامعه انسانی تعیین میکند؛ بنابراین اگر برای نمونه زلزله ای در کویر روی دهد اصلا خبررسانی هم نمی شود.
وی بیان کرد: مخاطرات محیطی زمانی خسارت و آثار بد دارد که انسان با لجبازی زمینه را برای این امر فراهم کند، مثلا وقتی در تهران ساخت وساز در ارتفاع 1800 بیشتر نیز آثار مخربی داشته است و ما در ارتفاع 2700 متر به بالا ساخت و ساز می کنیم.
دکتر مدیری به فرایند برنامه ریزی شهری اشاره کرده و اظهار داشت: توسعه شعری نگاه جدیدی را می طلبد و باید در این فرایند متعارف استانداردهای منطقه ای را بشناسیم و نسبت به معیارهای نمونه با شناخت اقدام کنیم.
رئیس سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح نگاه نو در توسعه شهری را مشتمل بر 5 مولفه برشمرد و در توضیح این مولفه ها گفت: اول باید دارایی های خود را به خوبی بشناسیم، سپس تمام مخاطرات را احصا و بر اساس قواعد علمی غربالگری کنیم و مخاطره غایب را تشخیص دهیم و با شناخت مخاطره محتمل به یک یا دو مخاطره محتمل برسیم، در گام سوم باید عرصه های آسیب پذیری یعنی دوری از خطرها را در نظر بگیریم.
وی گام چهارم را ارزیابی انواع مختلف ریسک دانست و گفت: باید بدانیم اگر این اتفاق افتاد چه می شود و سناریوهای مختلف آن را بررسی کنیم و در آخر راهکارهای مختلف پیشگیری از شدت حادثه را بیابیم و در نهایت بدانیم آسیب پذیری کدام منطقه بیشتر است و متناسب با اعتبارها و بودجه ها طرح های آمایش سرزمین راهکار ارائه کنیم.
دکتر مدیری راهکارها را از 4 دسته برشمرد و گفت: ملاحظات، الزامات، راهبردها و قاعده یا اصول انواع راهکارها هستند که باید هر کدام را در جای خود شناخته و به کار بندیم.
***بحران در قسمت های مختلف زمین بر دیگر قسمت ها تاثیر می گذارد
عضو کمیته و معاون پیشگیری و کاهش خطرپذیری سازمان پیشگیری مدیریت بحران شهر تهران نیز در این نشست با اشاره به آخرین گزارش سازمان ملل متحد در سال 2018 در مورد ریسک های اصلی گفت: این ریسک ها شامل سلاح کشتار جمعی، تغییر اقلیم، ریسک های محیط زیستی، شکست اقدامات مرتبط با تغییر اقلیم و بحران آب است.
مهندس فاطمه صالح ادامه داد: افزون بر این وقوع هر بحرانی در هر منطقه زمین روی دیگر کشورها یا حتی قاره های دیگر تاثیر می گذارد. دنیا تحت تاثیر مخاطرات مختلف و زیاد است که بخش اعظم آن از برخورد نامناسب بشر با طبیعت ناشی شده است.
وی با اشاره به اینکه تهران با 730 کیلومتر مربع وسعت شانزدهمین کلانشهر جهان است افزود: محدوده 5 ساله و بعد 25 ساله تهران و حریمی که برای آن در نظر گرفته شده بود با بی توجهی روبرو شده و تهران به شکل بی رویه ای توسعه یافت.
صالح، مخاطرات شهر تهران را شامل زلزله، زمین لغزش، فرونشست، سیل، مخاطرات ناشی از وجود خاکهای دستی، بالا بودن سطح آب های زیر زمینی و سیل برشمرد و افزود: برای شناسایی گسل های شهر تهران با همکاری پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و سازمان زمین شناسی نقشه های جدید پهنه گسل های شهر تهران را تهیه و بعد از آن ضوابط ساخت و ساز در حریم این گسل ها تدوین کردیم.
معاون پیشگیری و کاهش خطرپذیری سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران اضافه کرد: بر این اساس ساخت و ساز در حریم گسل ها؛ به ویژه ساخت سازه های اولویت دار مانند مدارس و بیمارستان در حریم گسل های تهران ممنوع اعلام شده است.
صالح از تهیه نقشه زمین لغزش یک پنجاهم خبر داد و گفت: تهیه نقشههای یک ده هزارم زمین لغزش در دستور کار است که به زودی رونمایی خواهد شد.
***وجود قنوات در تهران
وی با اشاره به قنوات در شهر تهران، خاطر نشان کرد: در یکی از محله های منطقه 9 تهران چند ساختمان دچار فرونشست شده بودند که بررسی ها نشان داد کل این منطقه در محدوده قنوات قرار دارند. در ساخت و سازهای غیراصولی یا این قنوات تغییر مسیر دادهاند، یا بدون توجه به ضوابط خاصی مسدود شدند.
معاون پیشگیری و کاهش خطرپذیری سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با بیان اینکه نقشه قنوات تهران نیز در این سازمان تهیه شده است، ادامه داد: در حال حاضر 51 هزار میله قنات در تهران وجود دارد ضمن آنکه 1300 رشته قنات نیز شناسایی شده است. طول رشتههای اصلی قنوات 735 کیلومتر و طول رشته های فرعی آن 547 کیلومتر است.
صالح با تاکید بر اینکه در صورت وقوع زلزلههای احتمالی با مخاطرات ترکیبی چون فرونشست، زمین لغزش مواجه خواهیم بود، اظهار داشت: در مناطقی چون دره فرحزاد که ساختمان های کارکنان مجلس ساخته شده خاکهای دستی (نرم) وجود دارد و این امر یکی از چالش های اصلی ساخت و ساز در اطراف تهران است.
وی با بیان اینکه بر این اساس اقدام به تهیه توزیع خاکهای دستی در این منطقه کردیم، اضافه کرد: علاوه بر آن تهران دارای دره رودهای بسیاری است که دلیل آن وقوع سیل هایی است که در این شهر ایجاد میشود.
صالح با بیان اینکه دلیل وقوع سیل در تهران را شیب شمالی-جنوبی آن دانست و یادآور شد: در بررسیها مواردی از تجاوز به حریم رودخانه فرحزاد را مشاهده کردیم
معاون پیشگیری و کاهش خطرپذیری سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران از راه اندازی سامانه تخمین خسارت زلزله در تهران خبر داد و گفت: یکی از موضوعات مهم در رخدادهای لرزهای میزان خسارت است که دستگاه های شتابنگاری میتواند به ما در تخمین خسارات ناشی از زلزله کمک کند. در مطالعات ما در زلزله های فیروزکوه متوجه شدیم میان موج S (ثانویه) و امواج P (اولیه) فاصله چند ثانیه ای وجود دارد که این زمان می تواند ما را در زمینه هشدار یاری کند از این رو همکاری با نهادهایی چون شرکت گاز، مترو، آب و برق برای بهره برداری از این زمان انجام شده است.
ایرنا
ارسال نظر
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.