نفخ و احساس پری شکم از شایعترین ناراحتیهای گوارشی هستند و گاهی پس از یک وعده غذایی سنگین یا مصرف برخی خوراکیها ایجاد میشوند. در طب سنتی ایرانی، برای کاهش این مشکل توصیههایی مانند توجه به حجم وعده غذایی، آرام غذا خوردن و استفاده از برخی گیاهان معطر مطرح شده است. با این حال، نفخ مداوم همیشه یک مشکل ساده غذایی نیست و اگر همراه با درد شدید، کاهش وزن یا تغییرات پایدار در اجابت مزاج باشد، نیاز به بررسی پزشکی دارد.
به گزارش بهداشت نیوز، احساس باد، پری و کشیدگی شکم برای بسیاری از افراد اتفاقی آشناست. گاهی فرد بعد از یک وعده غذایی سنگین متوجه میشود شکمش متورم شده و لباسهایش تنگتر به نظر میرسند.
در بسیاری از موارد، نفخ میتواند با نوع غذا، سرعت غذا خوردن، نوشیدنیهای گازدار یا بلعیدن هوای زیاد ارتباط داشته باشد.
طب سنتی نیز برای مشکلات گوارشی توصیههای متعددی دارد و در آن به نحوه غذا خوردن، ترکیب مواد غذایی و استفاده از گیاهان معطر توجه شده است.
اما نکته مهم این است که نفخ شدید یا مداوم نباید همیشه به «سردی معده» یا یک ماده غذایی خاص نسبت داده شود.
۱. آرامتر غذا بخورید
یکی از سادهترین توصیهها برای کاهش نفخ، آهسته غذا خوردن و خوب جویدن است.
غذا خوردن سریع میتواند باعث بلعیدن هوای بیشتری شود و در برخی افراد احساس نفخ را تشدید کند.
از طرف دیگر، وقتی فرد سریع غذا میخورد، ممکن است بدون توجه به احساس سیری، مقدار بیشتری غذا مصرف کند.
۲. وعدههای بسیار سنگین را کمتر کنید
پرخوری میتواند باعث احساس پری و ناراحتی گوارشی شود.
به جای اینکه یک وعده بسیار بزرگ مصرف شود، بعضی افراد با وعدههای متعادلتر احساس راحتی بیشتری دارند.
البته تعداد وعدههای مناسب برای همه افراد یکسان نیست و باید با نیاز بدن و شرایط فرد هماهنگ باشد.
۳. نعناع؛ گیاهی قدیمی برای مشکلات گوارشی
نعناع از گیاهان شناختهشده در طب سنتی است و به شکل دمنوش یا همراه غذا مصرف میشود.
فرآوردههای نعناع در برخی افراد میتوانند به کاهش بعضی علائم گوارشی کمک کنند.
اما اگر به رفلاکس معده مبتلا هستید، نعناع ممکن است علائم سوزش سر دل را در برخی افراد تشدید کند.
پس حتی یک گیاه محبوب نیز ممکن است برای همه مناسب نباشد.
۴. زنجبیل را بشناسید
زنجبیل نیز یکی از گیاهان پرکاربرد در طب سنتی است.
برخی افراد از دمنوش زنجبیل برای ناراحتیهای گوارشی یا تهوع استفاده میکنند.
با این حال، مصرف مقدار زیاد آن ممکن است در بعضی افراد باعث سوزش معده یا ناراحتی گوارشی شود.
افرادی که داروهای خاص مصرف میکنند بهتر است پیش از مصرف مداوم و مقادیر زیاد گیاهان دارویی با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
۵. نوشیدنیهای گازدار را محدود کنید
نوشیدنیهای گازدار میتوانند مقدار گاز موجود در دستگاه گوارش را افزایش دهند و در برخی افراد نفخ را بیشتر کنند.
اگر بعد از نوشابه یا سایر نوشیدنیهای گازدار احساس پری و باد شکم دارید، کاهش مصرف آنها میتواند یک آزمایش ساده برای پیدا کردن عامل محرک باشد.
۶. غذاهای نفاخ را شناسایی کنید
حبوبات، برخی سبزیجات و بعضی مواد غذایی در برخی افراد باعث تولید گاز بیشتری میشوند.
اما واکنش افراد یکسان نیست.
به جای حذف تعداد زیادی از مواد غذایی، بهتر است فرد به الگوی علائم خود توجه کند و ببیند کدام خوراکی مشخص پس از مصرف، علائم را بیشتر میکند.
حذف بیدلیل گروههای غذایی میتواند باعث کاهش تنوع و کیفیت رژیم غذایی شود.
۷. بعد از غذا کمی حرکت کنید
بیتحرکی طولانی بعد از غذا ممکن است احساس سنگینی را بیشتر کند.
یک پیادهروی سبک، در صورت مناسب بودن شرایط جسمی، میتواند به حرکت دستگاه گوارش و احساس راحتی بیشتر کمک کند.
لازم نیست بلافاصله بعد از غذا ورزش سنگین انجام دهید؛ فعالیت سبک معمولاً انتخاب مناسبتری است.
طب سنتی درباره «سردی معده» چه میگوید؟
در طب سنتی ایرانی، مفهوم مزاج و «سردی» یا «گرمی» برای توضیح برخی مشکلات گوارشی مورد استفاده قرار میگیرد.
اما نفخ از نظر پزشکی مدرن میتواند علتهای بسیار متنوعی داشته باشد؛ از رژیم غذایی و یبوست گرفته تا عدم تحمل بعضی مواد غذایی، سندرم روده تحریکپذیر و سایر مشکلات گوارشی.
بنابراین بهتر است یک علامت مداوم فقط با یک اصطلاح سنتی توضیح داده نشود.
آیا عرقیات گیاهی همیشه بیخطرند؟
خیر.
عرقیات گیاهی نیز حاوی ترکیبات فعال هستند و ممکن است با داروها تداخل داشته باشند یا برای بعضی افراد مناسب نباشند.
مصرف همزمان چند نوع عرق یا دمنوش نیز لزوماً اثر بیشتری ایجاد نمیکند.
بهخصوص در صورت بارداری، شیردهی، بیماریهای کبدی یا کلیوی یا مصرف داروهای منظم، بهتر است قبل از مصرف مداوم فرآوردههای گیاهی با متخصص مشورت شود.
آیا نفخ نشانه بیماری جدی است؟
در بسیاری از موارد، نفخ علت سادهای دارد و ممکن است با تغییر رژیم غذایی و عادات روزانه کاهش پیدا کند.
اما اگر نفخ جدید و مداوم باشد یا با علائمی مانند کاهش وزن بدون دلیل، خون در مدفوع، استفراغ مکرر، درد شدید شکم، تب یا تغییرات پایدار در اجابت مزاج همراه شود، نباید آن را صرفاً به رژیم غذایی نسبت داد.
در این شرایط، بررسی پزشکی ضروریتر است.
یک نکته درباره یبوست
یبوست میتواند یکی از عوامل احساس نفخ و پری شکم باشد.
اگر اجابت مزاج بهطور مداوم دشوار شده، مصرف فیبر کافی، مایعات مناسب و فعالیت بدنی میتواند برای بسیاری از افراد کمککننده باشد.
البته افزایش ناگهانی فیبر نیز ممکن است در ابتدا نفخ را بیشتر کند؛ بنابراین بهتر است تغییرات غذایی بهصورت تدریجی انجام شوند.
چرا بعضیها بعد از لبنیات نفخ میکنند؟
برخی افراد در هضم لاکتوز، قند موجود در شیر، مشکل دارند.
در این افراد مصرف بعضی محصولات لبنی میتواند با نفخ، گاز یا ناراحتی شکمی همراه شود.
اگر متوجه ارتباط واضح میان یک ماده غذایی و علائم خود شدهاید، بهتر است به جای حذف خودسرانه تمام لبنیات، درباره گزینههای مناسب و جایگزینهای غذایی با متخصص تغذیه یا پزشک مشورت کنید.
از این نسخههای اینترنتی دوری کنید
گاهی در فضای مجازی نسخههایی برای «خارج کردن تمام گازهای شکم» یا «پاکسازی معده» منتشر میشود.
مصرف مقدار زیاد مواد گیاهی، ترکیبات ناشناخته یا روزهداریهای طولانی برای درمان نفخ میتواند نهتنها بیفایده باشد، بلکه در برخی افراد باعث عوارض شود.
درمان باید بر اساس علت مشکل انتخاب شود.
جمعبندی
نفخ معمولاً یک علامت است، نه یک بیماری مستقل.
آهسته غذا خوردن، کاهش وعدههای بسیار سنگین، محدود کردن نوشیدنیهای گازدار، شناسایی غذاهای محرک و داشتن فعالیت بدنی سبک میتواند برای برخی افراد مفید باشد.
در طب سنتی نیز گیاهانی مانند نعناع و زنجبیل برای مشکلات گوارشی مورد توجه بودهاند، اما طبیعی بودن آنها به معنی مناسب بودن برای همه افراد نیست.
اگر نفخ مداوم است یا همراه با درد شدید، کاهش وزن، خونریزی گوارشی، استفراغ یا تغییرات غیرعادی در اجابت مزاج دیده میشود، بهتر است علت اصلی توسط پزشک بررسی شود.
گاهی یک تغییر ساده در سبک غذا خوردن کافی است؛ اما وقتی نفخ مدام برمیگردد، پیدا کردن علت مهمتر از پنهان کردن علامت است.
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.