شهید طهرانچی «مجاهد علم» و الگوی پیوند علم، حکمت و حکمرانی بود

به گزارش بهداشت نیوز حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، در ابتدای سخنان خود ضمن قرائت آیاتی از قرآن کریم با تسلیت به خانواده‌های معظم شهدا، یاد شهید طهرانچی، همسر ایشان و دیگر شهدای همراه ایشان را گرامی داشت و گفت: این مجلس به یاد شهید طهرانچی، همسر ایشان و یاران شهیدشان برگزار شده و وظیفه ماست که یاد و راه آنان را زنده نگه داریم.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به سابقه آشنایی و مراوده خود با شهید طهرانچی، گفت که در عید غدیر با او عهد اخوت بسته بود. وی ادامه داد: ۱۱ ویژگی را در مراوده با شهید طهرانچی لمس کردم که از ویژگی علم تا تقوا و شجاعت و خدمت محوری و اثربخشی، آینده نگری، وحدت بخشی، استقامت، ساختارسازی، حکمرانی علم و فناوری، خانواده محوری و ولایت مداری را در برمی گیرد. 
استاد خسروپناه اظهار کرد: در این فرصت کوتاه به یکی از ابعاد مهم شخصیت ایشان یعنی جایگاه علم در منظومه فکری و رفتاری شهید طهرانچی اشاره می‌کنم. او شخصیتی عالم، دانشمند و مجاهد در عرصه علم بود که عمر خود را وقف پیشرفت علمی کشور کرد.
وی با بیان اینکه شهید طهرانچی کمتر از ۶۰ سال عمر داشت و بخش عمده‌ای از زندگی خود را در مسیر علم‌آموزی، تدریس و پژوهش سپری کرد، افزود: او هم در دانشگاه شهید بهشتی تحصیل کرده و هم در دانشگاه مسکو دوره دکتری خود را گذرانده بود و در طول فعالیت علمی خود، منشأ آثار و خدمات گسترده‌ای در حوزه فیزیک و فناوری‌های نوین بود.
استاد خسروپناه در ادامه با برشمردن ویژگی‌های علمی و فکری شهید طهرانچی گفت: نخستین ویژگی او توجه به علم نافع و کاربردی بود. رشته تخصصی وی فیزیک مغناطیس بود، اما در حوزه‌های اپتیک، پلاسما و به‌ویژه لیزر نیز فعالیت داشت و همواره به دنبال پیوند علم با نیازهای واقعی جامعه بود.
وی ویژگی دوم شهید طهرانچی را ارتباط میان علم، مقاله و فناوری دانست و تصریح کرد: او صرفاً به تولید مقاله برای ارتقا علمی اکتفا نمی‌کرد، بلکه به دنبال تبدیل علم به فناوری و سپس تبدیل فناوری به ثروت و قدرت ملی بود. وی استاد تمام پایه 41 دارای بیش از ۱۵۰ مقاله علمی، بیش از ۳۰۰۰ ارجاع علمی و حدود ۱۲ جلد کتاب بود و همواره بر پیوند علم و فناوری تأکید داشت.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: سومین ویژگی او حرکت در مرزهای دانش بود. حوزه‌هایی مانند لیزر و فناوری‌های پیشرفته از مرزهای دانش محسوب می‌شوند، جهان با مرزهای دانش پیشرفت می‌کند و شهید طهرانچی به خوبی درک کرده بود که ورود به این عرصه‌ها برای جلوگیری از عقب‌ماندگی علمی کشور ضروری است.
وی چهارمین ویژگی این شهید را پیوند علم با حکمرانی دانست و گفت: در دوره‌های مختلف مسئولیت، از جمله ریاست دانشگاه شهید بهشتی و فعالیت در دانشگاه آزاد اسلامی، همواره تأکید داشت که دانش باید در خدمت حل مسائل کشور و حکمرانی علم و فناوری قرار گیرد.
استاد خسروپناه با اشاره به دغدغه‌های فکری و معرفتی شهید طهرانچی درباره نسبت علم و دین اظهار کرد: شهید طهرانچی از جمله دانشمندانی بود که به طور جدی مسئله نسبت علوم جدید با معارف دینی را دنبال می‌کرد و همواره در پی تبیین ارتباط میان دانش نوین، آموزه‌های قرآنی و مبانی معرفتی اسلام بود. وی به‌ویژه درباره این پرسش تأمل داشت که آیا علوم مدرن و معاصر، از جمله ترمودینامیک، فیزیک کلاسیک، مکانیک و مکانیک کوانتومی، با دین و آموزه‌های وحیانی تعارضی دارند یا خیر.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: شهید طهرانچی در این زمینه مطالعات و تأملات گسترده‌ای داشت و علاقه ویژه‌ای نیز به قرآن کریم، به‌ویژه سوره مبارکه روم، نشان می‌داد. انس و توجه او به این سوره به اندازه‌ای بود که گاهی به شوخی به ایشان می‌گفتم سوره روم گویا دو بار نازل شده است؛ یک بار بر پیامبر اکرم(ص) و بار دیگر بر شما. این تعبیر، ناظر به میزان توجه و تأمل عمیق شهید طهرانچی در مفاهیم و معارف این سوره بود.
وی ادامه داد: شهید طهرانچی توجه ویژه‌ای به پیوند میان علم و حکمت داشت و بر این باور بود که علم نافع زمانی به کمال و اثربخشی واقعی می‌رسد که با حکمت، معنویت و نگاه عمیق معرفتی همراه باشد. او همواره دغدغه داشت که میان مرزهای نوین دانش و مفاهیم حکمی و فلسفی ارتباطی معنادار برقرار شود و از این رهگذر، فهمی جامع‌تر از علم شکل گیرد.
استاد خسروپناه افزود: شهید طهرانچی در جلسات مختلف بر تبیین این نسبت تأکید می‌کرد و گاه از بنده می‌خواست برخی مباحث مرتبط با حکمت را مطرح کنم تا زمینه برای بررسی و تعمیق این ارتباط فراهم شود. ایشان همان‌گونه که به پیوند علم و دین و نیز ارتباط علم با مسائل و نیازهای جامعه توجه داشت، بر ضرورت برقراری پیوند میان علم و حکمت نیز تأکید می‌کرد و آن را از الزامات شکل‌گیری دانش اثرگذار و تمدن‌ساز می‌دانست.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه، «جهاد علمی» را یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های شخصیتی شهید طهرانچی برشمرد و گفت: او انسانی خستگی‌ناپذیر در عرصه علم و دانش بود و جهاد علمی را به معنای تلاش مستمر، مؤثر و مخلصانه در مسیر پیشرفت کشور دنبال می‌کرد.
وی افزود: جهاد در منطق قرآن تنها به حضور در میدان‌های نظامی محدود نمی‌شود؛ گاه در قالب حضور در میدان نبرد و گاه در قالب فرماندهی و هدایت جریان‌های اثرگذار تجلی می‌یابد. شهید طهرانچی نیز در سال‌های پس از دفاع مقدس و در مقاطع مختلف، نقش مهمی در برخی فعالیت‌های مرتبط با علوم و فناوری‌های دفاعی ایفا کرد.
استاد خسروپناه با اشاره به حضور مشترک خود و شهید طهرانچی در شورای راهبردی فناوری دفاعی ستاد کل نیروهای مسلح اظهار کرد: در جلساتی که با مدیریت و هدایت شهید سپهبد باقری و پس از ایشان با حضور شهید امیر موسوی برگزار می‌شد، بارها شاهد دغدغه‌مندی و مشارکت فعال شهید طهرانچی در مباحث راهبردی علم و فناوری بودم.
وی ادامه داد: هرگاه موضوعاتی مرتبط با مرزهای دانش و فناوری‌های پیشرفته، از جمله فناوری‌های نوظهور و علوم کوانتومی مطرح می‌شد، شهید طهرانچی با روحیه‌ای جهادی حمایت خود از این طرح‌ها را اعلام می‌کرد و تمامی ظرفیت‌های علمی، مدیریتی خود را برای پیشبرد این اهداف به کار می‌گرفت.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی خاطرنشان کرد: این روحیه، جلوه‌ای از همان جهاد با مال و جان در مسیر اعتلای کشور بود. شهید طهرانچی نه‌تنها در زندگی شخصی خود اهل ایثار و هزینه کردن در راه خدا بود، بلکه در مسئولیت‌های مدیریتی نیز تمامی ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و فناورانه تحت اختیار خود را در مسیر توسعه علم، فناوری و تقویت اقتدار ملی به کار می‌گرفت.
وی با تأکید بر اینکه جهاد در نگاه قرآنی تنها محدود به میدان نظامی نیست، افزود: جهاد علمی نیز مصداق تلاش در راه خداوند برای اعتلای جامعه و پیشرفت کشور است و شهید طهرانچی از برجسته‌ترین مصادیق این مفهوم به شمار می‌رود.
استاد خسروپناه شهید طهرانچی را الگویی جامع در تلفیق علم، دین، حکمت، حکمرانی و جهاد دانست و تأکید کرد: مسیر علمی و فکری این شهید می‌تواند برای نسل جوان، دانشگاهیان و مدیران کشور الهام‌بخش باشد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: یکی از ویژگی‌های مهم شهید طهرانچی در منظومه علمی او، اهل مباحثه بودن بود. هرگاه به یک فهم علمی یا نظریه‌ای می‌رسید، آن را با اهل معرفت، قرآن و دانشمندان دیگر در میان می‌گذاشت و ساعت‌ها به گفت‌وگو و مباحثه علمی می‌پرداخت. این رویکرد باعث تعالی فکری خود او و ارتقای سطح فهم علمی جمع می‌شد.
وی مباحثه را از مهم‌ترین راه‌های رشد علمی دانست و گفت: شهید طهرانچی هم در عرصه علوم دانشگاهی و هم در مباحث نظری و دینی، اهل گفت‌وگو و تبادل نظر بود و همین ویژگی موجب عمق یافتن اندیشه‌های او می‌شد.
استاد خسروپناه در ادامه به یکی دیگر از ویژگی‌های برجسته این شهید اشاره کرد و افزود: شاگردپروری از خصوصیات مهم او بود. بارها از ایشان سؤال می‌کردم با این حجم از مسئولیت‌های مدیریتی چگونه به آموزش و تربیت شاگرد می‌پردازید، که پاسخ می‌داد یک روز از هفته را به تربیت شاگردان اختصاص داده‌ام.
وی تصریح کرد: شهید طهرانچی شاگردان بسیاری را تربیت کرد و همواره در کنار مسئولیت‌های سنگین اجرایی، نگاه جدی به پرورش نسل جدید علمی داشت.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه در جلسات شورا نیز شهید طهرانچی همواره با نگاه علمی و راهبردی حضور می‌یافت، اظهار کرد: ما او را نه صرفاً به عنوان رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، بلکه به عنوان یک عالم فرهیخته با نگاه حکمرانی علم و سیاست‌گذاری علمی دعوت می‌کردیم.
وی افزود: در هیچ موضوعی بدون تأمل و بررسی سخن نمی‌گفت و همواره پس از دقت و تعمق نظر خود را بیان می‌کرد. همین ویژگی موجب می‌شد سخنان او برای جمع، دقیق و راهگشا باشد.
استاد خسروپناه در پایان با اشاره به روحیه متواضع و بی‌ادعای شهید طهرانچی گفت: حتی در جلساتی که فرصت صحبت به او نمی‌رسید یا نوبت سخنرانی محدود می‌شد، هیچ‌گاه گلایه یا نارضایتی از خود نشان نمی‌داد و با آرامش و سعه‌صدر رفتار می‌کرد.
وی با گرامیداشت یاد این دانشمند شهید و همراهانش افزود: شهید طهرانچی و همراهان ایشان، از جمله همسر، محافظان و همسایگانشان، در واقع به ضیافت الهی و حسینی پیوستند و امروز در جوار رحمت الهی قرار دارند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان تأکید کرد: اگر بخواهیم راه حکمرانی علم و فناوری مورد نظر امام راحل و رهبر معظم انقلاب را ادامه دهیم، باید در همان مسیر فکری، اخلاقی، اعتقادی و اخلاص شهید طهرانچی گام برداریم تا شرمنده شهدا نشویم و بتوانیم این مسیر نورانی را ادامه دهیم.