گروه وبگردی یکی از قدیمی ترین نقشه هایی که از تهران در دست داریم، نقشه ای است که یک خاورشناس روسی به نام «الیاس بَرَه زین» در اوایل دورۀ قاجار کشیده است.
این نقشه تهران را در محدوده حصار صفوی به تصویر می کشد و نشان می دهد که تهرانِ آن روزگار، از شمال به خیابان پانزده خرداد امروزی، از جنوب به خیابان مولوی، از شرق به خیابان ری و از غرب به خیابان وحدت اسلامی یا همان شاپور قدیم محدود بوده است. آیا می توانیم این محدوده را ناف تهرون بخوانیم؟
وقتی به نقشه بره زین نگاه می کنیم، می بینیم که بخش هایی از آن غیرمسکونی و جایگاه باغات و زمین های کشاورزی یا حتی زمین های بایر بوده و بخش مسکونی شهر تنها قسمتی از آن را شامل می شده است. پس تنها بخشی از این نقشه شامل روستای قدیمی تهران است که شاه تهماسب صفوی حدود ۴۷۰ سال پیش حصاری را دورادور آن کشید. پس اگر تهران، «ناف» داشته باشد، همان جایی است که روستای تهران قرار داشته، اما آن جا دقیقا کجاست؟
همه شهرها، شمال و جنوب و شرق و غرب و مرکز و حاشیه و منطقه و محله و بازار و پاتوق و گذر و ... و ذالک دارند، اما تهران غیر از این ها یک "ناف" هم دارد که تهرانی های اصیل خود را به آن می چسبانند و می گویند "بچه ناف تهرونیم! " این ظاهرأ از ابداعات خود آنهاست، چون کمتر شنیده شده – یا شاید اصلأ شنیده نشده- که کسی از ناف یزد یا ناف سنندج یا ناف بندرعباس سخن بگوید. این اصطلاح به فرهنگ مشهدی ها هم راه پیدا کرده و وقتی بخواهند از تفاخر یا ناز و افادۀ کسی صحبت کنند، می گویند: "همچی [فلان و بهمان]مُکنن که انگار تخمشاره تو ناف تهرون کاشتن…! "
فکرش را بکنید، شهری که از شمال تا ارتفاعات بالای ۱۸۰۰ متر البرز و تا عمق دره هایش پیش رفته؛ از یک طرف خود را به لواسانات رسانده و از طرف دیگر کن و سولقان را بلعیده؛ شهری که از جنوب، شاه عبدالعظیم را پشت سر گذاشته؛ شهری که از غرب به کرج رسیده و از شرق پهلو به پهلوی جاجرود می زند، سر و تهش کجاست که نافش باشد؟
"ناف تهرون" اصطلاحی قدیمی است و طرز به کار بردنش نشان می دهد که به قدیمی ترین جای تهران اطلاق می شود؛ بنابراین پونَک و باغ فیض و طرشت و علی آباد و چند دَه آبادی و روستای دیگری که طی دهه های اخیر در معدۀ پراشت های تهران هضم شده اند، نمی توانند ناف تهرون باشند و ناف تهران را باید در محدوده های قدیمی تر جستجو کرد.
تسنیم
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.