نتایج دو مطالعه بزرگ جدید نشان میدهد ذرات ریز موجود در دود آتشسوزی جنگلها ممکن است در مقایسه با همان میزان ذرات آلاینده ناشی از منابع دیگر، آسیب بیشتری به سلامت انسان وارد کنند؛ پژوهشگران افزایش خطر بستریشدن به دلیل بیماریهای قلبی و ریوی و همچنین کاهش بقا در برخی بیماران مبتلا به سرطان ریه را گزارش کردهاند.
به گزارش بهداشت نیوز، آلودگی هوا سالهاست بهعنوان یکی از مهمترین عوامل محیطی مؤثر بر سلامت انسان شناخته میشود، اما یک پژوهش جدید نشان میدهد تنها مقدار آلودگی اهمیت ندارد و منبع تولید آلایندهها نیز میتواند در میزان آسیب آنها نقش داشته باشد.
پژوهشگران دانشکده پزشکی Icahn در Mount Sinai در دو مطالعه گسترده، اثرات طولانیمدت ذرات معلق ریز ناشی از آتشسوزی جنگلها را بررسی کردند. این ذرات که با عنوان PM2.5 شناخته میشوند، آنقدر کوچک هستند که میتوانند به بخشهای عمیق ریه نفوذ کنند و وارد جریان خون شوند.
نتایج این دو پژوهش که در مجلات معتبر Nature Communications و The Lancet Oncology منتشر شدهاند، نشان میدهد PM2.5 ناشی از آتشسوزی جنگلها به ازای میزان مساوی مواجهه، با خطرات سلامتی بیشتری نسبت به PM2.5 ناشی از منابع غیرآتشسوزی همراه است.
دود آتشسوزی چه تفاوتی با آلودگی معمول هوا دارد؟
ذرات PM2.5 از مهمترین آلایندههای هوا محسوب میشوند و میتوانند از منابع مختلفی مانند خودروها، صنایع، نیروگاهها و سوختن مواد مختلف وارد هوا شوند.
آتشسوزی جنگلها نیز حجم زیادی از این ذرات را تولید میکند، اما ترکیب شیمیایی دود آتشسوزی میتواند با آلایندههای ناشی از منابع دیگر متفاوت باشد.
پژوهشگران در مطالعات جدید تلاش کردند مشخص کنند آیا یک مقدار مشخص از PM2.5، بسته به اینکه از آتشسوزی جنگلها تولید شده یا از سایر منابع، اثر یکسانی بر بدن دارد یا خیر.
نتایج نشان داد پاسخ احتمالاً منفی است؛ PM2.5 ناشی از آتشسوزی با خطرات بیشتری برای سلامت قلب، ریه و برخی بیماران مبتلا به سرطان همراه بود.
ارتباط دود آتشسوزی با بیماریهای قلبی و ریوی
در یکی از این مطالعات، محققان سوابق بستریشدن افراد در ۲۰ ایالت آمریکا را طی سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۹ بررسی کردند.
این مطالعه شامل بیش از ۵۷ میلیون مورد بستری مرتبط با بیماریهای قلبیعروقی و نزدیک به ۳۳ میلیون مورد بستری مرتبط با بیماریهای ریوی بود.
پژوهشگران سپس میزان مواجهه طولانیمدت افراد با PM2.5 ناشی از آتشسوزی و سایر منابع را تخمین زدند.
نتایج نشان داد مواجهه طولانیمدت با ذرات ناشی از آتشسوزی جنگلها با افزایش خطر بستریشدن به دلیل طیف گستردهای از بیماریها ارتباط دارد؛ از جمله:
نارسایی قلبی
بیماری ایسکمیک قلب
فشار خون بالا
آسم
ذاتالریه
بیماری انسدادی مزمن ریه یا COPD
سایر بیماریهای قلبی و تنفسی
نکته مهم این بود که در غلظتهای مشابه، PM2.5 ناشی از آتشسوزی جنگلها بهطور مداوم با افزایش بیشتری در خطر بستریشدن نسبت به ذرات ناشی از منابع غیرآتشسوزی همراه بود.
خطر برای بیماران مبتلا به سرطان ریه
مطالعه دوم روی ارتباط دود آتشسوزی با بقای بیماران مبتلا به سرطان ریه تمرکز داشت.
پژوهشگران اطلاعات ۴۱۴ هزار و ۱۶ بیمار مبتلا به سرطان ریه که ۶۵ سال یا بیشتر داشتند را از پایگاه SEER-Medicare بررسی کردند.
نتایج نشان داد هم PM2.5 ناشی از آتشسوزی و هم PM2.5 ناشی از سایر منابع با افزایش خطر مرگ پس از تشخیص سرطان ریه ارتباط داشتند؛ اما اثر آلودگی ناشی از آتشسوزی در مقایسه با مقدار مشابه آلودگی از منابع دیگر، بیشتر بود.
یکی از یافتههای قابل توجه این مطالعه این بود که ذرات PM2.5 ناشی از آتشسوزی جنگلها حدود ۴ درصد از کل PM2.5 را تشکیل میدادند، اما طبق برآورد پژوهشگران، با حدود ۱۷ درصد از مرگومیر مرتبط با مواجهه با کل PM2.5 ارتباط داشتند.
این یافته به گفته پژوهشگران نشان میدهد دود آتشسوزی ممکن است یک عامل خطر کمتر شناختهشده برای بیماران مبتلا به سرطان ریه باشد.
چرا بیماران قلبی و ریوی باید بیشتر مراقب باشند؟
دود آتشسوزی حاوی ذرات بسیار ریزی است که میتوانند وارد قسمتهای عمقی ریه شوند. برخی از این ذرات پس از ورود به بدن میتوانند از سدهای طبیعی ریه عبور کرده و وارد جریان خون شوند.
این موضوع میتواند توضیحی برای مشاهده ارتباط میان دود آتشسوزی و مشکلاتی فراتر از بیماریهای تنفسی باشد.
به همین دلیل، افرادی که از قبل به بیماریهای قلبی یا ریوی مبتلا هستند، ممکن است در دورههایی که کیفیت هوا به دلیل دود آتشسوزی کاهش پیدا میکند، آسیبپذیرتر باشند.
پژوهشگران تأکید کردهاند که برای بیماران مبتلا به سرطان ریه یا بیماریهای مزمن قلب و ریه، بررسی شاخص کیفیت هوا و کاهش مواجهه با دود میتواند اهمیت بیشتری داشته باشد.
آتشسوزی جنگلها دیگر فقط یک مشکل محلی نیست
یکی از نگرانیهای اصلی دانشمندان، افزایش گستره مناطقی است که تحت تأثیر دود آتشسوزی قرار میگیرند.
دود ناشی از آتشسوزی میتواند مسافت زیادی را طی کند و کیفیت هوا را در مناطقی که کیلومترها از محل آتش فاصله دارند نیز کاهش دهد.
به همین دلیل، پیامدهای سلامت آتشسوزی جنگلها دیگر صرفاً محدود به افرادی نیست که در نزدیکی محل حادثه زندگی میکنند.
پژوهشگران معتقدند با افزایش تعداد و شدت آتشسوزیها، دود حاصل از آنها میتواند به یک چالش گسترده سلامت عمومی تبدیل شود.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
بر اساس نتایج این مطالعات، افراد مبتلا به بیماریهای قلبی و ریوی و همچنین بیماران مبتلا به سرطان ریه از گروههایی هستند که باید توجه بیشتری به کیفیت هوا داشته باشند.
در مطالعه مربوط به بستریهای قلبی و ریوی، ارتباط میان دود آتشسوزی و پیامدهای نامطلوب سلامت در برخی گروههای جمعیتی، از جمله ساکنان مناطق شهری و برخی جوامع دارای محرومیت اجتماعی و اقتصادی، قویتر مشاهده شد.
این مسئله نشان میدهد پیامدهای آلودگی ناشی از آتشسوزی ممکن است در همه گروههای جامعه یکسان نباشد.
هنگام آلودگی هوا ناشی از دود چه کنیم؟
در زمان وقوع آتشسوزی یا انتشار دود گسترده، یکی از مهمترین اقدامات، کاهش میزان مواجهه با هوای آلوده است.
افراد میتوانند در چنین شرایطی شاخص کیفیت هوا را بررسی کنند و در صورت بالا بودن میزان آلودگی، فعالیتهای طولانی و سنگین در فضای باز را کاهش دهند.
بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن قلبی و ریوی نیز بهتر است توصیههای پزشک خود را درباره شرایط آلودگی هوا جدی بگیرند.
در محیطهای بسته نیز کاهش ورود هوای آلوده و استفاده صحیح از سیستمهای تصفیه هوا، در صورت امکان، میتواند میزان مواجهه با ذرات معلق را کاهش دهد.
آیا دود آتشسوزی قطعاً باعث سرطان یا سکته میشود؟
خیر. باید در تفسیر نتایج این مطالعات دقت کرد.
این پژوهشها عمدتاً ارتباط آماری میان میزان مواجهه با PM2.5 ناشی از آتشسوزی و پیامدهای سلامت را بررسی کردهاند. بنابراین نتایج آنها به این معنا نیست که قرار گرفتن هر فرد در معرض دود حتماً موجب سرطان، حمله قلبی یا بیماری ریوی خواهد شد.
همچنین عوامل دیگری مانند سن، وضعیت سلامت، شرایط اجتماعی، سبک زندگی و میزان مواجهه کلی با آلودگی هوا میتوانند بر سلامت افراد تأثیر بگذارند.
پژوهشگران اکنون در حال بررسی این موضوع هستند که کدام ترکیبات شیمیایی موجود در دود آتشسوزی مسئول سمیت بیشتر آن هستند و این ذرات از چه مسیرهای زیستی به قلب، ریه و سایر اندامها آسیب میرسانند.
جمعبندی
دو مطالعه جدید نشان میدهند که در بررسی خطرات آلودگی هوا، تنها مقدار ذرات معلق کافی نیست و منبع تولید آلودگی نیز اهمیت دارد.
بر اساس این پژوهشها، PM2.5 ناشی از آتشسوزی جنگلها در مقایسه با میزان مشابه PM2.5 ناشی از منابع دیگر، با خطر بیشتری برای بستریشدن به دلیل بیماریهای قلبی و تنفسی همراه بود. همچنین در میان سالمندان مبتلا به سرطان ریه، مواجهه طولانیمدت با دود آتشسوزی با کاهش بقا ارتباط داشت.
با توجه به گسترش آتشسوزیهای بزرگ در بسیاری از نقاط جهان، پژوهشگران معتقدند توجه به دود آتشسوزی باید به بخش مهمی از برنامههای حفاظت از سلامت عمومی تبدیل شود.
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.