title
کد خبر: 300293
00
نشستن طولانی مدت در هواپیما و خودرو باعث لخته خون می شود/ این گونه جلوگیری کنید

نشستن طولانی مدت در هواپیما، قطار و خودرو می تواند خطر لخته شدن خون را افزایش دهد. با علائم ترومبوز و راه های پیشگیری از آن آشنا شوید.

به گزارش بهداشت نیوز، سفرهای طولانی با هواپیما، قطار یا خودرو معمولا با ساعت ها نشستن و محدود شدن حرکت همراه هستند؛ شرایطی که شاید در نگاه اول چندان نگران کننده به نظر نرسند، اما می توانند خطر تشکیل لخته خون در سیاهرگ های عمقی پا را افزایش دهند. این عارضه که ترومبوز سیاهرگی عمقی (DVT) نام دارد، در برخی موارد می تواند به مشکلی جدی تر و حتی مرگبار به نام آمبولی ریه منجر شود.

اگرچه احتمال بروز لخته خون در بیشتر مسافران پایین است، اما افرادی که سابقه بیماری های خاص، جراحی اخیر یا عوامل خطر دیگری دارند، باید توجه بیشتری به این موضوع داشته باشند. آگاهی از دلیل بروز این عارضه و رعایت چند نکته ساده در طول سفر می تواند به کاهش خطر آن کمک کند.

چرا سفرهای طولانی خطر لخته شدن خون را افزایش می دهند؟

یکی از مهم ترین عوامل تشکیل لخته خون، بی حرکتی طولانی مدت است. هنگامی که فرد برای چندین ساعت در هواپیما، خودرو یا قطار می نشیند و پاهای خود را به اندازه کافی حرکت نمی دهد، جریان خون در سیاهرگ های پا کندتر می شود. در نتیجه، احتمال تجمع خون و تشکیل لخته در سیاهرگ های عمقی افزایش پیدا می کند.

در پروازهای طولانی، فضای محدود صندلی ها نیز می تواند حرکت پاها را دشوارتر کند. فشار لبه صندلی در پشت ران ها و زانوها و قرار گرفتن پاها در وضعیت نامناسب برای مدت طولانی ممکن است شرایط گردش خون را نامساعدتر کند.

این مشکل فقط به سفرهای هوایی محدود نیست. سفرهای طولانی با اتوبوس، قطار و خودرو نیز می توانند همین شرایط را ایجاد کنند. به طور کلی، هرچه مدت بی حرکتی بیشتر باشد، احتمال بروز ترومبوز افزایش پیدا می کند.

بر اساس اطلاعات مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری آمریکا، سفرهای بیش از چهار ساعت می توانند خطر تشکیل لخته خون را افزایش دهند؛ هرچند این خطر برای بیشتر افراد همچنان پایین است و در افرادی که عوامل خطر دیگری دارند، اهمیت بیشتری پیدا می کند.

تصویر گرافیکی از تبدیل ترومبوز سیاهرگی عمقی به آمبولی ریه

ترومبوز سیاهرگی عمقی چیست و چه ارتباطی با آمبولی ریه دارد؟

ترومبوز سیاهرگی عمقی یا DVT زمانی اتفاق می افتد که یک لخته خون در یکی از سیاهرگ های عمقی بدن، معمولا در پاها، تشکیل شود. این لخته می تواند جریان طبیعی خون را مختل کند و باعث درد، تورم و التهاب در ناحیه درگیر شود.

خطر اصلی زمانی ایجاد می شود که بخشی از لخته از محل تشکیل خود جدا شود و از طریق جریان خون به ریه ها برسد. در این حالت، لخته می تواند یکی از شریان های ریوی را مسدود کند؛ عارضه ای که آمبولی ریه نام دارد.

آمبولی ریه می تواند تنفس و اکسیژن رسانی بدن را مختل کند و در موارد شدید، به افت فشار خون، آسیب قلبی و مرگ منجر شود. به همین دلیل، تشخیص به موقع علائم لخته خون اهمیت زیادی دارد.

چه افرادی بیشتر در معرض خطر لخته خون هنگام سفر هستند؟

اگرچه هر فردی ممکن است پس از بی حرکتی طولانی مدت دچار لخته خون شود، برخی شرایط احتمال بروز این عارضه را افزایش می دهند. مهم ترین عوامل خطر عبارت اند از:

سابقه لخته خون: افرادی که قبلا به ترومبوز سیاهرگی عمقی یا آمبولی ریه مبتلا شده اند، بیشتر در معرض خطر قرار دارند.

سن بالاتر: احتمال تشکیل لخته خون با افزایش سن بیشتر می شود.

اضافه وزن و چاقی: وزن بالا یکی از عوامل موثر در افزایش خطر ترومبوز است.

جراحی یا آسیب دیدگی اخیر: به ویژه جراحی های بزرگ، شکستگی ها و آسیب های اندام تحتانی که تحرک فرد را محدود می کنند.

بارداری و دوره پس از زایمان: تغییرات هورمونی و فیزیولوژیکی این دوران می توانند احتمال تشکیل لخته را افزایش دهند.

مصرف داروهای حاوی استروژن: برخی قرص های ضدبارداری و داروهای هورمون درمانی با افزایش خطر لخته شدن خون ارتباط دارند.

سرطان و درمان های مرتبط با آن: برخی سرطان ها و روش های درمانی مانند شیمی درمانی خطر ترومبوز را افزایش می دهند.

اختلالات ارثی انعقاد خون: بعضی افراد به دلیل عوامل ژنتیکی مستعد تشکیل لخته هستند.

برخی بیماری های مزمن: نارسایی قلبی، بیماری های التهابی روده و بعضی بیماری های جدی دیگر می توانند در این زمینه نقش داشته باشند.

محدودیت حرکتی: افرادی که به دلیل گچ گرفتگی پا، بیماری یا مشکلات جسمی نمی توانند به راحتی حرکت کنند، بیشتر در معرض خطر هستند.

ترکیب چند عامل خطر با یکدیگر اهمیت ویژه ای دارد. به عنوان نمونه، فردی که اضافه وزن دارد و هم زمان از داروهای حاوی استروژن استفاده می کند، ممکن است در مقایسه با فردی که هیچ کدام از این شرایط را ندارد، بیشتر در معرض خطر باشد.

چگونه در سفرهای طولانی از تشکیل لخته خون جلوگیری کنیم؟

خبر خوب این است که با رعایت چند اقدام ساده می توان احتمال تشکیل لخته خون در طول سفر را کاهش داد. مهم ترین توصیه ها عبارت اند از:

هر یک تا دو ساعت کمی حرکت کنید

اگر در هواپیما هستید، در صورت امکان از جای خود بلند شوید و چند دقیقه در راهرو قدم بزنید. هنگام سفر با خودرو نیز توقف های منظم داشته باشید و برای چند دقیقه راه بروید. در قطار و اتوبوس نیز هر زمان شرایط اجازه می دهد، از فرصت حرکت استفاده کنید.

عضلات ساق پا را مرتب حرکت دهید

حتی اگر امکان بلند شدن از صندلی را ندارید، می توانید با چند حرکت ساده به بهبود گردش خون کمک کنید. پاشنه پاها را در حالی که پنجه ها روی زمین قرار دارند بالا و پایین ببرید. سپس پنجه ها را بالا بیاورید و پاشنه ها را روی زمین نگه دارید. انقباض و رها کردن عضلات ساق پا و حرکت دادن مچ پا نیز مفید است.

لباس های راحت و آزاد بپوشید

لباس های بسیار تنگ، به ویژه در ناحیه کمر و پاها، ممکن است حرکت را دشوار کنند. بهتر است در سفرهای طولانی لباس هایی انتخاب کنید که امکان تغییر وضعیت و حرکت راحت را فراهم می کنند.

از قرار دادن وسایل در فضای پای خودداری کنید

قرار دادن کیف و چمدان کوچک زیر صندلی هواپیما ممکن است فضای حرکت پاها را محدود کند. بهتر است تا حد امکان فضای کافی برای کشیدن و حرکت دادن پاها داشته باشید.

صندلی کنار راهرو را انتخاب کنید

اگر با هواپیما سفر می کنید، انتخاب صندلی کنار راهرو می تواند بلند شدن و قدم زدن را آسان تر کند. این موضوع به خصوص برای افرادی که به دلیل محدودیت فضا کمتر حرکت می کنند، اهمیت دارد.

به تامین آب بدن توجه کنید

در طول سفر به اندازه کافی مایعات بنوشید و از مصرف نوشیدنی های الکلی خودداری کنید. البته باید توجه داشت که کم آبی بدن به تنهایی به عنوان دلیل اثبات شده ترومبوز مرتبط با سفر شناخته نشده است؛ بنابراین نوشیدن آب جایگزین حرکت و فعال نگه داشتن عضلات پا نمی شود.

تصویر گرافیکی از ترومبوز سیاهرگی عمقی

آیا جوراب واریس یا جوراب فشاری می تواند از لخته خون جلوگیری کند؟

جوراب های فشاری مدرج یکی از گزینه هایی هستند که ممکن است برای برخی مسافران در معرض خطر مفید باشند. این جوراب ها با اعمال فشار کنترل شده، به ویژه در ناحیه مچ پا، به بازگشت خون از اندام های تحتانی کمک می کنند.

مطالعات نشان داده اند که استفاده از جوراب های فشاری مناسب می تواند احتمال تشکیل لخته های بدون علامت را در برخی مسافران کاهش دهد. با این وجود، این جوراب ها برای همه افراد ضروری نیستند و انتخاب نوع و اندازه مناسب آن ها اهمیت دارد.

افرادی که سابقه ترومبوز، جراحی اخیر، سرطان فعال یا چند عامل خطر هم زمان دارند، بهتر است پیش از سفر درباره استفاده از جوراب فشاری با پزشک مشورت کنند.

آیا مصرف آسپرین یا داروهای رقیق کننده خون قبل از پرواز ضروری است؟

خیر. مصرف خودسرانه آسپرین یا داروهای ضدانعقاد برای پیشگیری از لخته خون در سفر توصیه نمی شود.

آسپرین بیشتر بر عملکرد پلاکت ها و تشکیل لخته های شریانی اثر می گذارد و برخلاف تصور رایج، روش مناسبی برای پیشگیری معمول از ترومبوز وریدی مرتبط با سفر نیست. همچنین داروهای ضدانعقاد می توانند خطر خونریزی را افزایش دهند.

برخی افراد که به دلیل سابقه لخته خون، جراحی اخیر یا بیماری های خاص در معرض خطر بسیار بالاتری قرار دارند، ممکن است به پیشگیری دارویی نیاز داشته باشند. در چنین شرایطی، پزشک با توجه به وضعیت فرد و خطر خونریزی درباره استفاده از داروهایی مانند هپارین با وزن مولکولی پایین تصمیم می گیرد.

بنابراین، اگر سابقه لخته خون دارید یا چند عامل خطر در شما وجود دارد، بهتر است پیش از برنامه ریزی برای سفر طولانی با پزشک مشورت کنید.

علائم لخته خون بعد از سفر را جدی بگیرید

یکی از نکات مهم درباره ترومبوز مرتبط با سفر این است که علائم آن لزوما بلافاصله پس از پایان سفر ظاهر نمی شوند. گاهی نشانه های بیماری چند روز یا حتی چند هفته بعد بروز می کنند.

علائم شایع ترومبوز سیاهرگی عمقی عبارت اند از:

تورم یک پا یا دست، به ویژه در مقایسه با اندام مقابل

درد یا حساسیت غیرعادی در ساق پا یا ران

احساس گرما در ناحیه درگیر

قرمزی یا تغییر رنگ پوست

احساس سنگینی یا ناراحتی در اندام مبتلا

البته همه افراد مبتلا به ترومبوز سیاهرگی عمقی علامت مشخصی ندارند و نبود نشانه های ظاهری نیز لزوما به معنای نبود لخته خون نیست.

اگر پس از یک سفر طولانی دچار تورم یا درد غیرعادی در پا شدید، باید در اسرع وقت ارزیابی پزشکی انجام دهید.

در صورت بروز علائم احتمالی آمبولی ریه، مانند تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه به خصوص هنگام نفس عمیق، ضربان قلب سریع، سرفه همراه با خون یا غش کردن، باید فورا به اورژانس مراجعه کنید.

آیا باید نگران هر سفر طولانی باشیم؟

خیر. سفرهای طولانی به این معنا نیستند که همه مسافران در معرض خطر جدی لخته خون قرار دارند. در بیشتر افراد سالم، احتمال بروز ترومبوز مرتبط با سفر پایین است و معمولا با رعایت توصیه های ساده ای مانند حرکت منظم پاها و پرهیز از بی حرکتی طولانی می توان خطر را کاهش داد.

با این وجود، افرادی که سابقه لخته خون دارند، به تازگی جراحی کرده اند، باردار هستند یا با چند عامل خطر دیگر مواجه اند، بهتر است پیش از سفر وضعیت خود را با پزشک بررسی کنند.

مهم ترین نکته این است که در سفرهای چندساعته، بدن را برای مدت طولانی در یک وضعیت ثابت نگه ندارید. بلند شدن، قدم زدن و حتی چند حرکت ساده مچ پا می توانند به گردش بهتر خون کمک کنند و سفر را برای شما ایمن تر سازند.

اطلاعات موجود در این مطلب تنها برای افزایش آگاهی ارائه شده اند و جایگزین مشاوره یا درمان پزشکی نیستند. حتما قبل از هرگونه اقدامی با پزشک مشورت کنید، به ویژه اگر بیماری خاصی دارید یا دارو مصرف می کنید.

منبع: عصر ایران


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.