بسیاری از افراد برای کنترل فشار خون، تنها مصرف نمک را کاهش می‌دهند؛ اما یافته‌های جدید پزشکی نشان می‌دهد توجه به میزان پتاسیم دریافتی نیز می‌تواند نقش مهمی در سلامت عروق داشته باشد. گزارش تازه متخصصان نشان می‌دهد افزایش دریافت پتاسیم در کنار کاهش مصرف سدیم، ممکن است راهبرد مؤثرتری برای کنترل فشار خون و کاهش خطر بیماری‌های قلبی باشد.
به گزارش بهداشت نیوز، سال‌هاست کاهش مصرف نمک به‌عنوان یکی از مهم‌ترین توصیه‌های پزشکی برای کنترل فشار خون مطرح می‌شود؛ اما شواهد علمی جدید نشان می‌دهد این توصیه به‌تنهایی تمام ماجرا نیست و دریافت کافی پتاسیم نیز باید در برنامه غذایی افراد مورد توجه قرار گیرد.
پژوهشگران دانشگاه ورمانت آمریکا در گزارشی علمی که در نشریه معتبر American Journal of Clinical Nutrition منتشر شده، بر اهمیت توجه همزمان به دو ماده معدنی سدیم و پتاسیم تأکید کرده‌اند.
به گفته محققان، کاهش سدیم در کنار افزایش دریافت پتاسیم می‌تواند راهبرد مؤثرتری برای کنترل فشار خون باشد؛ زیرا این دو ماده معدنی در تنظیم حجم مایعات بدن، عملکرد کلیه‌ها و فعالیت عروق خونی نقش دارند.
این موضوع از اهمیت زیادی برخوردار است؛ زیرا فشار خون بالا یکی از مهم‌ترین عوامل خطر سکته مغزی، بیماری عروق کرونر و نارسایی قلبی محسوب می‌شود.
چرا پتاسیم برای تنظیم فشار خون ضروری است؟
پتاسیم یکی از الکترولیت‌های ضروری بدن است که در عملکرد طبیعی سلول‌ها، انتقال پیام‌های عصبی، انقباض عضلات و تنظیم تعادل مایعات نقش دارد.
یکی از مهم‌ترین عملکردهای این ماده معدنی، کمک به تنظیم فشار خون است.
پتاسیم از طریق تأثیر بر عملکرد کلیه‌ها و دفع سدیم اضافی می‌تواند به تنظیم حجم خون کمک کند.
همچنین این ماده معدنی در تنظیم عملکرد دیواره عروق و پاسخ عضلات صاف عروقی نقش دارد.
زمانی که دریافت پتاسیم کافی نباشد و مصرف سدیم بالا باشد، تعادل الکترولیت‌ها ممکن است به شکلی تغییر کند که زمینه افزایش فشار خون فراهم شود.
رابطه نمک و پتاسیم در بدن چگونه عمل می‌کند؟
سدیم و پتاسیم دو ماده معدنی هستند که عملکرد آن‌ها در بدن به یکدیگر وابسته است.
سدیم نقش مهمی در حفظ حجم مایعات خارج سلولی دارد. دریافت بیش از اندازه آن می‌تواند باعث افزایش احتباس آب و بالا رفتن فشار خون در افراد حساس به نمک شود.
در مقابل، پتاسیم به کلیه‌ها کمک می‌کند سدیم بیشتری از طریق ادرار دفع کنند.
به همین دلیل، توجه به نسبت دریافت سدیم به پتاسیم اهمیت زیادی دارد.
پژوهشگران معتقدند توصیه‌های تغذیه‌ای باید به‌جای تمرکز صرف بر کاهش مصرف نمک، به افزایش دریافت منابع طبیعی پتاسیم نیز توجه کنند.
پژوهش جدید دانشگاه ورمانت چه نکته‌ای را مطرح کرده است؟
در گزارش علمی منتشرشده در سال ۲۰۲۶، محققان شواهد مربوط به تأثیر سدیم و پتاسیم بر فشار خون را بررسی کرده‌اند.
این پژوهش نشان می‌دهد بسیاری از افراد در کشورهای مختلف، سدیم بیش از حد و پتاسیم کمتر از مقدار مطلوب دریافت می‌کنند.
نویسندگان مقاله معتقدند این عدم تعادل می‌تواند یکی از فرصت‌های مهم برای بهبود برنامه‌های پیشگیری و کنترل فشار خون باشد.
نکته مهم این است که افزایش پتاسیم نباید جایگزین کاهش مصرف نمک شود؛ بلکه این دو اقدام باید در کنار یکدیگر دنبال شوند.
۱۰ ماده غذایی سرشار از پتاسیم که به سلامت قلب کمک می‌کنند
یکی از بهترین راه‌های افزایش دریافت پتاسیم، استفاده از مواد غذایی طبیعی و متنوع است.
برخی از منابع مناسب این ماده معدنی عبارت‌اند از:
۱. سیب‌زمینی
سیب‌زمینی، به‌ویژه در صورت مصرف با پوست و به شکل آب‌پز، منبع مناسبی از پتاسیم است.
۲. موز
موز یکی از شناخته‌شده‌ترین منابع غذایی پتاسیم است و می‌تواند بخشی از نیاز روزانه بدن را تأمین کند.
۳. آووکادو
این میوه علاوه بر پتاسیم، حاوی چربی‌های غیراشباع مفید برای سلامت قلب است.
۴. اسفناج
اسفناج از سبزیجات برگ سبز حاوی پتاسیم و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی محسوب می‌شود.
۵. لوبیا
انواع لوبیا علاوه بر پتاسیم، فیبر و پروتئین گیاهی نیز دارند.
۶. عدس
عدس یکی از مواد غذایی مغذی است که می‌تواند به تأمین پتاسیم و فیبر کمک کند.
۷. گوجه‌فرنگی
گوجه‌فرنگی و برخی فرآورده‌های آن از منابع غذایی پتاسیم هستند.
۸. ماست
ماست علاوه بر کلسیم و پروتئین، مقداری پتاسیم نیز در اختیار بدن قرار می‌دهد.
۹. پرتقال
پرتقال علاوه بر ویتامین C، حاوی پتاسیم است.
۱۰. میوه‌های خشک
زردآلوی خشک و برخی میوه‌های خشک دیگر می‌توانند منابع غلیظی از پتاسیم باشند؛ البته باید به میزان قند و کالری آن‌ها نیز توجه کرد.
آیا جایگزین کردن نمک معمولی با نمک پتاسیمی مفید است؟
یکی از راهکارهایی که در تحقیقات پزشکی مورد توجه قرار گرفته، استفاده از نمک‌های کم‌سدیم حاوی پتاسیم کلرید است.
در این محصولات، بخشی از سدیم کلرید موجود در نمک معمولی با پتاسیم کلرید جایگزین می‌شود.
بر اساس شواهد بررسی‌شده در راهنمای انجمن قلب آمریکا و کالج قلب آمریکا، استفاده از جایگزین‌های مناسب نمک می‌تواند به کاهش فشار خون کمک کند.
در یکی از مطالعات بزرگ انجام‌شده روی بیش از ۲۰ هزار نفر، جایگزینی نمک معمولی با محصولی حاوی ۷۵ درصد سدیم کلرید و ۲۵ درصد پتاسیم کلرید با کاهش فشار خون سیستولیک و همچنین کاهش خطر سکته مغزی همراه بود.
با این حال، استفاده از این محصولات برای همه افراد مناسب نیست.
هشدار مهم برای بیماران کلیوی و مصرف‌کنندگان داروهای فشار خون
افزایش پتاسیم همیشه مفید نیست و در برخی شرایط می‌تواند خطرناک باشد.
افرادی که بیماری مزمن کلیه دارند ممکن است نتوانند پتاسیم اضافی را به‌درستی از بدن دفع کنند.
همچنین برخی داروهای فشار خون و داروهای قلبی می‌توانند میزان پتاسیم خون را افزایش دهند.
از جمله این داروها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
لوزارتان و والسارتان؛
انالاپریل و لیزینوپریل؛
اسپیرونولاکتون؛
اپلرنون؛
برخی داروهای مدر نگه‌دارنده پتاسیم.
افزایش بیش از حد پتاسیم خون که با عنوان هایپرکالمی شناخته می‌شود، ممکن است باعث اختلالات خطرناک ریتم قلب شود.
بنابراین افراد مبتلا به بیماری کلیوی یا کسانی که داروهای مؤثر بر پتاسیم مصرف می‌کنند، نباید بدون نظر پزشک از مکمل پتاسیم یا نمک‌های پتاسیمی استفاده کنند.
برای کنترل فشار خون فقط به رژیم غذایی اکتفا نکنید
اگرچه تغذیه نقش مهمی در تنظیم فشار خون دارد، کنترل این مشکل به مجموعه‌ای از تغییرات سبک زندگی نیازمند است.
متخصصان سلامت توصیه می‌کنند افراد برای کاهش خطر فشار خون بالا به نکات زیر توجه کنند:
مصرف نمک و غذاهای فرآوری‌شده را کاهش دهند.
سبزیجات و میوه‌های تازه بیشتری مصرف کنند.
فعالیت بدنی منظم داشته باشند.
وزن خود را در محدوده مناسب حفظ کنند.
مصرف غذاهای پرچرب و پرنمک را محدود کنند.
خواب کافی و منظم داشته باشند.
فشار خون خود را به‌صورت دوره‌ای اندازه‌گیری کنند.
داروهای تجویزشده را بدون مشورت پزشک قطع نکنند.
چه مقدار پتاسیم در روز نیاز داریم؟
میزان نیاز بدن به پتاسیم با توجه به سن، جنس، وضعیت سلامت و شرایط جسمانی متفاوت است.
در راهنمای سال ۲۰۲۵ انجمن قلب آمریکا و کالج قلب آمریکا، دریافت حدود ۳۵۰۰ تا ۵۰۰۰ میلی‌گرم پتاسیم در روز از طریق رژیم غذایی برای بزرگسالان به‌عنوان هدف تغذیه‌ای مطرح شده است.
البته این مقدار برای همه افراد مناسب نیست و بیماران مبتلا به اختلال عملکرد کلیه ممکن است به محدودیت دریافت پتاسیم نیاز داشته باشند.
بهترین راهکار، تأمین پتاسیم از طریق مواد غذایی طبیعی و متنوع و پرهیز از مصرف خودسرانه مکمل‌هاست.
جمع‌بندی
گزارش علمی جدید دانشگاه ورمانت نشان می‌دهد کنترل فشار خون نباید تنها بر کاهش مصرف نمک متمرکز باشد.
افزایش دریافت پتاسیم از منابع غذایی مانند موز، سیب‌زمینی، حبوبات، سبزیجات و لبنیات می‌تواند در کنار کاهش سدیم به بهبود کنترل فشار خون کمک کند.
این رویکرد می‌تواند در پیشگیری از بیماری‌های قلبی و عروقی اهمیت داشته باشد؛ با این حال، افراد مبتلا به بیماری کلیوی یا مصرف‌کنندگان برخی داروهای قلبی باید پیش از افزایش دریافت پتاسیم با پزشک مشورت کنند.
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.