سنگ کلیه یکی از مشکلات شایع دستگاه ادراری است که میتواند با درد شدید پهلو، سوزش ادرار، تهوع یا وجود خون در ادرار همراه باشد. در طب سنتی مصرف برخی گیاهان و عرقیات برای افزایش ادرار یا کمک به دفع سنگ توصیه شده است، اما شواهد درباره اثربخشی این فرآوردهها محدود است و اندازه و محل سنگ در انتخاب روش درمان اهمیت دارد. در صورت درد شدید، تب، کاهش یا قطع ادرار و علائم عفونت، اتکا به درمانهای خانگی میتواند خطرناک باشد.
به گزارش بهداشت نیوز، درد ناگهانی و شدید در پهلو که گاهی به کشاله ران انتشار پیدا میکند، یکی از علائم شناختهشده سنگ کلیه است. برخی افراد ممکن است همزمان دچار تهوع، استفراغ، تکرر ادرار یا سوزش هنگام ادرار شوند.
با مشاهده چنین علائمی، بعضی بیماران به سراغ عرقیات گیاهی و نسخههای سنتی میروند. گیاهانی مانند خارخاسک، دماسب و برخی ترکیبات ادرارآور در توصیههای سنتی مورد استفاده قرار گرفتهاند، اما نکته مهم این است که هر سنگ کلیه شرایط یکسانی ندارد.
سنگ کلیه چگونه تشکیل میشود؟
ادرار حاوی مواد معدنی و املاح مختلف است. وقتی غلظت بعضی از این مواد افزایش پیدا کند، امکان تشکیل کریستال و در ادامه سنگ وجود دارد.
اندازه و جنس سنگ، محل قرارگیری آن و وضعیت مجاری ادراری در تعیین روش درمان اهمیت دارند.
برخی سنگهای کوچک ممکن است خودبهخود دفع شوند، اما برخی دیگر به درمان دارویی یا اقدامات تخصصی نیاز پیدا میکنند.
درد سنگ کلیه چه ویژگیهایی دارد؟
درد ناشی از سنگ کلیه معمولاً میتواند شدید و موجدار باشد و از پهلو به سمت پایین شکم یا کشاله ران حرکت کند.
برخی افراد همزمان تهوع و استفراغ دارند.
وجود خون در ادرار نیز ممکن است اتفاق بیفتد، اما نبود خون قابل مشاهده به معنای رد سنگ کلیه نیست.
آیا عرقیات گیاهی سنگ را حل میکنند؟
این باور که یک عرق گیاهی میتواند همه انواع سنگ کلیه را «حل» کند، از نظر پزشکی قابل تعمیم نیست.
سنگهای کلیه انواع مختلفی دارند و ترکیب شیمیایی آنها متفاوت است.
حتی اگر یک فرآورده گیاهی باعث افزایش حجم ادرار شود، این مسئله الزاماً به معنای حل شدن سنگ یا باز شدن مسیر ادراری نیست.
بنابراین مصرف عرقیات نباید جایگزین تشخیص نوع و اندازه سنگ شود.
خارخاسک چطور؟
خارخاسک در برخی نظامهای طب سنتی برای مشکلات ادراری مورد استفاده قرار گرفته است.
با وجود تحقیقات انجامشده درباره این گیاه، شواهد بالینی کافی برای اینکه بتوان آن را درمان قطعی انواع سنگ کلیه دانست وجود ندارد.
مصرف فرآوردههای گیاهی با دوزهای نامشخص نیز میتواند در افراد مختلف عوارض متفاوتی ایجاد کند.
دماسب؛ گیاهی با اثر ادرارآور
دماسب در طب سنتی به دلیل اثر ادرارآور مورد توجه بوده است.
اما افزایش ادرار لزوماً به معنای دفع موفقیتآمیز سنگ نیست.
اگر سنگ در مسیر ادرار گیر کرده باشد، افزایش خودسرانه مصرف مواد ادرارآور حتی میتواند شرایط بیمار را پیچیدهتر کند.
به همین دلیل، استفاده دارویی از چنین گیاهانی باید با توجه به وضعیت کلیه و مجاری ادراری انجام شود.
آب زیاد همیشه درمان سنگ کلیه نیست
نوشیدن مایعات کافی برای پیشگیری از بسیاری از انواع سنگ کلیه اهمیت دارد.
اما در زمان حمله حاد سنگ، مصرف اجباری و بیش از حد آب با این تصور که «سنگ سریعتر خارج میشود» توصیه عمومی و مناسبی نیست.
اگر مسیر ادرار مسدود شده باشد، افزایش شدید مایعات مشکل را برطرف نمیکند و ممکن است درد را بیشتر کند.
پیشگیری از سنگ، مهمتر از نسخههای فوری است
افرادی که سابقه سنگ کلیه دارند باید عوامل ایجادکننده آن را بشناسند.
نوع سنگ، رژیم غذایی، میزان مصرف مایعات، سابقه خانوادگی و برخی بیماریها میتوانند در تشکیل سنگ نقش داشته باشند.
در برخی بیماران، بررسی ترکیب سنگ یا آزمایشهای تخصصی میتواند به انتخاب روش مناسب برای پیشگیری از عود کمک کند.
نمک زیاد؛ دشمن کلیهها
مصرف زیاد نمک میتواند دفع کلسیم از طریق ادرار را افزایش دهد و در برخی افراد خطر تشکیل سنگهای کلسیمی را بیشتر کند.
کاهش مصرف نمک علاوه بر کمک به کنترل فشار خون، میتواند بخشی از توصیههای تغذیهای برای پیشگیری از برخی انواع سنگ کلیه باشد.
مصرف خودسرانه مکملها هم بیخطر نیست
برخی افراد برای پیشگیری از سنگ کلیه، بدون بررسی شرایط خود مکملهای مختلف مصرف میکنند.
اما مقدار بالای بعضی مواد معدنی و ویتامینها میتواند در شرایط خاص خطر تشکیل سنگ را افزایش دهد.
بنابراین مصرف مکمل باید بر اساس نیاز واقعی بدن و نظر پزشک انجام شود.
چه زمانی سنگ کلیه اورژانسی میشود؟
درد شدید بهتنهایی نیز ممکن است نیاز به ارزیابی پزشکی داشته باشد، اما برخی علائم اهمیت بیشتری دارند.
تب و لرز همراه با درد پهلو، کاهش شدید یا قطع ادرار، استفراغ مداوم، ضعف شدید یا علائم عفونت ادراری میتوانند نشانه یک وضعیت جدی باشند.
وجود انسداد ادراری همراه با عفونت میتواند خطرناک باشد و نیازمند ارزیابی و درمان سریع است.
در این شرایط نباید منتظر اثر دمنوش یا عرقیات گیاهی ماند.
سونوگرافی و بررسی پزشکی چه کمکی میکند؟
برای تشخیص سنگ، پزشک بر اساس علائم بیمار ممکن است آزمایش ادرار، آزمایش خون و روشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی یا در صورت نیاز تصویربرداری دقیقتر را درخواست کند.
هدف فقط پیدا کردن سنگ نیست؛ بلکه باید مشخص شود سنگ کجاست، چه اندازهای دارد و آیا باعث انسداد مسیر ادرار شده است یا خیر.
جمعبندی
برخی گیاهان در طب سنتی برای مشکلات ادراری و افزایش ادرار مورد استفاده قرار گرفتهاند، اما هیچ عرق گیاهی را نمیتوان درمان قطعی همه انواع سنگ کلیه دانست.
نوشیدن مایعات کافی، کاهش مصرف نمک و رعایت توصیههای تغذیهای میتواند در پیشگیری از برخی سنگها مؤثر باشد، اما در زمان درد شدید یا احتمال انسداد، خوددرمانی با عرقیات راهکار مناسبی نیست.
اگر سنگ کلیه با تب، لرز، قطع یا کاهش ادرار، استفراغ مداوم یا درد شدید همراه باشد، مراجعه سریع پزشکی اهمیت دارد.
توجه: این مطلب جنبه اطلاعرسانی دارد و جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیست. افراد مبتلا به سنگ کلیه نباید دارو یا فرآوردههای گیاهی را بدون نظر پزشک جایگزین درمان تجویزی کنند.
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.