نفخ و احساس پری شکم از شکایتهای شایع گوارشی است که میتواند پس از مصرف بعضی غذاها، خوردن سریع غذا، یبوست یا تغییرات عملکرد دستگاه گوارش ایجاد شود. در طب سنتی، گیاهانی مانند نعناع، رازیانه و زیره برای مشکلات گوارشی مورد استفاده قرار گرفتهاند، اما مصرف آنها برای همه افراد مناسب نیست و نفخ مداوم یا همراه با کاهش وزن، خونریزی و درد شدید نیازمند بررسی پزشکی است.
به گزارش بهداشت نیوز، احساس پری، فشار و تجمع گاز در شکم یکی از مشکلاتی است که بسیاری از افراد در طول زندگی با آن مواجه میشوند. نفخ گاهی پس از یک وعده غذایی سنگین ایجاد میشود و پس از چند ساعت برطرف میشود، اما در برخی افراد به شکل مداوم تکرار میشود و کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار میدهد.
در طب سنتی، برای کاهش ناراحتیهای گوارشی از گیاهان مختلفی استفاده شده است. با این حال، نفخ یک بیماری واحد نیست و پیدا کردن علت آن اهمیت بیشتری از مصرف یک دمنوش خاص دارد.
نفخ همیشه به معنای افزایش گاز نیست
یکی از نکات مهم این است که احساس نفخ الزاماً به معنای وجود مقدار زیادی گاز در روده نیست.
برخی افراد حتی با مقدار معمول گاز روده، احساس پری و اتساع بیشتری دارند. اختلالات حرکتی دستگاه گوارش و حساسیت بیشتر روده نیز میتوانند در ایجاد این احساس نقش داشته باشند.
به همین دلیل، درمان نفخ باید بر اساس علت احتمالی آن انجام شود.
غذا خوردن سریع میتواند نفخ را بیشتر کند
وقتی فرد با سرعت زیاد غذا میخورد، ممکن است مقدار بیشتری هوا وارد دستگاه گوارش شود.
جویدن کامل غذا و آرامتر غذا خوردن میتواند به کاهش بلع هوا کمک کند.
همچنین نوشیدن سریع نوشیدنیهای گازدار یا استفاده زیاد از آدامس میتواند در برخی افراد باعث افزایش احساس نفخ شود.
نعناع؛ مفید برای همه نیست
نعناع و فرآوردههای نعناعی در طب سنتی برای برخی مشکلات گوارشی مورد استفاده قرار گرفتهاند.
برخی افراد ممکن است پس از مصرف نعناع احساس بهتری داشته باشند، اما در افراد مبتلا به رفلاکس معده، فرآوردههای نعناعی میتوانند علائم سوزش سر دل و برگشت اسید را تشدید کنند.
بنابراین توصیه به مصرف نعناع برای تمام افراد مبتلا به نفخ، بدون توجه به علائم همراه، دقیق نیست.
رازیانه چطور؟
رازیانه نیز در طب سنتی به عنوان گیاهی با کاربردهای گوارشی شناخته میشود.
برخی افراد از دمنوش رازیانه برای احساس نفخ و ناراحتی شکمی استفاده میکنند، اما شواهد بالینی درباره اثربخشی آن در تمام انواع نفخ محدود است.
ضمن اینکه مصرف فرآوردههای غلیظ گیاهی ممکن است برای برخی افراد مناسب نباشد و در صورت وجود بیماری زمینهای یا مصرف دارو، باید با احتیاط بیشتری انجام شود.
زیره؛ یک توصیه قدیمی
زیره از دیگر گیاهانی است که در طب سنتی برای مشکلات گوارشی مورد استفاده قرار گرفته است.
ممکن است برخی افراد بعد از مصرف آن احساس کاهش ناراحتی کنند، اما تجربه فردی را نباید با اثبات اثر درمانی در همه بیماران یکسان دانست.
اگر نفخ به صورت مداوم وجود دارد، بهتر است علت اصلی مانند یبوست، عدم تحمل غذایی یا اختلالات عملکردی دستگاه گوارش بررسی شود.
یبوست را فراموش نکنید
گاهی عامل اصلی نفخ، یبوست است.
وقتی دفع مدفوع بهطور منظم انجام نمیشود، فرد ممکن است علاوه بر احساس پری، گاز و فشار شکمی نیز داشته باشد.
در چنین شرایطی، تمرکز فقط بر دمنوشهای ضدنفخ ممکن است مشکل اصلی را برطرف نکند.
افزایش تدریجی فیبر غذایی، دریافت مایعات کافی در صورت نداشتن محدودیت پزشکی و فعالیت بدنی میتواند به بهبود عملکرد روده کمک کند.
لبنیات میتواند در برخی افراد عامل نفخ باشد
افرادی که دچار عدم تحمل لاکتوز هستند ممکن است پس از مصرف شیر و برخی محصولات لبنی دچار نفخ، گاز، دلپیچه یا اسهال شوند.
این به معنای آن نیست که همه افراد باید لبنیات را از رژیم غذایی حذف کنند.
اگر فرد به طور مکرر پس از مصرف یک ماده غذایی مشخص دچار علائم میشود، بهتر است موضوع را با پزشک یا متخصص تغذیه مطرح کند تا از حذفهای غیرضروری در رژیم غذایی جلوگیری شود.
حبوبات را یکباره حذف نکنید
حبوبات به دلیل داشتن فیبر و برخی کربوهیدراتهای قابل تخمیر ممکن است در بعضی افراد باعث افزایش گاز شوند.
اما حذف کامل آنها لزوماً بهترین راهکار نیست.
خیساندن مناسب، پخت کامل و افزایش تدریجی مقدار مصرف میتواند برای برخی افراد تحمل حبوبات را بهتر کند.
نوشیدنیهای گازدار؛ یکی از متهمان اصلی
نوشابهها و سایر نوشیدنیهای گازدار میتوانند مقدار هوای واردشده به دستگاه گوارش را افزایش دهند.
اگر فرد متوجه شود نفخ او پس از مصرف این نوشیدنیها بیشتر میشود، کاهش مصرف آنها میتواند یک اقدام ساده و منطقی باشد.
چه زمانی نفخ طبیعی نیست؟
نفخ گهگاهی معمولاً مسئله نگرانکنندهای نیست، اما نفخ مداوم یا شدید باید جدیتر بررسی شود.
کاهش وزن بدون علت مشخص، خونریزی گوارشی، استفراغ مکرر، تب، درد شدید یا مداوم شکم، تغییر پایدار در عادات دفع و بیاشتهایی از علائمی هستند که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند.
همچنین شروع جدید و مداوم نفخ، بهخصوص در سنین بالاتر، بهتر است بدون بررسی علت رها نشود.
آیا هر دمنوشی بیخطر است؟
خیر.
فرآوردههای گیاهی حاوی ترکیبات فعال هستند و ممکن است در برخی افراد باعث حساسیت یا عوارض گوارشی شوند.
همچنین احتمال تداخل با داروها وجود دارد.
بنابراین مصرف طولانیمدت یا ترکیب چند گیاه مختلف بدون اطلاع از مقدار و اثر آنها توصیه نمیشود.
جمعبندی
نفخ شکم دلایل متعددی دارد و درمان آن به علت زمینهای بستگی دارد. کاهش سرعت غذا خوردن، پرهیز از نوشیدنیهای گازدار، توجه به یبوست و شناسایی غذاهای محرک میتواند در برخی افراد مفید باشد.
گیاهانی مانند نعناع، رازیانه و زیره در طب سنتی برای مشکلات گوارشی مورد استفاده قرار گرفتهاند، اما شواهد اثربخشی آنها در انواع مختلف نفخ یکسان نیست و مصرف آنها برای همه افراد مناسب نیست.
نفخ مداوم را صرفاً با دمنوش درمان نکنید. اگر این مشکل با کاهش وزن، خونریزی، درد شدید، استفراغ یا تغییر پایدار در اجابت مزاج همراه است، بررسی پزشکی ضرورت دارد.
توجه: این مطلب جنبه اطلاعرسانی دارد و جایگزین تشخیص یا درمان پزشک نیست.
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.