هوش مصنوعی حالا میتواند از روی یک عکس، نوع غذا و حتی مقدار تقریبی کالری آن را حدس بزند؛ فناوریای که میتواند شیوه ثبت وعدههای غذایی و مدیریت رژیم را تغییر دهد، اما هنوز نمیتوان به عددی که اعلام میکند به چشم یک اندازهگیری کاملاً دقیق نگاه کرد.
تا همین چند سال پیش، کسی که قصد کاهش وزن یا کنترل رژیم غذایی خود را داشت، معمولاً باید غذایش را وزن میکرد، مواد اولیه را یادداشت میکرد و بعد کالری هر ماده غذایی را جداگانه حساب میکرد. کاری که خیلی زود خستهکننده میشود و باعث میشود بسیاری از افراد بعد از مدتی آن را کنار بگذارند.
حالا تصور کنید فقط گوشی تلفن همراه را بالای بشقاب بگیرید و از غذایتان عکس بگیرید. هوش مصنوعی غذا را شناسایی کند، مواد تشکیلدهنده را حدس بزند و چند ثانیه بعد، مقدار تقریبی کالری، پروتئین، چربی و کربوهیدرات را به شما نشان دهد. این ایده دیگر فقط یک تصور آیندهنگرانه نیست. فناوریهای جدید در حال نزدیک شدن به چنین قابلیتی هستند و همین موضوع میتواند آینده تغذیه را تغییر دهد.
هوش مصنوعی از روی عکس چه چیزی را تشخیص میدهد؟
وقتی یک تصویر غذایی در اختیار یک سیستم هوش مصنوعی قرار میگیرد، نخستین مرحله شناسایی غذاهاست. برای مثال، سیستم ممکن است تشخیص دهد که در تصویر برنج، مرغ، گوجهفرنگی و سالاد وجود دارد.
اما محاسبه کالری به همین سادگی نیست. هوش مصنوعی باید حجم تقریبی هر ماده غذایی را نیز تخمین بزند و سپس اطلاعات مربوط به ارزش غذایی آن را با مقدار احتمالی مصرفشده تطبیق دهد. برخی فناوریهای جدید حتی تلاش میکنند با استفاده از تصاویر مختلف، عمق و حجم غذا را بهتر تخمین بزنند. هدف این است که فاصله بین یک عکس ساده از غذا و یک ارزیابی نسبتاً دقیق از ارزش غذایی آن کمتر شود.
چرا یک عکس نمیتواند کالری را دقیق اعلام کند؟
مشکل اصلی اینجاست: عکس، همه چیز را درباره غذا نشان نمیدهد.
فرض کنید دو بشقاب برنج از نظر ظاهری تقریباً یکسان باشند. ممکن است یکی ۱۵۰ گرم و دیگری ۲۵۰ گرم برنج داشته باشد. حتی ممکن است مقدار روغن استفادهشده در پخت آنها متفاوت باشد.
از طرف دیگر، مواد غذایی مانند روغن، کره، سس، شکر یا خامه ممکن است اصلاً در تصویر دیده نشوند، در حالی که میتوانند مقدار کالری نهایی را تغییر دهند.
نوع پخت نیز اهمیت دارد. مرغ کبابی، مرغ سرخشده و مرغی که با مقدار زیادی روغن پخته شده، ممکن است در عکس بسیار شبیه به نظر برسند، اما ارزش انرژی متفاوتی داشته باشند.
به همین دلیل، پژوهشهای انجامشده درباره ارزیابی غذایی با هوش مصنوعی نشان میدهند که این فناوری برای تخمین تقریبی بسیار امیدوارکننده است، اما هنوز محدودیتهایی در تشخیص اندازه دقیق سهم، مواد پنهان و ترکیبات غذا دارد.
آیا هوش مصنوعی میتواند جای کالریشماری را بگیرد؟
برای بسیاری از افراد، احتمالاً یکی از جذابترین کاربردهای این فناوری همین است.
ثبت تکتک مواد غذایی در یک اپلیکیشن میتواند زمانبر باشد. اما عکس گرفتن از غذا کاری است که تقریباً هر کسی میتواند انجام دهد.
در آینده ممکن است فرد قبل از شروع غذا، یک عکس بگیرد و اپلیکیشن به او بگوید: «این وعده احتمالاً بین ۵۵۰ تا ۷۰۰ کالری دارد.»
همین بازه میتواند برای فردی که میخواهد آگاهانهتر غذا بخورد، مفید باشد. زیرا همیشه لازم نیست بدانیم غذایی دقیقاً ۶۲۳ کالری دارد؛ گاهی دانستن اینکه یک وعده نسبتاً پرکالری است، برای اصلاح انتخاب غذایی کافی است.
البته هرچه هدف دقیقتر باشد، نیاز به اطلاعات دقیقتر هم بیشتر میشود. فردی که صرفاً میخواهد انتخابهای سالمتری داشته باشد، ممکن است از یک تخمین تصویری سود زیادی ببرد؛ اما برای برنامههای درمانی یا رژیمهای بسیار دقیق، همچنان نمیتوان فقط به عکس متکی بود.
آینده تغذیه شخصیتر میشود
یکی از جذابترین اتفاقات در مسیر توسعه هوش مصنوعی، حرکت از «کالریشماری» به سمت تغذیه شخصیسازیشده است.
تصور کنید اپلیکیشن به مرور زمان عادتهای غذایی شما را یاد بگیرد. بداند معمولاً چه صبحانهای میخورید، در چه ساعتهایی بیشتر سراغ خوراکیهای شیرین میروید و مصرف سبزیجات یا پروتئین شما در طول هفته چقدر است.
در چنین شرایطی، هوش مصنوعی دیگر فقط یک عدد جلوی شما نمیگذارد؛ بلکه میتواند الگوی غذاییتان را بررسی کند و پیشنهادهایی متناسب با عادتهای خودتان ارائه دهد.
مثلاً به جای اینکه فقط بگوید «این غذا ۷۰۰ کالری دارد»، ممکن است پیشنهاد کند مقدار برنج را کمتر کنید، سبزیجات بیشتری کنار غذا بگذارید یا یک منبع پروتئینی مناسب به وعده اضافه کنید. این همان جایی است که هوش مصنوعی میتواند از یک ابزار ساده برای محاسبه کالری به یک دستیار تغذیهای روزمره تبدیل شود.
آیا متخصص تغذیه بینیاز میشود؟
احتمالاً نه.
هوش مصنوعی میتواند ثبت غذا، تحلیل اولیه تصاویر و پیگیری عادتهای غذایی را آسانتر کند، اما تغذیه فقط محاسبه کالری نیست. سن، وزن، میزان فعالیت بدنی، بیماریهای زمینهای، داروها، حساسیتهای غذایی، شرایط اقتصادی و حتی عادتهای فرهنگی و خانوادگی میتوانند در انتخاب یک برنامه غذایی مناسب نقش داشته باشند.
به همین دلیل، احتمالاً آینده به جای حذف متخصصان تغذیه، به سمت همکاری بیشتر میان متخصص و فناوری خواهد رفت. هوش مصنوعی میتواند حجم زیادی از اطلاعات را سریع بررسی کند و متخصص تغذیه از این اطلاعات برای تصمیمگیری بهتر استفاده کند.
یک عکس، یک تخمین؛ نه یک حقیقت قطعی
این فناوری میتواند زندگی کسانی را که از کالریشماری خسته شدهاند، بسیار سادهتر کند. کافی است گوشی را بردارند، از غذایشان عکس بگیرند و یک تخمین سریع دریافت کنند.
اما بهتر است یک نکته را فراموش نکنیم: عددی که هوش مصنوعی از روی عکس ارائه میکند، تخمین است، نه اندازهگیری آزمایشگاهی.
نوع غذا، اندازه سهم، مواد اولیه، روغن، روش پخت و حتی زاویه عکس میتوانند نتیجه را تغییر دهند. بنابراین، بهترین استفاده از این فناوری در حال حاضر این است که آن را ابزاری برای افزایش آگاهی غذایی بدانیم؛ ابزاری که کمک میکند بهتر بفهمیم چه میخوریم و انتخابهای آگاهانهتری داشته باشیم.
شاید آینده تغذیه به جایی برسد که ثبت یک وعده غذایی به سادگی گرفتن یک عکس باشد. در آن آینده، هوش مصنوعی قرار نیست جای غذا، آشپزی یا متخصص تغذیه را بگیرد؛ بلکه قرار است به ما کمک کند آنچه در بشقابمان است، بهتر بشناسیم.
تهیه و تنظیم: طوبی میرزاحسینی
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.