تهران خالی و خلوت میشود، تعطیلات عید نوروز بهخودش و آن دسته از اهالی که در پایتخت میمانند، استراحت میدهد و بهترین فرصت تماشایش را فراهم میکند.
به گزارش «بهداشت نیوز» باور کنید یا نه، تهران به لحاظ تنوع و تعدد میراث فرهنگی، نخستین شهر ایران است. اگر از خواندن این جمله تعجب کردید قطعا از آنهایی هستید که دیدنیهای تهران را ندیدهاند، پس پیشنهادهایی که در این صفحه میخوانید، در روزهای خلوت و خنک عید به کارتان میآید. اگر هم تعجب نکردید باز هم این پیشنهادهای تهران گردی را بخوانید چون تلاش کردیم دیدنیهایی را انتخاب کنیم که کمتر کسی از بودنشان خبر دارد.
دروازه نو
بر عکس اسمش قدیمیترین دروازه طهران است و اساسا تنها دروازه به جا مانده از دورانی که شهر در حصاری قرار داشت و در دورههای مختلف، از صفویه تا قاجار، شهری ۶ دروازهای و ۴ دروازهای و… به شمار میآمد. نخستین حصار به دور طهران در دوران شاه طهماسب صفوی کشیده شد.
او که برای زیارت حرم حضرت عبدالعظیم به ری میآمد. دستور داد دور قریه خوش آب و هوای طهران را حصار بکشند و از همان وقت، طهران، شهر شد؛ چیزی حدود ۵۰۰سال پیش. این دروازه بازمانده از آن طهران تازه شهر شده است. نشانیاش خیابان خیام، میدان محمدیه (اعدام)، بازار دروازه نوست.
دانستنیهای دروازه نو
بعضیها فکر میکنند این دروازه، بازمانده دوران محمدشاه قاجار است یا بعضیها آن را با دروازه غار، اشتباه میگیرند اما دروازه نو، دروازه نوست، زیرا در کتاب طهران قدیم جعفر شهری نشانی دروازهغار به روشنی جای دیگری است: بین خانیآباد و میدان شوش و در دوره قاجار از دروازههای اطراف شهر بوده است درحالیکه دروازه نو با گسترش نسبی شهر در دوران قاجار داخل فضای شهری قرار گرفته بود.
اگرچه تاریخی که میگویند روی کاشیکاریهای دروازه نو نوشته شده، به همان دوران محمد شاه قاجار بازمیگردد اما این تاریخ مرمت و بازسازی است که روی باروهای دروازه شاهطهماسبی تهران انجام شده.
از میدان محمدیه که وارد خیابان خیام شوید، کمی بالاتر، سمت راست بازار دروازه نوست. کمی که در پیچدرپیچ این بازار جلو بروید، به این دروازه خواهید رسید که لای جرز مغازهها و زیر فشار همسایهها ایستاده و میجنگد. از ۴برج قدیمیاش، دوتای آن را میبینید، اگرچه شکسته هستند اما با کاشیکاریهای شکسته فیروزهایاش، نقاشیهای سیاهقلم و عکسهای قدیمی که از دروازههای قدیمی دیدهاید را برایتان معنیدار میکند و تازه میفهمید مردم این سرزمین، هیچ بنایی را با هر قدر اهمیت و هر کاربری امنیتی و حیاتی هم، بدون زیبایی چشمگیر نساختهاند.
ویژگی منحصر به فرد:
وقتی رضا شاه با اعلام انقراض قاجار به سلطنت رسید در تلاش برای از بین بردن تمام نمادهای قاجاریه، دروازههای شهر را ویران کرد. بنابراین، دروازه نو که از آن تخریب بیخردانه نجات پیدا کرد، یکی از ارزشمندترین داراییهای تهران است. وقتی به تماشایش رفتید یادتان باشد این طرف که ایستادهاید و هنوز از زیر دروازه عبور نکردهاید، آن قیمت خارج از تهران قدیم است. از دروازه که عبور کنید، به تهران عصر صفوی و پایتخت اوایل قاجار قدم گذاشتهاید.
اولین بانک ایرانی
در بازار قدیمی محله عودلاجان، روبهروی کوچه تاریخی حکیم، امروز تابلوی سفرهخانهای را میبینید با نام طهران قدیم. این سفره خانه ۲۶۰ سال پیش نخستین صرافی و بانک ایران بوده است. برای دیدنش باید از بهارستان تا چهارراه سرچشمه پایین بیایید و وارد خیابان مصطفی خمینی شوید و سمت راست خیابان بهدنبال تابلوی عودلاجان بگردید. نام قدیم این سفره خانه، تیمچه اکبریان بوده است. در سالهای اخیر یکی از تاجران خوشنام آهن، آقای حدادی، این تیمچه را ابتدا به نیت اینکه از حجرههایش برای کسب و کار فرزندان تاجران آهن استفاده کند خریده بود اما با روبهرو شدن با خواست عمومی دوستداران محله و میراث فرهنگی آن را به سفره خانه سنتی تبدیل میکند. دیدن این مرد یکی از جاذبههای عودلاجان است… درست از میان قصههای عودلاجان برآمده…از بازماندههای جوانمردی و لوطی گری…
دانستنیهای نخستین بانک ایران
کوچه حکیم در بازار عودلاجان روزگاری مرکز تجمع کنیسهها و محل زندگی کلیمیان در این محله بوده. نخستین صرافی و بانک را در تهران ، آنها ۲۶۰ سال پیش در این تیمچه میسازند. این مجموعه بهصورت بانک رهنی کار میکرده است. اجناسی را که برای گرو میآوردند، از طریق سوراخی در کف طبقه همکف و در مجاورت دیوار، بهصورت مخفیانه و دور از دید مردم، به زیر زمین انتقال میدادند.
توصیه:
حتما در این سفرهخانه در استکانهای کمرباریک ناصری، چای قند پهلو نوش جان کنید چون بعید بهنظر میرسد جای دیگری با قدمت نزدیک به ۳ قرن چنین امکانی به شما بدهد.
ویژگی منحصر به فرد:
اینجا از معدود بناهای تاریخی است که هرقدر دلتان بخواهد میتوانید در آن عکاسی کنید، نه تنها کسی مانعتان نمیشود بلکه هر کمکی که بخواهید در اختیارتان میگذارند. عکاسی و تماشا کردن در چوبی بزرگ ورودی تیمچه که بسیار هم زیباست و هم اندازه تاریخ بنا عمر دارد را فراموش نکنید.
کاروانسرای خانات
میدان امینالسلطان، شمال میدان شوش در خیابان صاحب جمع، کاروانسرایی است که قدمتی چند صد ساله دارد. با این حال وقتی از در چوبیاش که ۵ متر ارتفاع دارد و ۴۰گل میخ رویش نشسته، عبور میکنید انگار این شما هستید که از دروازه تاریخ عبور کردهاید و قدم به صدها سال پیش گذاشتهاید. اینجا هیچچیز پوسیده و از بین رفته نیست. اگرچه همه چیز قدیمی و واقعی است. این محدوده، زمانی دروازه شهر محسوب میشده و آخرین منزلگاه قبل از ورود به قریه تهران بوده است. این کاربری تا زمانی است که تهران ، در حصار صفوی قرار داشت؛ یعنی تا اواسط دوران ناصری که شهر گسترش یافت. نقشهای که از آن دوران تهران به جا مانده، نشان میدهد که از حدود ۱۳۰ سال پیش این کاروانسرا داخل شهر قرار گرفته و به گفته جعفر شهری بزرگترین کاروانسرای درون شهری تاریخ تهران بوده است.
دانستنیهای کاروانسرای خانات
وارثان خانات از وجود اسناد عوارض پرداخت شده به بلدیه تهران پس از تشکیل آن در سال۱۲۸۶ و مکاتباتی درباره کاروانسرای خانات خبر میدهند و میگویند: براساس آنچه در متون تاریخی آمده کاروانسرای خانات تبدیل به میدان میوه و ترهبار شده بود.یکی از رخدادهای مهم دیگر در تاریخ این کاروانسرا، آتشسوزی است که در سال ۱۳۵۶ قسمتهای بسیاری از بنا را بهشدت دچار آسیب کرد بهطوری که درها و تیرهای چوبی آن بهطور کامل از بین رفت. بعد از این آتشسوزی بود که با تغییر کاربری، کاروانسرای خانات به انبار کالاهای تجاری تبدیل شد
ویژگی منحصر به فرد:
ربع قرن بعد از آن آتش سوزی، مالکان این کاروانسرا، ابتدای دهه ۸۰ تصمیم گرفتند، این اثر با ارزش معماری تهران قدیم از گزند تخریب، نوسازی و تغییر کاربری مصون بماند و با مرمت و بازسازی، همان هیئت و معماری گذشتهاش را حفظ کند. به این ترتیب آنان اجازه ندادند تا این بنا هم چون بسیاری دیگر از آثار این شهر از بین برود و به «پاساژ» و… تبدیل شود، بنابراین با نظارت سازمان میراث فرهنگی کار مرمت و بازسازی آن آغاز و پس از سالها زحمت و صرف هزینه، بنایی ارزشمند پایدار ماند. مرمت کاروانسرای تاریخی خانات که از سال ۸۲ آغاز شده بود، پس از ۶ سال به پایان رسید. از آن جهت این ویژگی منحصر به فرد است که وارثان متعدد این کاروانسرا نه تنها برای کاربری جدید و نوسازیاش به توافق رسیدند بلکه اهمیت و ارزش چنین میراث گرانقیمتی را میشناختند.
توصیه:
دروازه چوبی که از آن وارد کاروانسرا میشوید را خوب تماشا کنید، دست کم ۲۰۰ ساله است و تنها جزء چوبی این بنا از گزند آتش مصون مانده است.
منبع : برترینها
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.