ثمره آزادگی برای سبک زندگی

به گزارش بهداشت نیوز، حجت الاسلام دکتر عبدالکریم پاک نیا، پژوهشگر و مولف سیره اهل بیت علیهم السلام  با بیان اینکه آزادگی و آزادمنشی در معارف اسلامی از واژه هایی است که بیشترین کاربرد را دارد، گفت: حرّیت، کرامت انسانی و عزت نفس از جمله تعابیری است که ذیل مفهوم آزادگی و آزادمنشی قرار می گیرد. شخصی که این خصیصه را داشته باشد در مورد اعمال و کارهای خود دست به انتخاب می زند.

وی با بیان اینکه آزادمنشی در معارف اسلام از معنای ویژه ای برخوردار است، به سخن امام حسین(ع) در واقعه عاشورا اشاره کرد و گفت: حضرت اباعبدالله الحسین(ع) فرمودند: «اگر دین ندارید لااقل آزاده باشید». این یکی از درس های روز عاشورا است که وقتی امام حسین(ع) در آن شرایط سخت در گودال قتلگاه بودند و دشمن ناجوانمردانه به خیمه ها حمله کردند، حضرت(ع) فرمودند: «وای بر شما ای پیروان آل ابوسفیان اگر دین ندارید و از حساب رسی روز قیامت نمی ترسید لااقل در دنیای خود آزاده باشید.»

استاد سطح عالی حوزه علمیه قم تصریح کرد: در این عبارت امام حسین(ع) به اصول دینداری اشاره کرده و عبودیت خداوند را مساوی با حرّیت می داند، در این کلامِ حضرت(ع) درس های فراوانی نهفته است از جمله اینکه انسان موحد، آزاداندیش و آزادمنش است و  فطرت انسان هم آزادگی را تایید می کند. در این کلام امام حسین(ع) اشاره به این معنا می شود که انسانی که آزادمنش باشد معمولا حقوق بشر را رعایت می کند، آن زمان یعنی هزار و چهارصد سال قبل امام حسین(ع) به این مساله اشاره کردند که آزادگی از حداقل های حقوق بشر و مساوی با رعایت شرافت انسانی است.

پاک نیا افزود: آزادگی در کلام سیدالشهدا(ع) به این معناست که انسان هرچه قدر هم اعتقادات ضعیفی داشته باشد نباید فطریات خود را فراموش کند. این مساله را در کلام سایر ائمه اطهار(ع) نیز می بینیم. حضرت امیر(ع) می فرمایند: «و لا تَکُن عَبدَ غَیرِکَ و قد جَعَلَکَ اللهُ حُرَّاً؛ خود را برده دیگران مساز در حالی که خداوند تو را آزاد آفریده است».

وی در بخش دیگری از مباحث خود با اشاره به عواملی که سبب می شود انسان به خصیصه آزادگی و آزادمنشی دست یابد، اظهار کرد: شرافت و آزادگی در این است که انسان برای خداوند عبادت کند، عزت و بی نیازی نزد خداوند است؛ چنان که امام صادق(ع) فرموده اند: «شرافت انسانی این است که انسان ستایشگر خداوند باشد.»

پاک نیا افزود: عامل دیگر به جز عبادت خدا که می تواند انسان را آراسته به آزادمنشی کند، علم و دانش است، کسی که جاهل و نادان باشد معمولاً در خفّت خواهد بود، تمام مشکلاتی که انسان با آنها مواجه می شود به دلیل جهل و نادانی اوست، انسان جاهل راه خود را گم می کند. از سوی دیگر دارا بودن صفات کمالیه نظیر ادب، شجاعت، تواضع و اخلاق خوش می تواند، روحیه آزادمنشی را برای انسان به ارمغان بیاورد.

استاد سطح عالی حوزه علمیه قم تاکید کرد: قناعت، از دیگر ویژگی هایی است که سبب ایجاد روحیه آزادمنشی در افراد می شود. امیرالمومنین علی(ع) می فرمایند: «از هر که خواهی اظهار بی نیازی کن تا مثل و مانند او باشی به هر کسی که می خواهی احسان کن تا بزرگ و امیر او باشی و از هر کس می خواهی طمع کن تا بنده و اسیر او باشی». این روایت را مرحوم شیخ صدوق نقل و فرموده است که در این کلام امیرالمومنین(ع) آزادی انسان به این است که از دیگران مستغنی باشد. اگر انسان طمع به دیگران داشته باشد نمی تواند راه خود را برود و ناچار است که به میل دیگران حرکت کند، در نتیجه آزادی اش را از دست می دهد.

پاک نیا ادامه داد: مرحوم آیت الله مدرس، آزاده ترین نماینده آن زمان بود که امام خمینی(ره) نیز بیشترین درس را از آن مرحوم گرفته بودند و از قم به تهران می آمدند تا به سخنرانی این مرد آزاده گوش کنند. مدرس جمله ای را در پاسخ به این سوال که چرا از شخص اول مملکت(رضا خان) نمی ترسی گفت: خداوند به من دو چیز را نداده است یکی ترس و دیگری طمع، به همین دلیل است که می توانم راحت صحبت کنم و مانند سایر نمایندگان نیستم. تکیه ام به خداوند است و از غیر خدا ترسی ندارم.

وی گفت: امام صادق(ع) در مورد عزت و عوامل آن فرمودند: «اگر دستم را تا آرنج برهنه کنم و در دهان افعی فرو ببرم بهتر از آن است که دستم را پیش کسی دراز کنم و خوار شوم و آزادگی خود را از دست بدهم»؛ از سوی دیگر کسانی که از خداوند گسسته و به غیر پیوسته باشند، حتی اگر در جامعه موقعیت خوبی داشته باشند احساس آزادگی ندارند چون نمی توانند عقاید خود را بیان کنند.

پاک نیا در تشریح عوامل از بین برنده روح آزادگی در سبک زندگی ابراز کرد: دنیاپرستی نیز از عواملی است که انسان را از فطرت آزاده اش دور می کند؛ چنان که در صدر اسلام افرادی چون طلحه و زبیر و عبدالرحمن بن عوف و دیگران چنان دنیاپرستی ذلیل شان کرد که حتی تمام سرمایه های معنوی که در آن عصر کسب کرده بودند را از دست دادند.

وی با اشاره به سایر عواملی که می تواند انسان را از آزادگی و آزادمنشی دور کند، خاطرنشان کرد: هوای نفس، غفلت و فراموشی، تعصبات قومی، حزب گرایی افراطی که انسان را بیچاره می کند، باندبازی، ضعف باورهای دینی، هوسرانی، فقدان هویت، دروغگویی، چاپلوسی، همگی از عواملی به حساب می آیند که آزادگی را از بین می برند و در عوض صفای باطن، تقوا، ولایتمداری، به دنبال رهبر الهی رفتن، مقاومت، شهادت طلبی، اتحاد و انفاق، احسان کردن، ارتزاق از روزی حلال انسان را آزاده بار می آورد.

منبع: شبستان