«آسم» بیماری ناشی از التهابات کم و بیش جدی مجاری تنفسی در سطح نایژهها و نایژکهاست که با مشکل در نفس کشیدن، نفسنفس زدن یا احساس فشار در سینه بروز میکند
به گزارش بهداشت نیوز، «آسم» بیماری ناشی از التهابات کم و بیش جدی مجاری تنفسی در سطح نایژهها و نایژکهاست که با مشکل در نفس کشیدن، نفسنفس زدن یا احساس فشار در سینه بروز میکند. این بیماری را میتوان واکنش غیرعادی مجاری تنفسی نسبت به محرکهای مختلف مانند عوامل حساسیتزای هوا، دود سیگار و... دانست. این بیماری مزمن در بیشتر موارد به شکل دورانهای بحران ظاهر میشود، اما در بعضی افراد به مشکلی همیشگی تبدیل شده و مانع انجام فعالیتهای روزمره میشود. بحران آسم معمولا با سرفه خشک و سپس مشکل در نفس کشیدن آغاز میشود و درنهایت به نفسنفس زدن واضح میانجامد که ممکن است با خروج خلط نیز همراه باشد. در زمان بحران آسم، بازشدن نایژهها بهدلیل واکنش التهابی جدی و انقباض دیواره نایژهها کاهش مییابد. اگرچه بحران آسم غالبا با مصرف دارو بهبود مییابد، اما اصولا حالت خطرناکی، بهخصوص در افراد ضعیف مانند سالمندان، بیماران مبتلا به عفونتهای تنفسی و... است.
به نظر میرسد دوران کودکی و سنین حدود 40 سال با شیوع بالاتری از این بیماری همراه است. آسم نخستین بیماری مزمن کودکان است و از هر 8 کودک، یکی دچار علائم آسم میشود. خوشبختانه نیمی از آنها تا دوران نوجوانی بهطور کامل بهبود مییابند، اما جزو افراد در معرض خطر خواهند بود.
علل زمینهساز
گرچه علل بروز آسم بهطور دقیق شناخته نشده، اما به نظر میرسد عوامل خطر وراثتی و محیطی در آن دخیل هستند. تشکیل مخاطهای غلیظ در دیواره داخلی نایژهها منجر به التهاب مجاری تنفسی میشود که مشکل در تنفس را درپیدارد. همچنین عضلات اطراف نایژهها نیز منقبض میشود و به نوعی سبب انسداد مجاری تنفسی خواهد شد. حدود 80درصد موارد، آسم با حساسیتهای تنفسی همراه است، اما الزاما یک واکنش آلرژیک محسوب نمیشود. افراد مبتلا به آسم دچار حساسیت بسیار شدیدی در نایژهها هستند و نسبت به برخی مواد حساسیت دارند. عوامل زیر میتوانند در بروز یا تشدید ناراحتیهای تنفسی دخیل باشند، اما همیشه عامل ابتلا به آسم نیستند:
• عوامل حساسیتزای هوا (گرد و غبار، موی حیوانات، گرده گیاهان و...)
• آلایندههای جوی
• برخی داروها مانند آسپیرین و دیگر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی
• عفونتهای مجاری تنفسی (سرماخوردگی، سینوزیت، برونشیت و...) زیرا سبب التهاب موضعی میشود.
• تمرینات جسمانی، بهخصوص در محیط باز هنگام هوای سرد و خشک
• هیجانات شدید مانند خنده، خشم و گریه، بهخصوص در کودکان
علائم بیماری
علائم آسم ممکن است متناوب یا دائمی باشد و پس از تمرین جسمانی یا در صورت وجود یکی از عوامل زمینهساز بروز کند. این علائم عموما در شب یا صبح زود بارزتر هستند. از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
• مشکل در نفس کشیدن یا نفسنفس زدن
• تنفس سوتمانند
• احساس تنگی و فشار قفسهسینه
• سرفه خشک
در صورتی که علائم آسم در زمان بحران بیماری با تعریق، افزایش ضربان قلب، اختلال در صحبت کردن یا سرفه کردن، اضطراب شدید و تشنج (بهخصوص در کودکان) و کبودی لبها و انگشتان همراه باشد، بیمار باید فورا به مرکز درمانی منتقل شود.
آسم کنترلنشده ممکن است علائم همیشگی را داشته باشد و در موارد نادر بهدلیل مشکلات حاد تنفسی حیات فرد را به خطر بیندازد. البته خوشبختانه بیشتر مبتلایان به آسم با رعایت اصول درمانی میتوانند به زندگی عادی خود ادامه دهند و فعالیتهای روزمره داشته باشند.
پیشگیری و کنترل بیماری
در بیشتر موارد، آسم از دوران کودکی بروز میکند. براساس بسیاری از تحقیقات، قرارگرفتن در معرض عوامل زمینهساز در این سنین میتواند منجر به حساسیت و آسم در سنین بزرگسالی شود.رعایت اقدامات پیشگیرانه در نوزادان و بهخصوص افراد دارای زمینه خطر میتواند به کاهش بروز بیماری و مشکلات مرتبط با آن کمک کند. از جمله این اقدامات میتوان موارد زیر را برشمرد:
• کاهش حضور خانمهای باردار و نوزادان در معرض دود دخانیات
• شیردهی انحصاری نوزادان تا 6 ماهگی با شیر مادر و پس از آن رعایت اصول تغذیه کمکی
•رعایت شیوه زندگی سالم؛ رژیم غذایی سرشار از اسیدهای چرب امگا3، آنتیاکسیدانها، بهخصوص ویتامینهای A، E، C و سلنیوم و کاهش مصرف نمک بهدلیل تاثیر مثبت در کاهش التهاب مجاری تنفسی
• انجام منظم تمرینات ورزشی و بهبود سلامت عمومی، بهخصوص در صورت ابتلا به آسم
• نظافت منزل از آلودگیها، گرد و غبار و کنهها
واستفاده از تهویه مناسب در محیط زندگی
• کاهش حضور در خیابانهای پرتردد و استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی برای کمک به سلامت عمومی جامعه
• کاهش فعالیتهای خارج از منزل در شرایط هوای ناسالم
• استفاده از ماسک هنگام حضور در محیطهای آلوده
• بیماری آسم باید براساس شدت و عوامل تاثیرگذار و برخی آزمایشها توسط پزشک متخصص درمان شود بنابراین از هر نوع خوددرمانی بپرهیزید.
دکتر جلیل توکل افشاری استاد گروه آسم و ایمونولوژی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد
هفته نامه سلامت
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.