مرگ برای همه است، اما معمولا کسی داوطلبانه به استقبال آن نمیرود، آنهم استقبالی تدریجی، به واسطه عملی ناخودآگاه و طبیعی که حیاتمان به آن وابستهاست: تنفس.
به گزارش بهداشت نیوز: ظاهرا تنها راهحلی که برای رفع این معضل به ذهن مسئولان شهرمان میرسد، به جز دعا کردن برای وزش باد و ناپدید شدن موقت آلودگیها، تعطیلی مدارس و نصف کردن ظاهری و نه واقعی تعداد خودروهای درحال تردد در شهر است (همیشه راه فراری وجود دارد) نه قرار است معاینه فنی خودروها (تمامی خودروهای شهر بدون هیچ استثنائی) جدی گرفته شود، نه کیفیت بنزین تغییری کند و نه سوختهای پاک و خودروهای برقی جایگزین شوند.
حتی قرار نیست کسی مانع تردد بزرگترین آلایندههای هوا شود: ناوگان حمل و نقل عمومی و اکثر خودروهای بزرگ و کوچک پلاک زرد، قرمز، آبی و فرسوده سازمانی و دولتی که قطر دود اگزوز آنها گاه به بزرگی بدنه خود خودرو است.
این سادهترین و ابتداییترین راهحل گویی تابهحال به ذهن هیچ یک از مسئولان خطور نکردهاست و مهمتر از آن، خود ما نیز حاضر نیستیم از سفرهای درون شهری با خودروهای شخصیمان دست بکشیم، زیرا در نهایت بزرگترین بحرانها در دنیای ما ایرانیها قرار است به جوکی همزمان «خندهدار و دردناک» در توئیتر و تلگرام تبدیل شود و در عرض چند ساعت از خاطرهها پاک شود.
آمار مرگ و میر در اثر آلودگی
معضل آلودگی شهرها در سال ۲۰۱۵ سالی که آخرین آمارگیری جهانی انجام شده است، جان ۹ میلیون انسان را گرفته است و بیشترین مرگ و میر نیز به آسیا و آفریقا تعلق دارد. همچنین براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، به صورت میانگین سالانه ۳٫۳ میلیون نفر در اثر قرارگیری در معرض هوای آلوده جان خود را در جهان از دست میدهند. بیشتر مرگهای مرتبط با آلودگی هوا ناشی از بیماریهای غیرمسری هستند. آلودگی هوا در سطح جهانی عامل یک سوم مرگ و میر ناشی از سکته مغزی، سرطان ریه، بیماریهای تنفسی مزمن و یک چهارم مرگ و میر نیز ناشی از بیماریهای قلبی است.
این یعنی ۳۶ درصد از مرگ و میر ناشی از ابتلا به سرطان ریه، ۳۴ درصد از مرگ و میر ناشی از سکته مغزی و ۲۷ درصد از مرگ و میر ناشی از بیماریهای قلبی در جهان تحت تاثیر آلودگی هوا رخ میدهند. براساس گزارش این سازمان ۹۲ درصد از جمعیت جهان در مکانهایی زندگی میکنند که کیفیت هوا در آنها از فراتر از محدودیتهای ایجاد شده به واسطه دستورالعمل سازمان جهانی بهداشت است.
آلودهترین شهرهای جهان
در لیست ارائه شده توسط این سازمان در سال ۲۰۱۶ از شهرهایی که کیفیت هوا در آنها از مرز و محدوده تعیین شده گذشته است، ۱۰ شهر با بدترین کیفیت هوا از این قرارند: زابل-ایران، گوالیور-هندوستان، اللهآباد-هندوستان، ریاض-عربستان، الجبیل-عربستان، پاتنا-هندوستان، رایپور-هندوستان،بامندا-کامرون،ژینگتای-چین و بائودینگ-چین.
زابل آلودهترین شهر دنیا
در این رتبهبندی بوشهر در رتبه ۲۶، اهواز در رتبه ۳۸ و تهران پس از بجنورد و مشهد در رتبه ۴۷۷ قرار گرفته است. دلایل آلودگی هوا در هریک از این شهرها متفاوت است، به ویژه در شهرهای جنوبیتر که توفانهای شن و غبار امان مردم را گرفتهاست. این توفانها طبیعی هستند اما ذرات معلق کوچکتر از ۲٫۵ میکرونی که به واسطه این توفانها وارد سیستم تنفسی میشوند میتوانند در عرض چند ساعت به ریه آسیب وارد کنند. در شهرهایی مانند تهران، ارومیه یا تبریز به ویژه در فصلهای سردتر سال، پدیده وارونگی است که نفس شهروندان را تنگ میکند. وارونگی دمایی زمانی رخ میدهد که دمای هوا با افزایش ارتفاع افزایش پیدا میکند و در نتیجه لایههای آلوده هوا در نزدیکی زمین به دام میافتند.
ذرات معلق مسموم در هوای آلوده شامل سولفات، نیترات و کربن سیاه است که همگی آنها میتوانند بر ریهها و سیستم قلبی عروقی افراد اثری مخرب به جا بگذارند، به ویژه در قشرهای آسیبپذیرتر: خردسالان، کهنسالان و قشر فقیر. این ذرات در یکجا ثابت نمیمانند و زمانی که جریان باد آنها را از آسمان شهری پاک میکند، نابود نمیشوند بلکه به منطقهای دیگر میروند و این چرخش به دور زمین براساس جهت جریان باد ادامه دارد.
معضل آلودگی هوا به ویژه در شهرهای بزرگ با افزایش تولید و تقاضا در صنعت خودروسازی روز به روز وخیمتر میشود، و زمانی که مسئولان یک شهر راهحلی به جز تعطیلی مدارس و کم کردن تردد خودروها نمی شناسند، شهروندان باید به فکر بیافتند زیرا واقعبین که باشیم درمییابیم که در زمان بیماری، آنهم بیماریهای مرتبط با آلودگی هوا، کسی قرار نیست از ما در برابر هزینههای گزاف درمانی و از اطرافیانمان در برابر هزینههای گزاف کفن و دفن حمایت کند.
با اینهمه در گوشه و کنار جهان شهرهایی با شهروندان و مسئولان هشیارتر و متعهدتر وجود دارند که سلامت خود و دیگران را به هر قیمتی در اولویت قرار دهند. تعدادی از شهرهای جهان که اتفاقا در گروه آلودهترینها دستهبندی میشوند،نظیر لسآنجلس و پکن، قدمهایی مثبت و تاثیرگذار و در عین حال ساده و ابتدایی را در راستای بهبود کیفیت هوای خود برداشتهاند. واقعیت را باید پذیرفت، مشکل آلودگی هوا غول بیشاخ و دمی نیست که نتوان از پس آن برآمد، با کمی مدیریت کارامد، پشتکار، آموزش عمومی به جامعه و همدلی میتوان به راحتی و در عرض چند سال این مشکل را حل کرد، همانطور که این دو شهر بزرگ توانستهاند.
لسآنجلس
شهر لسآنجلس یکی از بهترین نمونههای سختکوشی برای بهبود کیفیت هواست، اگرچه آتشسوزی اخیر کالیفرنیا به احتمال زیاد بخش بزرگی از این زحمات را به باد داده است. میزان آلایندههای هوای این شهر طی ۵۰ سال گذشته با وجود رشد جمعیت و صنعت در این شهر درحدود ۷۵ درصد کاهش یافته است
اصلیترین دلیل آلودگی این شهر دود تولید شده توسط خودروها، کارخانهها و بنادر شهر بوده است. از این رو لسآنجلس برای مهار مشکل حملهای چندجانبه انجام داد: اولین حمله، مهار آلودگیهای ایجاد شده توسط خودروها بود آنهم به واسطه تصویب قانون کنترل میزان خروج گازهای مسموم از اگزوز خودروها در دهه ۱۹۶۰٫ پس از آن این شهر تلاش کرد میزان آلایندههای هوای تولید شده در بنادر لسآنجلس و لانگبیچ را کاهش دهد، دو مکانی که همچنان جزو بزرگترین آلایندگان هوا در جنوب کالیفرنیا به شمار میروند. طی یک دهه گذشته این دو بندر درحدود ۲۰۰ میلیون دلار هزینه کردند تا خودروهای دیزلی آلاینده را با خودروهای جدید و پاک جایگزین کنند و نتیجه این تلاش کاهش ۹۵ درصدی آلودگی ناشی از خودروهای دیزلی در سال ۲۰۱۵ بود.
این شهر اکنون نیز در میانه طرح متحولسازی سامانه حمل و نقل عمومی خویش در طرحی ۱۲۰ میلیارد دلاری است. با وجود تمامی این تغییرات، هنوز سالانه ۱۳۰۰ نفر در اثر بیماریهای مرتبط با آلودگی هوا در این شهر جان خود را از دست میدهند.
پکن
چین در سال ۲۰۱۴ علیه آلودگی هوا اعلان جنگ داد؛ آلودگی که عامل اصلی آن ترکیبی از آلودگیهای ناشی از خودرو، نیروگاههای ذغالسنگ و دیگر اجزای یک جامعه به شدت صنعتی است. در اولین بخش این نبرد، کاهش اتکا بر ذغال سنگ در شهرهای بزرگ و جایگزین کردن آن با منابع انرژی پاک، نظیر باد و خورشید آغاز شد.
در نتیجه این تلاشها کیفیت هوای پکن سال گذشته با بهبودی ۶ درصدی مواجه شد که شاید چندان چشمگیر نباشد اما به نسبت شدت آلودگی شدید هوای این شهر که تراکم ذرات معلق کوچکتر از ۲٫۵ میکرون در آن ۱۰ برابر بیش از حد مجاز اعلام شده توسط سازمان بهداشت جهانی است، پیشرفتی قابل توجه به شمار میرود. از سویی دیگر چین در پی آن است تا به شهروندانش آموزش دهد تا از خودروهای شخصی استفاده نکنند یا از خودروهای پاکتر مانند خودروهای برقی استفاده کنند.
چین همچنین به شدت در تلاش است استفاده از خودروهای برقی را رواج دهد از این رو قصد دارد سال ۲۰۲۰ بیشتر خودروهای خود را به خودروهای برقی تبدیل کند. همچنین تصمیم گرفته شده است طی سه سال آینده سه میلیون خودروی برقی و تا سال ۲۰۲۵ هفت میلیون خودروی برقی تولید کنند.
دیگر راهکارها
آلودگی ناشی از وارونگی هوا، آنهم در شهری مانند تهران که هرسال شاهد تکرار این پدیده طبیعی است نیز راهکارهایی دارد که در شهرهایی نظیر یوتا در آمریکا که هرسال درگیر این پدیدهاست، اجرا میشوند
توقف استفاده از سوختهای دیزلی و بنزین، توقف سوزاندن ذغالسنگ، ممنوعیت استفاده از خودروها و وسایل نقلیه بنزینی و دیزلی تا سال ۲۰۳۵ (شهر آکسفورد)، نصب برجهای تصفیهکننده هوا و جاذب ذرات معلق (پکن)، استفاده از دیاکسید تیتانیوم حساس به نور در نمای ساختمانها (مکزیکو سیتی)، ممنوعیت فروش خودروهای بنزینی تا سال ۲۰۴۰ (فرانسه)،ممنوعیت تردد خودروهای فرسوده و دیزلی در شهر (دهلی نو) و یا بنای شهرهایی جدید با زیرساختارهای پاک و پوشیده از بافت گیاهی (چین) از دیگر راهکارهایی است که در شهرهای مختلف جهان برای کنترل کیفیت هوا به کار گرفته شدهاند درحالی که برخی از این شهرها با مشکل آلودگی هوا درگیر نیستند و تنها برای عملی ساختن هدفی والاتر و جهانیتر، اجرای بندهای معاهده اقلیمی پاریس دست به اجرای چنین طرحهایی زدهاند. (هدف معاهده اقلیمی پاریس: حفظ افزایش میانگین دمای جهانی پایینتر از دو درجه سانتیگراد بالای میانگین دوران پیش صنعتی و تلاش برای جلوگیری از افزایش ۱٫۵ درجهای دما نسبت به دوران پیشصنعتی به منظور کاهش خطرات و عوارض ناشی از تغییرات اقلیمی، افزایش توانایی سازگاری با عوارض شدید تغییرات اقلیمی و ایجاد مقاومت اقلیمی، شرایطی برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای به شیوهای که روند تولید غذا دچار نقصان نشود، و منطبقسازی جریان اقتصادی با سازوکاری در مسیر کاهش انتشار گازهای گلخانه ای و توسعه مقاومت اقلیمی.)
وارونگی
آلودگی ناشی از وارونگی هوا، آنهم در شهری مانند تهران که هرسال شاهد تکرار این پدیده طبیعی است نیز راهکارهایی دارد که در شهرهایی نظیر یوتا در آمریکا که هرسال درگیر این پدیدهاست، اجرا میشوند. دستورالعملهایی برای مقابله با این پدیده برای شهروندان و مسئولان وجود دارد:
وارونگی را براساس اخبار آب و هوایی پیشبینی کنید و دو روز پیش از آغاز وارونگی، زمینه کاهش انتشار آلایندهها و کاهش تراکم ذرات معلق در هوا را فراهم کنید.
از سوزاندن سوختهایی مانند چوب و ذغال جلوگیری کنید.
برای رانندگی با خودروهای شخصی محدودیت شدید ایجاد کنید و استفاده از حمل و نقل عمومی “پاک” را ترویج دهید.
از رانندگی با خودرویی که هنوز موتور آن سرد است خودداری کنید زیرا بیشترین میزان آلودگی خودرو در دقایق اول استارت و پیش از گرم شدن خودرو ایجاد میشود.
مشخص است اجرای این دستورالعملهای ساده نیز زمانی تاثیرگذار خواهند بود که در خیابانهای شهر شاهد اتوبوسها و کامیونهای فرسوده، دودزا و دیزلی نباشیم، رانندگان خودروهای سبک و سنگین در حین انتظار در خودرو، موتور خودرو را روشن نگذارند و شهروندان دست کم به خاطر حفظ سلامت فرزندان خود هم که شده، از تردد با خودروهای شخصی خودداری کنند.
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.