title
کد خبر: 297572
00
نقشه راه تحول موزه‌های ایران تا افق ۱۴۱۰ / موزه‌ها در مسیر مردمی‌سازی، فناوری و دیپلماسی فرهنگی

سند ملی موزه‌های ایران با هدف ارتقای جایگاه موزه‌ها در حکمرانی فرهنگی کشور و رشد خودآگاهی و خودباوری فرهنگی، با ابلاغ دکتر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی، وارد مرحله اجرا شد؛ سندی که با ترسیم نقشه راه تحول موزه‌داری کشور تا افق ۱۴۱۰، بر مردمی‌سازی موزه‌ها، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، تقویت مشارکت بخش خصوصی، توسعه اقتصاد و دیپلماسی فرهنگی و بازنمایی میراث و تمدن ایرانی ـ اسلامی تأکید دارد.

به گزارش بهداشت نیوز متن مصوبه «سند ملی موزه‌های ایران» به شرح زیر است:

قوه قضائیه
وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
وزارت کشور
وزارت ورزش و جوانان
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
وزارت جهاد کشاورزی
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات
وزارت نیرو
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات
وزارت صنعت، معدن و تجارت
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
وزارت راه و شهرسازی
وزارت دادگستری
وزارت امور اقتصادی و دارایی
وزارت امور خارجه
معاونت توسعه روستایی و عشایری ریاست جمهوری
معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری
مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی
سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران
سازمان تبلیغات اسلامی
سازمان حفاظت از محیط زیست
سازمان اداری و استخدامی
سازمان برنامه‌وبودجه کشور
دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی

پیش‌نویس مصوبه «سند ملی موزه‌های ایران» که در جلسه 926  مورخ 22/02/1405 شورای عالی انقلاب فرهنگی و بر اساس مصوبه جلسه 576 شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است؛ به شرح ذیل برای اجراء ابلاغ می­‌گردد:

مقدمه

در جهان امروز، مفهوم موزه دچار تحول بنیادین شده و از مکانی برای نمایش کالبدی اشیاء به نهادی اجتماعی، علمی و ارتباطی ارتقاء یافته است. این نهاد می‌تواند موتور محرکی برای تعالی فرهنگی، آگاهی اجتماعی، خلاقیت، یادگیری و دیپلماسی عمومی باشد. بنا بر تعریف روزآمد شورای بین‌المللی موزه‌ها، «موزه نهادی دائمی و غیرانتفاعی و در خدمت جامعه است که به پژوهش، گردآوری، نگهداری، تفسیر و نمایش میراث می‌پردازد، بر پایه اخلاق و تخصص اداره می‌شود و تجربه‌های گوناگونی از جمله تجربه آموزش و تأمل را برای بازدیدکنندگان خود فراهم می‌آورد»[1].
در کشور ایران با پیشینه‌ای کهن از تمدن، موزه‌ها نقشی بی‌بدیل در بازنمایی هویت و تقویت خودباوری فرهنگی ایفاء می‌کنند و از ظرفیتی والا برای ایجاد وحدت و وفاق ملی و کمک به حل مسائل اجتماعی برخوردارند. این نهادهای فرهنگی با بازنمایی مفاهیم و ارزش‌های فرهنگی، هنری و اجتماعی، امکان درک عمیق‌تری از زندگی گذشته را برای به‌کارگیری در زندگی امروز و فردا فراهم و زمینه‌ای برای تعاملات فرهنگی ـ اجتماعی و ابزاری مؤثر در توسعه دیپلماسی فرهنگی و شکل‌گیری تمدن نوین ایرانی ـ اسلامی پدید می‌آورند. اما واقعیت آن است که با وجود این پشتوانه سترگ، غفلت از نقش راهبردی موزه در حکمرانی فرهنگی، ضعف در نظام قانون‌گذاری و استانداردگذاری، نبود سازوکارهای پایدار تأمین مالی، کمبود نیروهای متخصص و عقب‌ماندگی از فناوری های نوین، از جمله چالش‌هایی هستند که موزه‌ها در ایران با آن مواجه‌اند.
بر اساس آخرین داده‌های رسمی، ایران دارای حدود ۶ میلیون شیء فرهنگی ـ تاریخی ثبت‌‌شده در مخازن و موزه‏ها است و در حال حاضر۸۷۰ موزه در کشور فعال است. از این میان، ۲۶۱ موزه زیر نظر وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی قرار دارد؛ ۳۳۴ موزه توسط سایر دستگاه‌های دولتی اداره می‌شوند؛ ۲۳۸ موزه خصوصی هستند و ۳۷ موزه نیز به‌صورت مشارکتی مدیریت می‌شوند. این ظرفیت عظیم، اگرچه کم‌نظیر است، اما میزان بالفعل‌سازی آن متناسب با استانداردهای جهانی نیست. شایان ذکر است، تعداد موزه‌های فعال کشور پیش از انقلاب اسلامی 44 موزه بوده است که آمار فوق الذکر نشان‌دهنده رشد چشمگیر این حوزه است. بر طبق آخرین آمار ثبت‌شده بازدید، در سال 1403 تعداد 21,097,077 نفر از موزه‌های وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی(261 موزه) بازدید کرده‌اند که از این تعداد 20,880,226 بازدیدکننده داخلی و 216,851 نفر بازدیدکننده خارجی بوده است. یعنی سهم گردشگران خارجی از بازدیدهای موزه‌ای کمتر از یک درصد است. این شاخص به‌تنهایی نشان‌دهنده فاصله میان ظرفیت بالقوه موزه‌ها و جایگاه واقعی آن‌ها در عرصه گردشگری فرهنگی و دیپلماسی عمومی است.
سهم موزه‌ها از اقتصاد فرهنگ نیز کمتر از ۰.۲ درصد برآورد می‌شود، در حالی که در کشورهای پیشرو، این سهم بین ۲ تا ۵ درصد است. نسبت بازدید سالانه از موزه‌ها به جمعیت کشور، کمتر از یک بازدید به ازای هر شهروند است، در حالی که این شاخص در دیگر کشورها بیشتر است. از منظر شاخص‌های عدالت فرهنگی نیز توزیع موزه‌ها در کشور نامتوازن است و بیش از ۶۰ درصد موزه‌ها در کمتر از ۱۰ استان متمرکز شده‌اند. این ارقام، ضرورت بازنگری راهبردی و شکل‌دهی سندی جامع برای تحول موزه‌داری ایران را آشکار می‌کند. این سند راهبردی که در چارچوب مصوبه نقشه مهندسی فرهنگی کشور (ابلاغی 8 خرداد 1392) به ویژه اقدامات ملی 17 تا 19 از راهبرد کلان 2 تدوین شده می‌کوشد تصویری روشن از وضعیت موجود، روندهای جهانی، نیازهای واقعی و چشم‌انداز مطلوب موزه‌های ایران را ترسیم کند.
این سند، ضمن بهره‌گیری از تجارب موفق بین‌المللی، الگوهای شاخصی همچون کشور چین را مورد بررسی تطبیقی قرار داده است. این کشور، با ۷,۰۴۶ موزه فعال و ۱.۴۹ میلیارد بازدید سالانه، الگوی مبتنی بر سرمایه‌گذاری پیوسته، مشارکت مردمی، ترکیب نظام بودجه‌ای چندسطحی و سازوکار ارزیابی ملی را به‌کار بسته است. در این کشور، سالانه ۴۳ هزار نمایشگاه و بیش از نیم‌میلیون برنامه آموزشی برگزار می‌شود. فرانسه، نظامی مبتنی بر استقلال مدیریتی، تنوع مالی، تمرکززدایی و پیوند عمیق موزه‌ها با نظام آموزشی ایجاد کرده، نظامی که موزه‌ها را به مراکز پژوهشی و آموزش عمومی تبدیل نموده است. امارات، با مدل آینده‌نگرانه خود، موزه را موتور محرک تنوع اقتصادی و قدرت نرم تعریف کرده است. بناهایی چون لوور ابوظبی و موزه آینده دبی، نمونه‌هایی موفق از به‌کارگیری معماری خلاق، محتواهای مجازی و برندینگ فرهنگی در مقیاس جهانی به شمار می‌روند. این نمونه‌ها نشان می‌دهد که موزه‌ها می‌توانند نقشی فراتر از نگهداری اشیاء داشته باشند و به پیشران توسعه فرهنگی و حتی اقتصادی بدل شوند.
در ایران نیز ظرفیت‌های فرهنگی و تمدنی عظیمی برای دستیابی به چنین جایگاهی وجود دارد. ایران یکی از غنی‌ترین مواریث باستان‌شناختی جهان را داراست. تعداد آثار ثبت‌شده، تنوع اقوام، رویدادهای تاریخی، ادبیات غنی، هنرهای سنتی و دستاوردهای علمی ایرانیان، فرصت عظیمی برای بازآفرینی گفتمان تمدنی در قالب موزه‌ها فراهم می‌آورد. از این منظر، موزه‌ها می‌توانند در تحقق اهداف سند مهندسی فرهنگی، سند تحول دولت مردمی، راهبردهای هویت‌سازی و تقویت سرمایه اجتماعی نقشی کلیدی ایفاء کنند. در چشم‌انداز این سند، ایران در افق ۱۴۱۰ کشوری خواهد بود که سهمی قابل‌توجه از گردشگری فرهنگی جهان را جذب می‌کند. هدف آن است که تعداد موزه‌های کشور به 1000 موزه برسد. در کنار این اهداف، ارتقاء درصد تحقق استانداردهای حفاظت، افزایش سهم موزه‌ها در تولید ناخالص داخلی فرهنگی، توسعه موزه‌های تخصصی و افزایش مشارکت مردمی و خصوصی در مدیریت موزه‌ها نیز مورد توجه است.
این سند راهبردی با بازنگری و تحلیل اسناد و قوانین موجود، پژوهش‌های میدانی، مطالعات تطبیقی و نشست­‏های تخصصی در قالب هیئت‏های اندیشه‌ورز با حضور اساتید و متخصصان موزه‌داری، مجموعه‌داران، موزه‌داران بخش خصوصی و جلسات بین‌‎‎دستگاهی تدوین گردیده است و با نگاهی آینده‌نگرانه و با بهره‌گیری از تجارب موفق جهانی و اسناد بالادستی کشور، نقشه راهی جامع برای تحول موزه‌داری در ایران ترسیم می‌کند. دستیابی به چنین چشم‌اندازی نیازمند عزم ملی، هماهنگی میان نهادهای حاکمیتی، گسترش مشارکت مردمی و تقویت ظرفیت‌های مالی و مدیریتی است. در افق ۱۴۱۰، موزه‌های ایران می‌توانند کانون‌هایی پویا باشند که در آن گذشته و آینده در گفت‌وگویی مستمر و زاینده به هم می‌رسند و هر بازدیدکننده می‌تواند نقش خود را در شکل‌دهی به تمدن نوین ایرانی ـ اسلامی بیابد.

فصل اول: مبانی، اصول، ارزش‌ها

الف: مبانی
  1. موزه نهاد فرهنگی ایجاد کننده خود باوری، تعلق خاطر، حافظ هویت، هنر، دانش و پیوند دهنده گذشته، حال و آینده
  2. موزه تسهیل‌گر ارتباط مردم با میراث فرهنگی در مسیر بالندگی تمدن ایرانی - اسلامی
  3. موزه زمینه یادگیری مادام العمر فرهنگ، توسعه علم و دانش و اشاعه اندیشه تمدن ساز
  4. موزه تجلیگاه تنوع فرهنگی اقوام و ملل و محفل توسعۀ توانش و تعامل بین‌فرهنگی و بین‌نسلی
  5. موزه واجد ظرفیت تعالی معنوی و اخلاقی، تحکیم بنیان خانواده، ارتقاء ذائقه فرهنگی و شکل‌دهی به سبک زندگی
  6. موزه بستری برای تقویت قدرت نرم، تاب‌آوری اجتماعی، صلح، ‌دوستی و تحقق پیشرفت عدالت‌محور
ب: ارزش‌ها
  1. در حوزه موزه؛ رسالت «بازنمایی شکوه تمدن ایرانی ـ اسلامی» بر سایر رسالت‌ها برتری دارد.
  2. در حوزه موزه؛ رویکرد مشارکتی، تعاملی و مخاطب‌محور بر سایر رویکردها برتری دارد.
  3. در حوزه موزه؛ روایت‌گری مستند، جامع، زمینه‌گرا و عادلانه برترین روش روایت‌گری است.
  4. در حوزه موزه؛ رویکرد فرهنگی‌ بر رویکرد اقتصادی برتری دارد.
ج: اصول
  1. موزه باید به تقویت اعتماد به نفس فرهنگی و هویت ملی کمک کند.
  2. موزه باید به بازشناخت تمدن نوین ایرانی ـ اسلامی و ترسیم چشم انداز پیشرفت متناسب با مقتضیات بومی کمک کند.  
  3. موزه باید به برقراری ارتباط بین‌نسلی، انتقال دانش و آموزش فرهنگ، سبک زندگی و تمدن ایرانی اسلامی کمک کند.
  4. موزه باید با نمایش تنوع فرهنگی اقوام ایرانی به عدالت فرهنگی و انسجام ملی کمک کند.
  5. موزه باید به ابهام‌‏زدایی از تصویر ایران اسلامی و نمایش تصویر حقیقی آن کمک کند.

فصل دوم: اهداف

هدف اصلی:
رشد خودآگاهی و خودباوری فرهنگی و احیاء تمدن ایرانی ـ اسلامی با ارتقاء جایگاه موزه در حکمرانی فرهنگی کشور

اهداف فرعی:
1ـ1ـ مردمی‌سازی موزه
2ـ1ـ سریان میراث فرهنگی در زندگی روزمره با استفاده از ظرفیت موزه
3ـ1ـ موزه‌گردانی هویت‌ساز، دانش‌افزا، فعال، جامعه‌محور و مشارکت‌جو با تأکید بر بهره‌گیری از فناوری‌های نوین

فصل سوم: مسائل

1ـ3ـ فقر فرهنگ موزه‌گردی با تأکید بر ضعف سواد میراث فرهنگی و دسترسی ناعادلانه به موزه
2ـ3ـ موزه‌داری و موزه‌گردانی شیء‌محور، غیرحرفه­ای، منفعل و بی‌توجه به مسائل، تحولات و نیازهای جامعه با تأکید بر ضعف عملکرد فرهنگی و اجتماعی
3ـ3ـ پراکندگی و تشتت در مدیریت موزه با تأکید بر ناهماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی دارای موزه
4ـ3ـ غلبه دیدگاه «موزه به‌مثابه منبع دانش زندگی گذشتگان» بر دیدگاه «موزه به‌مثابه منبع دانش زندگی امروز و آینده» و شکاف میان موزه و موزه‌داری و سایر نظام‌های جامعه به‌ویژه نظام های تعلیم و تربیت و برنامه‌ریزی کشور
5ـ3ـ بی‌توجهی به اقتصاد موزه با تأکید بر ضعف موزه‏های بخش خصوصی علی‏رغم گسترش روزافزون آنها و تصدی­گری دولتی در موزه‏های بخش عمومی
6ـ3ـ ضعف دیپلماسی موزه به‌ویژه در دیپلماسی فرهنگی

فصل‌های چهارم، پنجم و ششم:

سیاست‌، اقدامات و فعالیت‌های اجرایی

سیاست اقدام فعالیت
1. افزایش سواد میراث فرهنگی
 
1. تسهیل دسترسی عمومی به موزه 1ـ حمایت از بازدید مردم به‌ویژه خانواده‌ها از موزه‌ها توسط وزارت کشور (شهرداری‏ها) و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
2ـ حمایت از موزه‌گردانی در بستر فضای مجازی توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات
3ـ حمایت از گنجاندن بازدید از موزه‏ در برنامه­های آموزشی و پرورشی دانش‌آموزان توسط وزارت آموزش‌وپرورش
2. تشویق مشارکت اجتماعی در ایجاد موزه و موزه‌گردانی 4ـ حمایت از تأسیس و فعالیت موزه‌ها، سایت موزه‌ها و مؤسسات موزه‌ای (خصوصی، مشارکتی و تحت پوشش سازمان‌های دولتی) ملی، استانی، شهری، محلی، روستایی و عشایری (در مساجد، مدارس و اماکن ورزشی) توسط وزارتخانه‌های کشور، میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، ورزش و جوانان، فرهنگ و ارشاد اسلامی، جهاد کشاورزی، ارتباطات و فناوری اطلاعات و معاونت توسعه روستایی و عشایری ریاست جمهوری، سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران،
5ـ حمایت از شکل‌گیری و گسترش تشکل‌های مردم‌نهاد و شبکه گروه‌های داوطلب دوستدار موزه توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (شورای فرهنگ عمومی)، وزارت ورزش و جوانان و سازمان تبلیغات اسلامی
6ـ حمایت از بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت موزه‌ها در تحریک مصرف فرهنگی، ارتقاء آگاهی و حفاظت مردمی از آثار توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران
2. بهبود عملکرد فرهنگی و اجتماعی موزه 3. تشویق ایجاد و فعالیت
موزه­‌های مسئله‌محور
 
7ـ حمایت از روایت‌گری تعاملی و مخاطب محور سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی در موزه‏ها توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (شورای فرهنگ عمومی)، وزارت ورزش و جوانان و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
8ـ حمایت از تأسیس و فعالیت موزه‏های سیار مسئله محور همسو با اهداف سند به ویژه در مناطق محروم، روستایی و عشایری توسط وزارت کشور (سازمان اجتماعی و شهرداری‏ها)، وزارت ورزش و جوانان، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و معاونت توسعه روستایی و عشایری ریاست جمهوری
9ـ حمایت از تأسیس و فعالیت موزه­های سبز و مروج مصرف بهینه انرژی توسط سازمان حفاظت از محیط زیست، وزارت کشور (شهرداری‏ها و سازمان اجتماعی)، وزارت نیرو، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (شورای فرهنگ عمومی)
10ـ حمایت از همکاری میان موزه‏ها و سایر صنایع خلاق به‌ویژه گردشگری، رسانه، طراحی و هنر توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، سازمان تبلیغات اسلامی و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری
11ـ حمایت از موزه‎درمانی و بهره‌گیری از ظرفیت موزه‌ها در تحقق ابعاد چهارگانه حوزه سلامت (معنوی، روانی، اجتماعی و جسمی) توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
12ـ حمایت از توسعه خدمات هوشمند و مبتنی بر فناوری‌های نوین در موزه‏ها توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری
4. ارتقاء جایگاه موزه به کانون‌های روایت‌گری آموزنده، پژوهش‌بنیان و نوآورانه میراث فرهنگی
 
13ـ حمایت از روایت‌گری تعاملی و مخاطب‌محور شکوه تمدن ایرانی ـ اسلامی، تنوع فرهنگی و همگرایی اقوام در ایران در موزه‏ها به‌ویژه برای کودکان و نوجوانان، توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
14ـ حمایت از تفسیر و روایت‌گری میراث صنعتی، علمی و هنری (مادی و معنوی) توسط وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و فرهنگ و ارشاد اسلامی (شورای فرهنگ عمومی)
15ـ حمایت از تأسیس موزه‌های تخصصی میراث ناملموس فرهنگی توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
16ـ حمایت از تشکیل موزه‌های روایت‌گر دستاوردهای انقلاب اسلامی توسط وزارت فرهنگ و ارشاد سلامی و وزارت ورزش و جوانان 
17ـ حمایت از تأسیس موزه های مشارکتی روایت‌گر میراث مذهبی به‌ویژه فرهنگ مهدویت و انتظار توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
18- مقابله با نفوذ روایت‌های مغرضانه در موزه‌های ایران توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و سازمان صداوسیما
19ـ حمایت از معنا‌بخشی آثار متعلق به تمدن ایرانی ـ اسلامی و ارائه تفاسیر و روایت‌های متنوع موثق از آن در موزه‏ها توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (شورای فرهنگ عمومی)  
20ـ حمایت از شناسه‌گذاری، تحلیل و بازآفرینی عناصر و نمادهای فرهنگی نهفته در آثار موزه‌ای توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (شورای فرهنگ عمومی) و وزارت ورزش و جوانان
21ـ حمایت از استفاده از ظرفیت موزه‏ها در برگزاری رویدادها و برنامه‌های تخصصی آموزشی، علمی، هنری و فرهنگی، اجتماعی و سیاسی توسط وزارتخانه‌های کشور، آموزش‌وپرورش، علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و فرهنگ و ارشاد اسلامی
22ـ حمایت از مطالعه، پژوهش، تولید و انتشار محتوای تخصصی مرتبط با آثار موزه‌ها توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
3. ارتقاء مدیریت داخلی و هماهنگی بیرونی موزه ها 5. هماهنگی در توسعه و ایجاد موزه‌ها در مناطق، سطوح، ماهیت‌ و انواع گوناگون 23ـ تمهید سازوکارهای تصمیم‌گیری، اجرا و نظارت متوازن، شفاف و هماهنگ در بخش موزه توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
24ـ روزآمدسازی و تکمیل مقررات و سایر مصوبات مربوط به موزه با رویکرد تقویت حکمرانی تنظیم‌گرانه، تسهیل موزه‌داری و موزه‌گردانی و جرم‌انگاری تخلفات توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
25ـ حمایت از تدبیر مسائل فقهی و حقوقی موزه توسط مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه ، وزارت دادگستری و قوه قضائیه
26ـ حمایت از همکاری‌های عمودی و افقی میان موزه­ها (همکاری میان انواع موزه‌های مناطق، سطوح و بخش‏ها) توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
  6. بهبود نظام مدیریت داخلی موزه‌ها
 
27ـ حمایت از مجازی‌‌سازی آثار موزه‌ای، تشکیل سامانه یکپارچه داده‌های موزه‌ها و همچنین ارائه و افزایش اثربخشی خدمات تخصصی تمامی موزه‌ها (اعم از دولتی، خصوصی و مشارکتی) توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
28ـ حمایت از تمهید مخازن امن مرکزی استاندارد آثار متناسب با شرایط محلی در مناطق مختلف کشور توسط وزارت کشور (سازمان مدیریت بحران) با همکاری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
29ـ افزایش استقلال و اختیارات موزه‌ها در تعیین پست‏های سازمانی (با رعایت قوانین و مقررات مربوطه) و تمهید سازوکارهای انگیزشی کارکنان موزه‌های دولتی توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با همکاری سازمان اداری و استخدامی
30ـ ارتقاء، بومی‌سازی دانش و استانداردهای تخصصی موزه‌داری توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
31ـ حمایت از تأسیس سازمان‌های تخصصی غیردولتی برای برگزاری دوره‌‏های آموزشی تخصصی و اعطاء گواهینامه صلاحیت حرفه­ای برای شاغلان مرتبط با موزه‌ و ارزیابی، پایش و رتبه‌بندی موزه­ها توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
 4. استفاده از ظرفیت موزه برای ارائه حکمت و راه‌حل‌های ایرانی ـ اسلامی برای زندگی فردی و خانوادگی و راهبری امور جمعی 7. تحکیم پیوند میان موزه و نظام تعلیم و تربیت 32ـ حمایت از استفاده از ظرفیت و منابع موزه‌ها جهت تدریس، آموزش، پژوهش و پرورش به‌ویژه در زمینه تاریخ، فرهنگ و تمدن ایران، اسلام و انقلاب اسلامی توسط وزارت آموزش و پرورش به ویژه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
33ـ حمایت از پرورش تفکر حفظ و پاسداشت آثار فرهنگی، تاریخی و جانمایی دروس آشنایی با میراث فرهنگی و آثار موزه‌ای کشور در برنامه درسی مقاطع گوناگون نظام آموزش عمومی کشور مانند «زنگ میراث فرهنگی و موزه» در مدارس توسط وزارت آموزش و پرورش با همکاری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
34ـ حمایت از استفاده از ظرفیت و منابع موزه‌ها در برنامه‏های آموزشی و پژوهشی دانشجویان به‌ویژه در زمینه تاریخ، فرهنگ و تمدن ایران، اسلام و انقلاب اسلامی توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
35ـ حمایت از همکاری بخش صنعت، معدن و تجارت با موزه‌های پژوهش‏محور دانشگاهی و موزه‌های متعلق به شرکت‌های دولتی توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت
36ـ حمایت از تأسیس مراکز آموزشی و پژوهشی تخصصی مرتبط با موزه، موزه‌شناسی و موزه‌داری توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
37ـ حمایت از تأسیس و توسعه موزه‌های تخصصی پژوهش‏محور توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
38ـ حمایت از همکاری میان موزه‏های دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
8. برقراری پیوند میان موزه و نظام برنامه‌ریزی کشور 39ـ حمایت از استفاده از ظرفیت موزه برای تهیه طرح‌های آمایش سرزمین و برنامه­های کلان اقتصادی و اجتماعی توسط سازمان برنامه و بودجه کشور
40- حمایت از لحاظ سطوح و سرانه‏های ویژه ایجاد موزه در طرح‏های توسعه و عمران شهری مطابق با اعلام وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در قالب کاربری فرهنگی توسط وزارت راه‌وشهرسازی
41ـ حمایت از توسعه موزه‌های مرتبط با پروژه‌های مهم علمی و فناوری و تخصصی در هر وزارتخانه توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
42ـ بهره‌گیری از ظرفیت موزه‌ها و بازدید از آنها در برنامه‏های رفاهی، فرهنگی و آموزشی همه کارکنان بخش دولتی
5. حمایت از فعالیت بخش خصوصی در حوزه موزه 9. حمایت از سرمایه‌گذاری در بخش موزه
 
43ـ حمایت از پشتیبانی شهرداری­ها از توسعه پایدار موزه­های غیردولتی همسو با اهداف این سند توسط وزارت کشور
44ـ پیشنهاد اصلاح مقررات و حذف موانع کسب و کار در بخش موزه توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی (هیئت مقررات‌زدایی و بهبود محیط کسب‌وکار)
45ـ پیشنهاد روش‌های نوین تأمین مالی ویژه موزه‌های همسو با اهداف سند توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی (شورای ملی تأمین مالی)
46ـ حمایت از ایجاد زیرساخت‏های قانونی و حقوقی جلب و تضمین امنیت سرمایه­گذاری در حوزه موزه توسط امور اقتصاد و دارایی
10. پشتیبانی تخصصی از موزه‌های غیردولتی 47ـ حمایت از تشکیل و فعالیت انجمن‌ها و تشکل­های موزه‌ای توسط میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
6. کاهش تصدی‌گری و حرکت به سمت بازارمحوری و رقابت در ارائه خدمات موزه‌ها در بخش دولتی 11. حمایت از درآمدزایی و خودگردانی موزههای دولتی

 
48ـ بازنگری و حمایت از بهره‌گیری از فناوری‌های روز به‌ویژه هوش مصنوعی برای تبلیغات و درآمد‌زایی موزه‌ها توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
49ـ حمایت از کشف معانی ضمنی مجموع آثار موزه‌ای تمدن ایرانی ـ اسلامی در طول تاریخ و تبدیل آنها به ایده و طرح برای محصولات فرهنگی و صنعتی توسط معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری
50ـ حمایت از بازتولید و فروش محصولات فرهنگی، علمی و هنری نشأت‌گرفته از آثار موجود در موزه‌ها بر اساس ضوابط توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
51ـ حمایت از تقویت زیست‌بوم نوآوری و فناوری در بخش موزه و همکاری شرکت‌های دانش بنیان فرهنگی با موزه­ها توسط معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری
7. ارتقاء جایگاه دیپلماسی فرهنگی موزه 12. ایفاء نقش موزهها در تبادلات منطقهای به‌ویژه منطقه ایران فرهنگی و بین‌المللی 52ـ حمایت از تأسیس و فعالیت شهر موزه­ها و موزه­های ملی روایت‌گر هویت ملی با بیان جهانی توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و وزارت امور خارجه
53ـ حمایت از اشتراک‌گذاری آثار موزه‏ای ایران در قالب انواع نمایشگاه‌ها در خارج از کشور و همچنین برگزاری نمایشگاه‌های بین المللی در کشور و تسهیل فرآیندهای حقوقی و اجرایی مرتبط توسط وزارت امورخارجه و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی)
54ـ جانمایی تمدن ایرانی ـ اسلامی در موزه های دارای رویکرد تمدنی در عرصه بین‌الملل توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
55ـ حمایت از تعامل و همکاری میان موزه‌های کشور با موزه‌های متناظر در منطقه، ایران فرهنگی و سایر کشورها توسط وزارت امور خارجه و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی)
56ـ حمایت از حضور فعال متخصصان ایرانی در سازمان‌های بین‌المللی مرتبط و حضور متخصصان موزه و موزه‌داری و نمایندگان سازمان‌های بین‌المللی مرتبط در کشور توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و وزارت امور خارجه و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی)
57ـ حمایت از شرکت موزه‏ها و موزه‏داران در مجامع و رویدادهای تخصصی منطقه‏ای و بین‌المللی و همچنین شرکت متخصصان و موزه‌داران بین‌المللی در رویدادهای تخصصی داخلی کشور توسط وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و وزارت امور خارجه و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی)
58- تمهید بازدید شخصیت‏های سایر کشورها از موزه‌های دارای روایت «ایران؛ مهد تمدن ایرانی ـ اسلامی» توسط وزارت امور خارجه و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی)
59ـ مشارکت فعال در حکمرانی جهانی موزه و مبارزه با جرائم بین‌المللی مرتبط با اموال فرهنگی توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و وزارت امور خارجه، وزارت دادگستری و همکاری ستاد کل نیروهای مسلح (فراجا) و قوه قضائیه
60ـ حمایت از استرداد اموال فرهنگی و تاریخی به کشور توسط نهاد ریاست‌جمهوری، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و وزارت امور خارجه و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (سازمان فرهنگ و ارتباطات‌اسلامی)
61ـ حمایت از تأسیس موزه‌های ایران‌شناسی در کشورهای گستره ایران فرهنگی و منطقه توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با همکاری وزارت امور خارجه و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (سازمان فرهنگ و ارتباطاتاسلامی)


فصل هفتم: الزامات اجرایی
7ـ1ـ مسئولیت اجرایی‌سازی سند ملی موزه های ایران بر عهده وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی (که از این پس وزارتخانه نامیده می‌شود) است.

تبصره 1- وزارتخانه مکلف است هر 6 ماه یک بار گزارش اقدامات خود در راستای اجرای سند را به شورای عالی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی (که از این پس شورای عالی میراث نامیده می شود) ارائه نماید.
تبصره 2- شورای عالی میراث در جلسات مربوط به سند ملی موزه‌های ایران از نمایندگان تام الاختیار قوه قضائیه، وزارتخانه‏های کشور (شهرداری ها، دهیاری‌ها، سازمان اموراجتماعی کشور، سازمان مدیریت بحران)، اطلاعات؛ دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح؛ جهاد کشاورزی؛ تعاون، کار و رفاه اجتماعی؛ نفت؛ نیرو؛ ارتباطات و فناوری اطلاعات؛ ورزش و جوانان؛ صنعت، معدن و تجارت؛ بهداشت، درمان و آموزش پزشکی؛ معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری؛ معاونت توسعه روستایی و عشایری و مناطق محروم ریاست جمهوری و سازمان‌های اداری و استخدامی؛ برنامه‌وبودجه کشور؛ اوقاف و امور خیریه؛ اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران؛ سازمان تبلیغات اسلامی؛ شورای عالی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی؛ آستان‌های قدس رضوی و حضرت معصومه(س)؛ بنیادهای مستضعفان انقلاب اسلامی؛ حفظ و نشر ارزش‌های دفاع مقدس و شهید و امور ایثارگران؛ ستاد کل نیروهای مسلح (ستاد کل، فراجا، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارتش جمهوری اسلامی ایران)؛ مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام (ره) و مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه حسب موضوع دعوت به عمل می‌‏آورد.

تبصره3- وزارتخانه به‌منظور اجرایی‌سازی این سند بدون توسعه تشکیلاتی دولت، از سازوکارهای لازم برای بهره‌گیری بهینه از ظرفیت بخش­های خصوصی و مردمی استفاده می‌‏کند.

7ـ2ـ وزارتخانه با کمک سازمان اداری و استخدامی، سازمان برنامه و بودجه و دستگاه‏های اجرایی، نگاشت نهادی برنامه­های اجرایی سند را بر اساس دستورالعمل ستاد فرهنگی و اجتماعی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی و حداکثر تا ۳ ماه پس از تصویب سند، تهیه و تکمیل و برای تصویب در ستاد هماهنگی نقشه مهندسی فرهنگی کشور به دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی ارسال می‌‏نماید.
تبصره 1- وزارتخانه موظف است قبل از نگاشت نهادی؛ پیوست محتوایی و موضوعی سند را با توجه به شرح وظایف و مأموریت هر یک از دستگاه‌های اجرایی تهیه و در اختیار قرار دهد.

تبصره 2- نگاشت نهادی برنامه‏‌های اجرایی پس از تصویب به‌عنوان ضمائم سند به آن ملحق می‏‌شود.

تبصره 3- دستگاه‌های اجرایی مکلفند اعتبارات مورد نیاز برای اجراء فعالیت­های این سند را پیش‌بینی و در زمان تدوین لوایح بودجه سنواتی به سازمان برنامه‌وبودجه کشور ارسال نمایند.

7ـ3ـ شورای عالی میراث؛ مسئول پیگیری اجرا و نظارت بر حسن اجراء برنامه‌های اجرایی این سند و کارکردسنجی دستگاه‌ها و ارزیابی میزان اثربخشی برنامه­‌های مذکور است.

تبصره- شورای عالی میراث؛ سالیانه گزارش اجرای برنامه­‌های اجرایی و اثربخشی آنها را با همکاری سازمان برنامه‌وبودجه کشور، سازمان امور اداری و استخدامی کشور و سایر دستگاه‌های مسئول تهیه و به دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه می‏‌نماید.

7ـ4ـ شورای عالی میراث؛ مسئول روزآمدسازی سند است و حداکثر هر پنج سال یکبار سند را روزآمد و برای بررسی و تصویب به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارسال می‏نماید.
 
مسعود پزشکیان
رئیس‌جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی
 

[1] ICOM, Prague, 24 August 2022.


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.