متخصص داروسازی بالینی و عضو هیات علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تشریح پدیده «نوسبو» (Nocebo Effect) گفت: انتظار و باور منفی بیمار نسبت به درمان میتواند در بروز یا تشدید برخی علائم و عوارض نقش داشته باشد و به همین دلیل، نحوه اطلاعرسانی صحیح و مبتنی بر شواهد به بیماران از اهمیت ویژهای برخوردار است.
به گزارش بهداشت نیوز و به نقل از وبدا، دکتر «لاله محمودی» متخصص داروسازی بالینی و عضو هیئت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با اشاره به اینکه اثر نوسبو در مقابل اثر شناختهشده پلاسبو قرار میگیرد، اظهار کرد: در حالی که اثر پلاسبو به بهبود علائم در نتیجه انتظار مثبت از درمان اشاره دارد، اثر نوسبو به بروز یا تشدید برخی علائم ناخوشایند در اثر انتظار منفی بیمار نسبت به دارو یا درمان گفته میشود.
وی افزود: مطالعات نشان دادهاند که انتظارات ذهنی بیمار میتوانند از طریق تعامل با سیستم عصبی مرکزی و پاسخهای فیزیولوژیک بدن، بر تجربه درمان تأثیر بگذارند. اضطراب ناشی از انتظار بروز عارضه میتواند مسیرهای عصبی مرتبط با درد، تهوع یا خستگی را فعال یا تقویت کند؛ به همین دلیل حتی در برخی کارآزماییهای بالینی، افرادی که دارونما دریافت میکنند نیز عوارضی مشابه گروه دریافتکننده داروی واقعی را گزارش میکنند.
این عضو هیات علمی دانشکده داروسازی شیراز، مطالعه برگه راهنمای دارو را یکی از عواملی دانست که در برخی افراد ممکن است زمینه بروز اثر نوسبو را افزایش دهد و گفت: اگرچه درج همه عوارض احتمالی در این برگهها یک الزام قانونی و ضروری است، اما تمرکز بیش از حد بر این اطلاعات میتواند در برخی بیماران موجب افزایش اضطراب و در نتیجه افزایش احتمال تجربه یا گزارش برخی علائم شود.
دکتر محمودی با اشاره به نمونههایی از این پدیده در درمانهای دارویی، افزود: در برخی مطالعات درباره داروهایی مانند استاتینها مشاهده شده است که بخشی از دردهای عضلانی گزارششده ممکن است تحت تأثیر انتظار بیمار از بروز عارضه باشد؛ هرچند عوارض واقعی این داروها نیز در برخی بیماران کاملاً شناختهشده و مستند است و تشخیص علت علائم، نیازمند ارزیابی دقیق پزشکی است.
وی همچنین به نقش اثر نوسبو در استفاده از داروهای بیوسیمیلار اشاره کرد و گفت: پژوهشها نشان دادهاند که اگر جایگزینی داروی بیولوژیک مرجع با بیوسیمیلار بدون اطلاعرسانی مناسب یا همراه با ایجاد نگرانی در بیمار انجام شود، احتمال گزارش عوارض یا کاهش اثربخشی درمان افزایش مییابد؛ حتی در شرایطی که شاخصهای عینی بیماری تغییری نکرده باشند.
این متخصص داروسازی بالینی، برقراری ارتباط مؤثر میان پزشک، داروساز و بیمار را از مهمترین راهکارهای کاهش اثر نوسبو دانست و تأکید کرد: اطلاعرسانی درباره داروها باید شفاف، متعادل و مبتنی بر شواهد باشد؛ به گونهای که ضمن حفظ حق آگاهی بیمار و رعایت اصل رضایت آگاهانه، از ایجاد نگرانی و اضطراب غیرضروری نیز پیشگیری شود.
دکتر محمودی در پایان خاطرنشان کرد: درمان تنها به انتخاب داروی مناسب محدود نمیشود، بلکه عوامل روانشناختی، باورهای بیمار و کیفیت ارتباط میان بیمار و تیم درمان نیز بر تجربه درمان اثرگذار هستند. افزایش آگاهی درباره پدیده نوسبو میتواند به بیماران کمک کند با آرامش و دیدگاهی متعادلتر درمان خود را دنبال کنند و زمینه ارتقای کیفیت مراقبتهای درمانی را نیز فراهم سازد.
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.