عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با تشریح تفاوت میان اضطراب طبیعی دوران بارداری و اختلال اضطرابی که نیازمند مداخله تخصصی است، گفت: شدت، تداوم و میزان تأثیر اضطراب بر عملکرد روزمره مادر از مهمترین شاخصهای تشخیص این دو وضعیت از یکدیگر است.
به گزارش بهداشت نیوز، دکتر مرضیه عفتپناه، متخصص روان پزشکی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان اظهار کرد: اختلال اضطراب را میتوان با چند ویژگی از اضطراب عادی تشخیص داد، همه افراد در زندگی اضطراب طبیعی را تجربه کردهاند و تا حدودی میزان طبیعی آن را میشناسند.
وی عنوان کرد: زمانی که شدت اضطراب از حد معمول بیشتر شود و فرد احساس کند نگرانی او فراتر از شرایط عادی است، این موضوع میتواند نشانهای برای بررسی بیشتر باشد.
این متخصص روان پزشکی با بیان اینکه شدت و تداوم اضطراب از مهمترین نشانههای اختلال اضطرابی محسوب میشود، افزود: مادران باردار در برخی شرایط مانند انجام سونوگرافی، تجربه برخی علائم جسمی یا نگرانی درباره سلامت جنین ممکن است بهطور طبیعی دچار استرس شوند، اما زمانی که این اضطراب به شکل مداوم ادامه پیدا کند، میتواند نگرانکننده باشد و نیاز به بررسی تخصصی داشته باشد.
دکتر عفت پناه ادامه داد: یکی دیگر از شاخصهای مهم در تشخیص اختلال اضطراب، میزان کنترلپذیری آن است، اگر مادر باردار احساس کند اضطراب او در روزهای آینده تشدید میشود یا توان کنترل آن را ندارد، بهتر است برای دریافت کمکهای تخصصی به مشاور یا روانپزشک مراجعه کند.
وی افت عملکرد روزمره را از نشانههای مهم اختلال اضطراب دانست و تصریح کرد: افت عملکرد معمولاً مرز میان اضطراب طبیعی و اختلال اضطرابی را مشخص میکند. اگر اضطراب به حدی برسد که مادر نتواند فعالیتهای روزمره خود را انجام دهد، روابط او با همسر و اعضای خانواده دچار اختلال شود، خواب و بیداری او بههم بریزد یا نتواند مراقبتهای دوران بارداری را بهدرستی انجام دهد، در چنین شرایطی لازم است فرد برای دریافت کمک تخصصی اقدام کند.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با اشاره به نگرانی برخی مادران درباره تأثیر اضطراب بر جنین گفت: به طور کلی رابطه علت و معلولی مستقیمی که نشان دهد استرس و اضطراب مادر بهتنهایی باعث ایجاد اختلالات روانی در نوزاد میشود، ثابت نشده است، با این حال تحقیقات نشان میدهد اضطراب و استرس شدید میتواند با پیامدهایی مانند وزن کم نوزاد هنگام تولد یا زایمان زودرس ارتباط داشته باشد.
دکتر عفت پناه افزود: اختلالات اضطرابی تا حدی زمینه ژنتیکی دارند؛ بنابراین اگر پدر یا مادر سابقه اختلالات اضطرابی داشته باشند، احتمال بروز این اختلالات در فرزند نیز بیشتر میشود، اما صرف تجربه استرس در دوران بارداری بهتنهایی موجب ابتلای کودک به اختلالات روانی نمیشود.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با تأکید بر اهمیت سلامت روان والدین پس از تولد نوزاد خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین عوامل در سلامت روان کودک این است که دوران کودکی و نوجوانی خود را در چه فضای روانی در خانواده سپری میکند،هرچه سلامت روان والدین بیشتر باشد، احتمال برخورداری فرزند از سلامت روانی نیز افزایش مییابد.
عفت پناه ادامه داد: والدینی که نگران سلامت روان فرزند خود هستند، ابتدا باید به سلامت روان خود توجه کنند و اگر مشکلی دارند برای اصلاح آن اقدام کنند،این موضوع میتواند مؤثرترین راه برای مراقبت از سلامت روان فرزند باشد و در صورت مشاهده علائم در کودک نیز باید از روانشناس یا متخصصان این حوزه کمک بگیرند.
دکتر عفتپناه درباره مصرف داروهای روانپزشکی در دوران بارداری نیز گفت: تعداد داروهایی که مصرف آنها در دوران بارداری به طور مطلق ممنوع است محدود بوده و پزشکان بهخوبی از آنها آگاهی دارند. در بسیاری از موارد و با توجه به ارزیابی شرایط بیمار، میتوان از برخی داروهای حوزه روانپزشکی با نظر پزشک استفاده کرد.
وی همچنین به نقش مهم همسر در حمایت روانی از مادر باردار اشاره کرد و افزود: پدر خانواده در این دوران میتواند نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت روان همسر خود ایفا کند، ایجاد نظم در برنامههای روزمره مانند زمان خواب و بیداری و وعدههای غذایی، کاهش بینظمیهای ناشی از شرایط کاری، برنامهریزی برای فعالیتهای تفریحی ساده مانند پیادهروی یا طبیعتگردی و دوری از اخبار و مسائل استرسزا از جمله اقداماتی است که میتواند به کاهش استرس مادر کمک کند.
این متخصص روانپزشکی ادامه داد: همسر باید به احساسات و نگرانیهای مادر باردار اعتبار ببخشد و به جای سرکوب یا انکار آنها، با همدلی برخورد کند،به عنوان مثال به جای گفتن جملاتی مانند «چنین چیزی وجود ندارد» یا «توهم زدی»، بهتر است بگوید «نگرانی تو را درک میکنم» و از همسرخود بپرسد چگونه میتواند به او کمک کند تا احساس آرامش بیشتری داشته باشد.
دکتر عفت پناه افزود: بسیاری از زنان باردار انتظاراتی از همسر خود دارند که آن را بیان نمیکنند، اما زمانی که احساس کنند همسرشان حامی آنهاست، راحتتر درباره نیازها و نگرانیهای خود صحبت خواهند کرد.
وی گفت: در صورتی که اضطراب مادر به سطح اختلال برسد، حضور و همراهی همسر در جلسات درمانی بسیار مهم است، در این شرایط همسر باید در بسیاری از تصمیمگیریها و کارهای روزمره مشارکت بیشتری داشته باشد و به کاهش فشارهای روانی مادر کمک کند.
وی همچنین بر توجه به علائم هشداردهنده تأکید کرد و گفت: اگر مادر باردار دچار بیخوابی شدید، افت عملکرد قابل توجه یا افکار ناامیدی و بیارزشی شود، لازم است بهصورت فوری به روانشناس یا روانپزشک مراجعه کند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع کمالگرایی در والدین اشاره کرد و گفت: برخی زوجین تصور میکنند برای فرزندآوری باید کاملاً بینقص باشند، در حالی که چنین تصوری نادرست است، کودک به والد کامل نیاز ندارد بلکه به والدینی نیاز دارد که قابل اتکا باشند و در صورت بروز خطا بتوانند آن را اصلاح کنند.
وی افزود: گاهی اوقات کمالگرایی والدین حتی میتواند به کودک آسیب بزند، زیرا هیچگاه شرایطی وجود ندارد که همه متغیرهای زندگی کاملاً تحت کنترل باشد، داشتن آمادگی نسبی، انعطافپذیری و توانایی اصلاح اشتباهات برای تربیت فرزند بسیار مهمتر از تلاش برای رسیدن به شرایط کاملاً ایدهآل است.
دکتر عفتپناه در پایان تأکید کرد: تصور اینکه انسان باید کنترل کامل بر همه شرایط داشته باشد تا بتواند وارد مرحله فرزندآوری شود، تصور درستی نیست. مهم این است که والدین از سلامت روان نسبی برخوردار باشند و بتوانند محیطی امن و آرام برای رشد کودک فراهم کنند.
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.