علت و علائم زردی نوزاد و درمان آن

به گزارش بهداشت نیوز: تولد نوزاد دغدغه های خاص خودش را هم دارد، به خصوص وقتی والدین تولد اولین فرزندشان را تجربه کنند. آنها از هر چیزی می ترسند و همه چیز آنها را نگران می کند. یکی از مواردی که روزهای اول تمام فکر و ذکر مادر و پدر را به خود مشغول می کند، زردی نوزاداست.زردی نوزاد

زردی نوزاد به دلیل تجمع بیلی روبین در خون بروز می کند. زردی یک بیماری نیست بلکه نشانه ای از یک بیماری جدی است. علائم و نشانه های زردی می تواند در نور آفتاب بررسی شود چون مشاهده نشانه های از رنگ زرد در پوست زیر نور مصنوعی سخت است. 

زمانی که کبد قادر به خارج کردن بیلی روبین اضافه از خون نمی شود علائم زردی خود را نشان می دهد. علائم زردی در افرادی که دچار شرایط پزشکی مانند سنگ کیسه صفرا یا التهاب مجرای صفراوری هستند، هم دیده می شود. در اصل زردی در تمام سنین به ویژه در نوزادان و در هر دو جنس تاثیرگذار است.

زردی از سر شروع می شود 

همینطور که سطح بیلی روبین نوزاد افزایش پیدا می کند، زردی نوزاد از سر به سمت شانه های، تنه و در نهایت پاها ادامه پیدا می کند. اگر سطح بیلی روبین بسیار بالا باشد زردی در زیر زانو و حتی کف دست ها هم ظاهر می شود. یکی از راه های آسان برای بررسی زردی در نوزاد این است که با انگشت فشاری را به پوست کودک وارد کنید و ببینید که به طور موقت فشار خون از آن خارج می شود . در این حالت پوست طبیعی سفید خواهد شد اما گر کودک زردی داشته باشد، پوست زرد خواهد بود.

مراقب اندازه باشید! 

در کودکان بزرگ تر و بزرگسالان زردی زمانی ظاهر می شود که مقدار بیلی روبین در خون بالاتر از ۲ میلی گرم در هر دسی لیتر باشد اما در مورد نوزادان تازه متولد شده زردی زمانی ظاهر می شود می شود که بیلی روبین بیش از ۵ میلی گرم در هر دسی لیتر باشد. این مهم است که زردی نوزاد به موقع تشخیص داده شده و درمان شود چون بالار فتن میزان بیلی روبین خون و عدم درمان آن می تواند به صدمه دائمی به مغز منجر شود. این آسیب مغزی کرنیکتروس نام دارد که امروزه به دلیل افزایش آگاهی و درمان موثر زردی در نوزادان این بیماری بسیار نادر است.

به این علامت ها توجه کنید 

زردی به خودی خود علائم بالینی بروز نمی دهد اما علت زمینهای می تواند باعث بروز علائم زیر شود:

• ظاهر بیمار 

• تب 

• تغذیه ضعیف 

در نوزادان نارس که بیشتر مستعد ابتلا به زردی هستند حدود سه هفته دوره درمان طول می کشد.

• در مک زدن سینه مادر و تغذیه ضعیف باشد. 

• خواب آلود باشد. 

• گریه با صدای بلند داشته باشد. 

• ادرار زرد و تیره داشته باشد در حالی که باید بی رنگ باشد. 

• مدفوع بی رنگ داشته باشد در حالی که باید زرد یا نارنجی باشد.

راههای تشخیص زردی نوزاد

تشخیص زردی پوست زمانی سخت خواهد شد که پوست نوزاد تیره باشد در این موارد زردی در جاهای دیگر ممکن است واضح تر باشد از جمله:

• سفیدی چشم 

• داخل دهان 

• کف پا 

• کف دست

راههای درمان زردی نوزاد

تابش نور خورشید

در صورت زردی خفیف معمولا درمان نیاز نیست. با این حال بهتر است کودک را حداقل ۴ بار در روز و هر بار به مدت ۱۵ دقیقه در معرض نور آفتاب قرار دهید. پوست نوزادبیلی روبین موجوددر پوست با تابش نور خورشید حل شده و از طریق ادرار دفع می شود.

لامپ درمانی در خانه 

این روش درمانی زمانی توصیه می شود که سطح بیلی روبین خون به جای کاهش رو به افزایش باشد. حتی ممکن است در این شرایط نیاز به بستری در بیمارستان باشد. اگر سطح بیلی روبین به طرز غیرمنتظره ای افزایش یافت بهتر است نوزاد را زیر نور لامپ خاصی قرار دهید. یک نوع جدید از درمان قرار دادن کودک در پتوهایی مخصوصی است که باعث کاهش بیلی روبین می شود.

افزایش تعداد دفعات تغذیه 

هیدراتاسیون یا آب درمانی به از بین رفتن بیلی روبین اضافی کمک می کند به همین دلیل شیردهی مکرر بسیار ضروری است. در ابتدا شیر کمتر تولید می شود و بنابراین تعداد دفعات تغذیه با شیر مادر نیز کمتر است که می تواند یک عامل کمک به زردی در اوایل تولد باشد. هرچه تعداد دفعات افزایش پیدا می کند، شیر مادر نیز زیاد می شود. نوزاد باید هر ۲ تا ۳ ساعت تغذیه شود و حتی در صورتی که خواب بود، او را بیدار کنید و به او شیر دهید. در شرایطی که شیر مادر کافی نیست، شیر خشک برای افزایش هیدراتاسیون مورد نیاز است تا به دفع بیلی روبین کمک کند.

درمان زردی خون نوزاد توسط مادر

سبزه گندم 

آب سبزه گندم می تواند عمل آنزیمی در کبد را افزایش داده و باعث بهبود توانایی کبد به حذف بیلی روبین اضافی از بدن شود. آب سبزه گندم را می توان به شیرخشک نوزاد اضافه کرد. حدود ۲۰ قطره در روز از آب سبزه گندم می تواند به شیر خشک اضافه شده و عمل کند. روش دیگر این است که مادر می تواند ۱۸۰ میلی لیتر از آب سبزه گندم را هر روز بنوشد تا به شیر مادر منتقل شود. این کار را تا وقتی زردی نوزاد از بین نرفته می توان ادامه داد.

مکمل گیاهی برای مادران

مکمل هایی مانند چای قاصدک، سلنیوم و گاوزبان حاوی مواد خاصی هستند که در زردی زدایی کمک می کنند. مادر می تواند این مکمل ها را مصرف کند تا با انتقال آن به شیر مادر زردی کنترل شود.

توقف موقت شیر مادر 

اگر پزشک تشخیص هد که زردی به دلیل شیر مادر رخ داده است ممکن است به طور موقت تغذیه با شیر مادر متوقف شود. برای اطمینان از تولید شیر مادر شما می توانید سینه خود را هر روز پمپ کنید تا روزی که شروع به تغذیه با شیر مادر می کنید، دچار کمبود شیر نشوید.

با گل بنفشه درمان کنید 

یکی از درمان هایی که برخی متخصصان طب سنتی آن را پیشنهاد می دهند حمام کردن نوزاد با عصاره یا جوشانده گیاه دارویی گل بنفشه و گل ختمی است. این روش بسیار راحت است و کافی است با آماده کردن ظرف یا وانی کوچک و اضافه کردن گیاه گل بنفشه و ختمی به آب گرم، نوزاد را با این جوشانده حمام کنید.

مادر سردی بخورد 

اضافه کردن ادویه ها و گیاهان دارویی با طبع خنک می تواند یک شیوه درمان زردی در نوزادان باشد. مادر شیرده باید از مصرف غذاهای با طبع گرم خودداری کند و سهم غذاهای خنک را بیشتر کند تا شیر او هم طبع خنک بگیرید. البته در این مورد به ظرفیت مادر نیز باید توجه شود تا با مصرف بیش از حد سردی دچار خواب آلودگی، احساسا خستگی، افسردگی، احساس سرما در بدن، رنگ پریدگی، نفخ معده و کم و زیاد شدن ادرار نشود. به عنوان راهنمایی در استفاده از غذاهای سرد بهتر است از آش، سوپ جو، خیار، آب زرشک طبیعی، آبانارملس طبیعی، مرکبات، خرفه یا گشنیز استفاده شود.

عرقیجات خنک بخورید 

بهترین عرقی که به مادران توصیه می شود عرق کاسنی و شاهتره است که بهتر است به نسبت مساوی مخلوط کرده؛ روزی ۳ استکان مصرف کنید. این ترکیب، در عین حال که صفرا شکن قدرتمندی است؛ طبعی ملایم و معتدل دارد. اگر طبع گرم تری دارید می توانید از عرقیجات خنک تر دیگر مانند عرق گشنیز، بید، خارشتر و همیشه بهار یا جوشانده گیاهانی مثل عناب، بنفشه، همیشه بهار، پنیرک، تخم گشنیز، تخم کاسنی، تخم کاهو، تخم خرفه، پوست بید و مانند آنها را هم به برنامه درمانی اضافه کنید.

از شیرینی پرهیز کنید 

همان طور که گفته شد بهتر است مادر از خوردن غذاهای با طبع گرم خودداری کند. علاوه بر این به مادران شیرده توصیه می شود مصرف شیرینی ها، غذاهای پرچرب، سرخ کرده، پرادویه، انواع بستنی، فالوده و مواد نشاسته ای را در ماه های آخر بارداری کم کرده و حتی اگر می توانند قطع کنند. 

به این ترکیب دقت کنید 

ترکیب شیرخشت ، گزانگبین و ترنجبین یکی از موثرترین روشهای درمان زردی نوزاد است. از گزانگبین و ترنجبین مقدار ۱۰۰ گرم و شیرخشت ۱۰ گرم تهیه و با یک ظرف ۴ لیتری عرق بید یا بیدکاسنی مخلوط و سپس با پارچه ای نازک صاف کنید زیرا موارد ذکر شده به همراه چوبهای کوچکی هستند که با حل کردن آنها در آب قادر به جدا سازی خواهید بود. مایع بدست آمده طعمی شیرین داشته و دارای خواص درمانی معجزه آسایی برای درمان زردی نوزاد و همچنین باعث ازدیاد شیر مادر خواهد شد .ترکیب بدست آمده را در یخچال نگهداری کنید و روزانه در صورتی که تمایل به مصرف مایعات داشتید از این مخلوط استفاده کنید. لازم به ذکر است که این ترکیب با اثر بر شیر مادر باعث بهبود و درمان نوزاد می شود. حواس تان باشد که این ترکیب را به نوزاد ندهید و فقط خودتان مصرف کنید.

تاثیرات شیر مادر 

بدانید که تغذیه با شیر مادر احتمال ابتلا به زردی را بیشتر می کند. با این حال به راحتی درمان می شود و دوره درمان کوتاهی خواهد داشت. به طور طبیعی شیر مادر تا چند روز بعد از زایمان کامل نیست و در چند روز اول نوزاد با شیر مادر که از یک ماه قبل از بارداریذخیره کرده و آغوز نامیده می شود تغذیه می شود که مواد مغذی کم و متراکمی دارد. 

از آنجا که این نوزادان به اندازه نوزادانی که با شیرخشک تغذیه می کنند، شیر نمی خورند بنابراین سیستم گوارش شان به سرعت خالی نمی شود که باعث تولید بیلی روبین در سیستم شود . معمولا این موضوع باعث نگرانی نمی شود و اغلب پزشکان توصیه به تغذیه نوزاد با شیر مادر می کنند.

از آنجا که نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می کنند، یک زردی ملایمی دارند بسیاری از پزشکان به منظور تکمیل تغذیه نوزاد توصیه به استفاده از شیر خشک در روزهای اولیه زندگی می کنند تا شیر مادر کامل شود.

منبع: نمناک