مختصات خانوادههای مدرن به گونهای رقم خورده که گمان میبریم سپردن کودک به مهدکودک یک نیاز ضروری و بدون جایگزین است. پدر و مادر صبح زود راهی محل کار میشوند و تا عصر مشغول کارند. پدربزرگ و مادربزرگ یا مثل قدیم فضای بزرگ و پر دار و درختی در اختیارشان نیست که نوهها را نگهداری کنند، یا حال و حوصلهاش را ندارند یا آنکه در شهر و شهرستان دیگری زندگی میکنند. در چنین شرایطی مهدکودک اولین گزینهای است که به ذهن والدین می رسد. در بهترین شرایط محیط کاری مادر فضایی برای بچهها در نظر گرفته است که ویژگی های آن هم همانند مهدکودک است. برخی از مادران هم که شاغل نیستند، باورشان بر این است که کودک باید هر چه سریعتر مسیر اجتماعی شدن را پی بگیرد. مهارتهایی که دیگر مثل نان شب واجب به نظر می رسد را بیاموزد، موسیقی، ژیمناستیک، زبان انگلیسی، کامپیوتر و ... و مهدکودکها معمولا علاوه بر سرگرم کردن و نگهداری از بچه ها وعده ی چنین کلاس ها و آموزش مهارت را هم می دهد
به گزارش بهداشت نیوز: با این حال همیشه گوشه ذهن والدین این سوال وجود دارد که آیا سپردن بچه به مهدکودک کار درستی است؟ از چه سنی می توان با خیال راحت بچه را به مهد سپرد و دل نگران این نبود که اثر منفی روی او دارد. ممکن است کودک من در مهد دچار آسیب شود؟ و سوال و دغدغه هایی که هرگز والدین را رها نخواهد کرد. در ادامه با هم مسائلی را مرور خواهیم کرد تا با چشم بازتری به انتخاب دست بزنیم.
مهدکودک ها از کی پا گرفتند؟
شاید برایتان جالب باشد بدانید که اولین مهدکودک ها موسساتی بودند که تنها هدفشان مراقبت از کودکان بود و نه چیزی فراتر از این. در سال 1750 میلادی در اتریش اولین مهدکودک با الهام گرفتن از یتیم خانه ها در کنار کارگاههای تولیدی به وجود آمد. زنان کارگر در کارگاه ها مشغول به کار بودند و کسی نبود تا از فرزندانشان مراقبت کند. این موسسات تنها جهت نگهداری از فرزندان زنان کارگر به وجود آمدند. در این مهدها خبری از آموزش نبود. اما با گذشت زمان «فردریش فروبل» در سال 1840 میلادی کودکستان را با طرحی نو در آلمان ساخت و نام آن را «باغ کودک» گذاشت. در باغ کودک فروبل در کنار نگهداری از کودکان طرح های آموزشی هم تدارک دیده شد و قوانین و برنامه ریزیهایی برای مراقبت بهتر از کودکان شکل گرفت.
اولین مهد کودک در ایران تأسیس 1298 است که توسط اقلیت های مذهبی در تهران تأسیس شده است. بعد از آن در سال 1303 جبار باغچه بان در تبریز «باغچه اطفال» را راه انداخت. در ایران هدف اصلی از ایجاد مهد کودک ها سیاسی و تربیتی بود.
اهداف مهد کودک ها
در قوانین مربوط به آموزش پرورش اهداف کلی که برای مهد کودک ها در نظر گرفته شده است بدین شرح است
-
جایگزین حضور مادر شدن در همه اوقاتی که به نیروی کار او در جامعه مورد نیاز است. منظور فقط نگهداری و پرستاری نیست بلکه بهترین جایگزین یعنی توجه به همه ی جوانب پرورش جسمی و معنوی است.
-
پایه گذاری ارزشهای انسانی – اخلاقی، اجتماعی، فرهنگی و اعتقادی و مذهبی، در کودکان
-
شکوفا کردن استعدادها و توانایی های کودک
-
آماده کردن کودک برای ورود به دبستان
آیا همه اهداف پیاده می شوند؟
بله! با خواندن اهداف بالا چراغی در دل آدم روشن می شود. مطمئنا همه این هدفها خوب اند و همه دوست دارند فرزندانی اجتماعی با استعدادهای شکوفا شده و آماده برای ورود به سالهای بالای تحصیل داشته باشند، اما واقعا این اهداف تمام و کمال پیاده می شوند؟ ابزار تحقق این اهداف توانایی لازم را جهت برآوردن آنها دارند؟ متأسفانه طبق نظر کارشناسان روانشناسی و علمای علم تعلیم و تربیت مهدکودک ها گاهی آثار منفی غیرقابل جبرانی در کودکان به جای می گذارند که بد نیست آنها را با هم مرور کنیم.
کودکان بهانه گیر
«بسیاری از روانشناسان کودک و کارشناسان علوم رفتاری براین باورند که هفده درصد کودکانی که بیش از سی ساعت در هفته، در مهد کودک میمانند با مشکلات رفتاری مواجه میشوند. روزنامه نیویورک تایمز با انتشار نتایج تحقیقی در مورد یک هزار و صد کودک در ده شهر آمریکا از سال 1990 تا کنون نوشت، آموزگاران آمادگی و مادران این کودکان، از آنها به عنوان کودکان تهاجمی، بهانه گیر، نترس، دردسرآفرین و افرادی که باید خواستههایشان به سرعت عملی شود، یاد میکنند.»
آنچه مسلم است این است که بهترین مکان برای پرورش یافتن کودک خانه است. مادران باید بدانند که هیچ مربی و فضای آموزشی و تربیتی نمی تواند جایگزین تمام و کمال آنها باشد. دوری از خانواده بر کودک اثراتی دارد که اگر بهترین آموزش ها را هم ببیند، جبران نخواهد شد. پس اگر شرایطش را دارید بهترین و اولین گزینه این است که کودک را یا به مهدکودک نسپارید و اگر هم مجبور به این کار شدید ساعات کمتری از مهد استفاده کنید. «بالبی» روان شناس غربی پس از بررسی کودکانی که در مهد کودک رشد می کنند به نتیجه رسید که چنین کودکانی با مشکلات روانی عاطفی دست به گریبان هستند و نام این پدیده را «محرومیت موسسه ای» نام نهاد.
این مسئله درباره کودکان کم سن و سال و زیر سه سال به مراتب اثرات جبران ناپذیرتری به دنبال دارد.
در انتخاب مهدکودک دقت کنید
اگر مجبور شدید کودک را به مهد بسپارید بهتر است توجه ویژه ای به انتخاب مهدکودک بکنید. تعداد بچه های زیاد، با سن و سالهای متفاوت و مربیان ناکارا، نابلد، کم حوصله و کم تعداد باعث می شود که کمترین توجه به کودک مبذول شود. مهدهای زیادی هستند که کودکان زیر سه سال را به حال خود رها کرده یا آنها مجبور می کنند که تمام ساعات را یا تلوزیون تماشا کنند یا بخوابند. این اجبار، دوری از محبت، شنیدن امر و نهی های مربی برای کودک زیر سه سال به هیچ عنوان مناسب نیست. مهدکودکی را انتخاب کنید که فضای سرسبز و شاد داشته باشد. مربیان پرحوصله و با تجربه داشته و تعداد بچه های ثبت نامی مهد کم باشد.
اولین جدایی
تجربهی اولین جدایی از والدین بسیار تجربهی مهمی در ذهن کودک است که ماندگار خواهد شد. کودکانی که با اجبار و گریه و شیون از آغوش والدین جدا شده و به مربی مهد سپرده می شوند ممکن است دچار شب ادراری، تب و دردهای جسمی، بی خوابی، ترس های بی علت و لکنت زبان شوند و همه اینها ناشی از اضطراب است؛ «اضطراب جدایی» بنابراین در تجربه های اول جدایی سعی کنید امنیت روانی و عاطفی کودک را در نظر بگیرید. هر چقدر هم که گرفتارید باز هم حوصله کنید و روزهای اول را با کودک به مهد بروید و همانجا بمانید. هم از کیفیت مهد و نوع برخورد مربی ها باخبر می شوید و هم امنیت روانی کودک را تأمین کرده اید.
آزار جسمی کودک
متأسفانه تمام مهدکودک ها و مربیان درست از آب در نمی آیند، در چند سال اخیر شاهد بوده ایم که کودکان مظلوم و بی دفاع در مهدکودک مورد آزار جسمی و کتک و حتی شکستگی و کبودی تن و بدن از سمت مربیان قرار گرفته اند. با اینکه تعداد این موارد بسیار بسیار معدود و کم است و بهزیستی و آموزش و پرورش صریح و بی ارفاغ با این مراکز برخورد کرده است، اما چه اطمینانی است که برای کودک ما این اتفاق تکرار نشود. پس حسابی باید مراقبت و توجه کرد در انتخاب مهد کودک
اثرات مثبت مهد کودک
اجتماعی شدن کودک
انسان در هر سن و سالی از بودن با همسالانش لذت می برد، گیریم کمی کمتر یا بیشتر. به هر حال روند اجتماعی شدن کودک، بخصوص درباره آن دسته از کودکانی که خواهر و برادر ندارند، در مهد کودک ها سریع و کاملتر شکل می گیرد. روانشناسان معتقدند مهدکودک برای اجتماعی بار آمدن کودکان گزینه مناسبی است. اما همین روانشناسان سپردن کودک به مهد تا قبل از دو و نیم سالگی را رد می کنند.
نظم و انضباط
پیروی از نظم و انضباط که ویژه مهد کودک هاست، خواب و بیداری منظم، خواب و خوراک در ساعات مشخص و پیروی از یک قاعده خاص با این که ممکن است خلاقیت و رشد تفکر کودک را تحت شعاع قرار دهد اما برای مادران شاغل گزینه مناسبی به شمار می رود.
آمادگی برای ورود به مدرسه
به هر حال مدرسه قوانین خاص خودش را دارد و کودکانی که تا قبل از مدرسه رفتن محیط مشابهی را تجربه نکرده اند، ممکن است سخت تر از والدین شان جدا شوند و پس از آن دیرتر با محیط و قوانین مدرسه هماهنگ شده و از آن سر دربیاورند.
و در نهایت:
در نهایت باید گفت که هیچ نسخه عمومی وجود ندارد که صریحا بگوید شما فرزندتان را به مهدکودک بسپار یا نه! مسلما این یک انتخاب شخصی و خانوادگی است که والدین با بررسی مجموع شرایط زندگی و روحیه فرزند و اهداف کلی خودشان می گیرند. اما می توان چند توصیه کلی کرد و آن اینکه تا قبل از دو و نیم سالگی کودک را به مهد نسپارید. هنگام جدایی از کودک دقت کنید که کودک دچار اضطراب جدایی نشود. ساعات کمتری در روز و هفته کودک را به مهدکودک بسپارید و در انتخاب مهدکودک حسابی دقت کنید.
زن روز
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.