معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج گفت: اگرچه خطر آلودگی انسان به ویروس «هانتا» نادر است، اما بهدلیل شدت علائم، آگاهی از راههای ساده پیشگیری آن اهمیت زیادی دارد.
به گزارش بهداشت نیوز، مسلم شریفی افزود: ویروس هانتا خانوادهای از ویروسهای خطرناک است که عمدتاً توسط جوندگان منتقل شده و میتواند منجر به بیماریهای شدید تنفسی یا کلیوی در انسان شود. این ویروسها در سراسر جهان پراکندهاند و هرچند در این زمینه بروز بیماری کم است، اما به دلیل شدت درگیری ریوی یا کلیوی، میزان مرگومیر آن بالاست.
وی ادامه داد: هانتا جزء ویروسهای غلافدار است که جوندگان را بدون اینکه در آنها بیماری ایجاد شود، آلوده میکند. این ویروس از طریق ادرار، مدفوع و بزاق جوندگان دفع میشود و در محیط باقی میماند.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج تصریح کرد: اصلیترین راه انتقال ویروس هانتا به انسان، استنشاق ذرات معلق آلوده در هواست. این ذرات زمانی ایجاد میشوند که فضولات خشکشده جوندگان در مکانهای کمتهویه مانند انبارها، آلونکها یا خانههای روستایی جابهجا یا جارو شوند. البته گزش جونده نیز دیگر راه انتقال محسوب میشود اما بسیار نادر است.
شریفی اضافه کرد: همه انواع هانتاویروس قابلیت انتقال بین انسانها را ندارند و این انتقال تنها در گونه آندویروس آمریکای جنوبی گزارش شده که آن هم بسیار نادر است و معمولاً از طریق تماس بسیار نزدیک رخ میدهد.
وی درمورد علائم بیماری ویروس هانتا عنوان کرد: علائم معمولاً ۱ تا ۶ هفته پس از مواجهه بروز میکند و بیماری در دو سندروم اصلی دیده میشود. در سندروم ریوی هانتاویروس (HPS) که در آمریکا شایعتر است، ابتدا تب، خستگی و درد عضلانی ظاهر شده و سپس سرفه، تنگی نفس و نارسایی تنفسی رخ میدهد. میزان مرگومیر در این نوع حدود ۳۵ تا ۳۸ درصد است.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج تأکید کرد: در «تب خونریزیدهنده» یا سندرم کلیوی (HFRS) که در آسیا و اروپا بیشتر دیده میشود، کلیه درگیر ویروس شده و بیماری میتواند باعث افت شدید فشار خون، خونریزی داخلی و حتی نارسایی حاد کلیه شود.
شریفی اظهار کرد: تاکنون هیچ درمان اختصاصی یا واکسن مؤثری برای ویروس هانتا به دست نیامده و درمان آن بر پایه مراقبتهای حمایتی است. اکسیژنتراپی، کمکتنفسی، دیالیز، مدیریت مایعات و کنترل فشار خون مهمترین اقدامات درمانی در بیماران مبتلا به این بیماری هستند.
وی درمورد راههای پیشیگیری از ابتلا به این ویروس گفت: کنترل جوندگان و جلوگیری از ورود آنها به منازل و اماکن، استفاده از تله یا طعمهگذاری در صورت مشاهده جوندگان، پرهیز از جارو کردن فضولات خشکشده و خیس کردن محل با مواد ضدعفونیکننده مانند محلول آب و وایتکس، پاکسازی با دستمال مرطوب پس از چند دقیقه، استفاده از دستکش و ماسک مناسب از جمله راههای کاهش خطر مواجهه هستند.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج تصریح کرد: با وجود حضور برخی گونهها در منطقه، تاکنون گزارش قطعی ابتلا به این ویروس در کشور ثبت نشده است. در استان کهگیلویه و بویراحمد نیز در حال حاضر خطر انتقال انسانی بالا نیست، اما رعایت موارد ایمنی برای افرادی که هنگام رفت و روب در معرض استنشاق ذرات آلوده به فضولات جوندگان قرار دارند ضروری است.
علائم هانتا ویروس
دکتر علیرضا ناجی متخصص ویروسشناسی دانشگاه در پی خبر ابتلای چند نفر به ویروس هانتا در یک کشتی مسافرتی، اطلاعات کلیدی و هشدارهای مهمی را در خصوص این ویروس RNA دار ارایه داد.
وی با تقسیمبندی این ویروس به دو دسته اصلی «دنیای قدیم» (آسیا، اروپا، آفریقا) و «دنیای جدید» (آمریکا)، تفاوتها و شدت بیماریزایی آنها را تشریح کرد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه اضافه کرد: هانتا ویروسهای «دنیای قدیم» عامل «سندرم تب خونریزیدهنده با سندرم کلیوی» (HFRS) هستند که نرخ مرگومیر آنها بین یک تا ۱۵ درصد متغیر است، در مقابل هانتا ویروسهای «دنیای جدید» منجر به «سندرم ریوی هانتاویروسی» (HPS) میشوند که با نرخ مرگومیر ۳۰ تا ۶۰ درصد، شدت بسیار بالاتری دارد.
وی به روشهای انتقال این ویروس اشاره کرد و ادامه داد: این ویروس عموما از طریق ترشحات جوندگان ادرار، مدفوع و بزاق که حاوی ویروس هستند منتقل میشود.
این عضو هیئت علمی دانشگاه اضافه کرد: این ویروس از طریق ترشحات جوندگان (ادرار، مدفوع و بزاق)، یا خوردن گوشت حیوانات آلوده به انسان منتقل میشود.
دکتر ناجی با بیان اینکه سویه آندس قابلیت انتقال انسان به انسان از طریق تماس نزدیک، قطرات تنفسی (عطسه، سرفه) و تماس با ترشحات بدن را دارد، توضیح داد: این انتقال میتواند از طریق تماس نزدیک، قطرات تنفسی ناشی از عطسه و سرفه و تماس با ترشحات بدن فرد آلوده و یا وسایل فرد آلوده صورت گیرد.
ویروس هانتا کشنده است
محمدرضا صالحی رئیس مرکز تحقیقات مقاومت میکروبی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران درباره احتمال انتقال این ویروس به «ایران» میگوید: «هانتاویروس، گروهی از ویروسهاست که به شکلهای بالینی مختلفی وجود دارد. این ویروس بیشتر در جوندگان بهویژه موشها دیده میشود و میتواند عفونتهای مختلفی را در آنها ایجاد کند. نکته مهم این است که بیشتر از ادرار موش و جوندگان سرایت میکند. زمانی که ادرار این حیوانات روی سطوح میماند و خشک میشود، گردوغباری رویش را میگیرد، با برخاستن این خاک در هوا، میتواند به ناحیه تنفسی انسان منتقل شود. این جوندگان معمولاً در قسمت تحتانی کشتیها، انبار کاه یا در انبارهای مواد غذایی که در تاریکی نگهداری میشوند، نفوذ میکنند.»
این متخصص بیماریهای عفونی و گرمسیری با بیان اینکه هانتاویروس شایع در خاورمیانه نیست و بیشتر در شرق و جنوب شرق آسیا، بعضی کشورهای آفریقایی، کشورهای آمریکای لاتین و بخشهایی از دریای مدیترانه دیده میشود، توضیح میدهد: «نکته مهمی که این ویروس را نسبت به دیگر ویروسها متمایز میکند، این است که ویروس شایعی در انتقال انسان به انسان محسوب نمیشود و به طور کلی قدرت واگیر بالایی هم ندارد. به همین دلیل انتظار اینکه اپیدمی قابل توجهی برای کشورها بهویژه ایران ایجاد کند در این ویروس وجود ندارد.»
صالحی در مورد طغیان جدید این ویروس در کشتی کروز هلندی میگوید: «با توجه به اینکه مسافران یک کشتی به این ویروس مبتلا شدند، به نظر میرسد از موشهایی که در کشتی ساکن بودند، هانتاویروس به افراد منتقل شده و چندنفر را هم به کام مرگ کشانده است. البته این ویروس جدید نیست و در گذشته هم وجود داشته است اما شیوع بالایی ندارد چون موارد ابتلا به شکل «تکگیر» است و قدرت اپیدمی را ندارد. علت اینکه در کشتی تفریحی تعدادی از افراد مبتلا شدهاند هم میتواند همان ارتباط با موشها باشد.»
او با بیان اینکه ویروس هانتا واکسن ندارد، به روشهای درمان آن اشاره می کند و می گوید: «برای این ویروس درمان ضدویروسی مشخصی وجود ندارد به همین دلیل می تواند در موارد شدید مرگآور باشد. بستری شدن در بیمارستان و گاهی در بخش مراقبتهای ویژه، پایش مداوم فشار خون، اکسیژن خون و عملکرد کلیهها، اکسیژن تراپی و در موارد شدید درمان با ونتیلاتور «دستگاه تنفس مصنوعی» و تزریق مایعات و تنظیم تعادل آب، روشهای درمانی برای افرادی است که به مشکلات ریوی هانتاویروس دچار شدهاند.
همچنین کنترل فشار خون و دیالیز موقت در صورت نیاز به منظور حمایت از کلیه، جزو روشهای درمانی مبتلایان برای درگیری کلیهها در این بیماری است. تنها راه پیشگیری هم اجتناب تماس با ادرار جوندگان است. مثلاً افرادی که انبارها را تمیز میکنند و احتمال میدهند در آن مکان ممکن است موش یا جوندگان وجود داشته باشد، باید از ماسک استفاده کنند و شستوشوی دست را جدی بگیرند.»
هانتا ویروس در ایران
«مینو محرز» استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران و متخصص بیماریهای عفونی در گفتوگو با خبرنگار ایلنا گفت: بیماری هانتا ویروس موجب ترس و نگرانی مردم در ایران و جهان شده است. این در حالی است که هانتاویروس اساساً با ویروس کووید و آنفلونزا قابل مقایسه نیست.
به گفته وی بیماری هانتاویروس از انسان به انسان سرایت نمیکند و قدرت همهگیری ندارد. بلکه این بیماری عمدتاً از طریق تماس با جوندگان یا مدفوع آنها به انسان منتقل میشود و سرایت مستقیم از انسان به انسان ندارد. این بیماری شدید است، اما جای نگرانی برای عموم مردم وجود ندارد و شبیه ویروس کرونا نیست.
محرز افزود: بیماری هانتا ویروس از طریق تماس با فضولات جوندگان مانند موشها به انسان منتقل میشود. هانتاویروس یک ویروس جدید نیست و سالها پیش این بیماری کشف شده و وجود داشته است. اخیراً در مواردی مانند کشتی کروز سر و صدایی به پا شده، اما بیماری جدید محسوب نمیشود و سالها وجود داسته است و شبیه ویروس کووید نیست. تاکنون در ایران نیز گزارشی از آن ثبت نشده است.
این متخصص عفونی در ادامه خاطرنشان کرد: به منظور حفظ سلامت عمومی و محیط زیست، شهرداریها باید هرچه سریعتر اقدامات مؤثری برای مبارزه با موشهای بزرگ، به ویژه در تهران که جمعیت آنها قابل توجه است، انجام دهند، زیرا این جوندگان میتوانند عامل انتقال باشند. مبارزه جدیتر با جوندگان و موشها، راه پیشگیری است. همچنین هانتا ویروس درمان ندارد و واکسنی برای آن ساخته نشده است.
استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران در پایان تأکید کرد: این بیماری بسیار نادر بوده است و طی سالهایی که این ویروس کشف شده، گاهی سروصدای کوچکی در جایی ایجاد کرده و سپس فراموش شده است. بیماری هانتاویروس چندان نگران کننده نیست، اما باید آماده باشیم؛ هرچند تاکنون در ایران گزارش نشده است. از آنجا که انتقال این بیماری از طریق جوندگان است، لذا مبارزه با آنها ضروری است. در صورت ابتلا به هانتاویروس، بیماری میتواند بسیار کشنده باشد.
انتقال ویروس هانتا
هانتاویروس معمولا از طریق جوندگان منتقل میشود و افراد از طریق تنفس هوای آلوده به ذرات ویروس از فضولات یا بزاق جوندگان به آن مبتلا میشوند. همچنین موارد نادری از انتقال انسانی با سویه «آند» که عامل شیوع اخیر در این کشتی تفریحی است، ثبت شده است.
درمان هانتا ویروسپ
ماجرا به کشتی گردشگری «MV Hondius» بازمیگردد؛ یک کشتی کروز اکتشافی که از آرژانتین به سمت جنوبگان و سپس اقیانوس اطلس حرکت کرده بود. طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت، تا ۷ مه ۲۰۲۶ دستکم هشت مورد ابتلا یا مورد مشکوک در ارتباط با این کشتی ثبت شده که پنج مورد آن تأیید آزمایشگاهی شده است. سه نفر نیز جان خود را از دست دادهاند.
اولین قربانی شناختهشده، مردی ۷۰ ساله از هلند بود که در جریان سفر دچار تب، سردرد و مشکلات گوارشی شد و در ۱۱ آوریل جان باخت. همسر او نیز بعداً فوت کرد و یک شهروند آلمانی هم قربانی این بیماری شد.
تحقیقات نشان میدهد احتمالاً این زوج پیش از سوار شدن به کشتی، در منطقه «اوشوآیا» در آرژانتین و در جریان طبیعتگردی یا پرندهنگری به ویروس آلوده شده بودند.
کشورهایی مانند هلند، آلمان، بریتانیا، آمریکا، سوئیس، آفریقای جنوبی و سنگاپور درگیر ردیابی و پایش مسافران این کشتی شدهاند. در سنگاپور دو مورد مشکوک بررسی شد که نتیجه آزمایش آنها منفی بود.
همزمان، برخی کاربران فضای مجازی با اشاره به توییتی از سال ۲۰۲۲ مدعی شدهاند وقوع این شیوع «پیشبینی» شده بود. اما تاکنون هیچ مدرک علمی یا امنیتی معتبری مبنی بر طراحی یا برنامهریزی قبلی این رخداد ارائه نشده و بسیاری از ادعاهای مطرحشده در شبکههای اجتماعی در حد گمانهزنی باقی ماندهاند. حتی سازمان جهانی بهداشت و CDC نیز تأکید دارند که منشأ اصلی بیماری همچنان تماس با جوندگان آلوده است و شواهد موجود از یک رخداد محدود حکایت دارد، نه یک همهگیری جهانی.
ویروس هانتا در انسان
دادههای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای ایالات متحده آمریکا نشان میدهد که از سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۲۳، تعداد ۸۹۰ مورد ابتلا به بیماری هانتاویروس در ایالات متحده آمریکا گزارش شده است.
سال گذشته پس از مرگ بتسی آراکاوا، همسر جین هکمن، بازیگر برنده اسکار بر اثر هانتاویروس در سن ۶۵ سالگی، حساسیت رسانهای به ویروس هانتا افزایش یافت. طبق یک مطالعه در سال ۲۰۲۴، سالانه ۶۰ هزار تا ۱۰۰ هزار مورد ابتلا به ویروس هانتا در سراسر جهان گزارش شده که چین حدود نیمی از موارد را تشکیل میدهد.
هانتا ویروس چیست
«هانتاویروس» یک بیماری نادر اما خطرناک است که معمولاً از طریق تماس با جوندگان آلوده منتقل میشود. این ویروس اخیراً پس از بروز موارد مشکوک در یک کشتی کروز در اقیانوس اطلس، دوباره مورد توجه قرار گرفته است.
ویروس هانتا چه علائمی داره
بر اساس هشدار متخصصان بیمارستان دانشگاه «بیرونی»، عفونت هانتا ویروس میتواند با نشانههای غیراختصاصی مانند تب بالا، خستگی، درد عضلانی، سردرد و سرفه خشک آغاز شود.
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.