به گزارش بهداشت نیوز، با افزایش سن از تراکم توده استخوانی کاسته میشود و خطر شکستگی استخوان افزایش مییابد.
عدم دریافت کافی کلسیم در دو دهه اول زندگی، اختلالات هورمونی و استفاده از داروهای کورتیکواستروئید از عوامل بروز پوکی استخوان هستند.
زنان غالبا بعد از دوره یائسگی به علت عدم ترشح استروژن توسط تخمدانها که به حفظ توده استخوانی کمک میکند، دچار پوکی استخوان میشوند.
علائم پوکی استخوان
این بیماری خصوصا در مراحل اولیه هیچ نشانهای ندارد. اما کاهش قد و ایجاد برآمدگی در پشت از علائم آشکار آن هستند.
معمولا استخوانهای موجود در لگن، ستون فقرات و مچ زودتر از بقیه استخوانها متاثر میشوند.
این عارضه گاه باعث شلی دندانها، فشرده شدن ستون فقرات و گاه کوتاهی قد میگردد که در نتیجه آن به اندامهای داخلی فشار وارد میشود و غالبا باعث مشکلات گوارشی میشود.
درمانهای رایج پوکی استخوان
جایگزینی استروژن در دوران یائسگی تنها راه موثر در پیشگیری از پوکی استخوان در زنان سالمند است.
تمام افرادی که در معرض خطر پوکی استخوان قرار دارند، باید توصیههای پزشکی را جویا شده و پیگیری نمایند.
استفاده از مکمل کلسیم همراه با اتیدرونات، دارویی که باعث احتباس کلسیم در استخوان میشود، ممکن است توسط پزشک تجویز شود.
الندرونات داروی دیگری است که همراه با مکمل کلسیم به بهبود وضعیت استئوپروز کمک میکند.
تزریق هورمون کلسی تونین نیز میتواند به بهبود سطح کلسیم در بدن کمک کند.
مواد غذایی مفید در درمان پوکی استخوان
لبنیات و پوکی استخوان
شیر کم چرب و فرآوردههای لبنی منبع غنی کلسیم با قابلیت جذب بالا هستند.
دریافت حداقل 700 میلیگرم کلسیم در روز برای تمام افراد توصیه میشود.
0/6 لیتر شیر بدون چربی تامینکننده این مقدار کلسیم است. ماست و پنیر نیز از منابع غنی کلسیم هستند.
منابع ویتامین D و پوکی استخوان
ماهی روغنی مانند شاه ماهی، ماهی خال مخالی، آزاد، ساردین و تن دارای ویتامین D مورد نیاز برای جذب کلسیم از روده هستند.
کره، تخممرغ و مارگارین غنی شده نیز تامینکننده ویتامین D هستند. تحقیقات نشان دادهاند مصرف اسیدهای چرب امگا3 موجود در ماهی روغنی به کاهش مقدار کلسیم ترشح شده در ادرار و مدفوع کمک میکنند.
به نظر میآید این مواد به جذب مستقیم کلسیم از روده و همچنین افزایش ذخیره آن در استخوان کمک میکنند. دانه کتان و گوشت قرمز بدون چربی نیز حاوی اسیدهای چرب امگا3 هستند.
منابع کلسیم و پوکی استخوان
کنسرو ساردین، لوبیا پخته،توفو، بادام، اسفناج، دانه کنجد، انجیر، حلوا ارده و نان سفید از منابع مفید کلسیم هستند.
برخی از آبهای معدنی نیز حاوی کلسیم هستند.
کلسیم گیاهی و پوکی استخوان
شیر سویای غنی شده با کلسیم منبع خوب کلسیم برای گیاهخوارانی است که از فرآوردههای لبنی استفاده نمیکنند.
استروژن گیاهی و پوکی استخوان
دانه سویا، توفو و جوانه یونجه تامینکننده استروژن گیاهی هستند که عملی شبیه به استروژن انسانی در بدن دارند و میتوانند به حفظ تراکم توده استخوانی در زنان بعد از یائسگی کمک کنند.
منیزیم و پوکی استخوان
عدس، ساردین، بادامزمینی، فندق و گردو از منابع غنی منیزیم هستند.
گوشت قرمز بدون چربی، بیشتر ماهیها، شیر، نخود، سبزیهای سبزرنگ، سیبزمینی و آناناس نیز از منابع خوب منیزیماند.
مقدار دریافت منیزیم باید تقریبا معادل نصف کلسیم دریافتی باشد. این بدان معناست که روزانه بین 400-300 میلیگرم منیزیم مورد نیاز است.
مواد غذایی که باید در پوکی استخوان پرهیز شوند
منابع اسید فسفریک و پوکی استخوان
کولاها و سایر نوشیدنیهای کربناته حاوی اسید فسفریک هستند. استفاده از این قبیل نوشیدنیها به همراه فرآوردههای گوشتی فسفاته مانند بوقلمون، تکههای گوشت و سوسیس باعث دفع کلسیم و از اینرو پوکیاستخوان میشود.
توصیه میشود که برچسب مواد غذایی را نسبت به وجود اسید فسفریک کنترل کنید.
الکل و پوکی استخوان
الکل، باعث از دست رفتن املاح استخوانی میگردد.
فیتات و پوکی استخوان
نانهایی که از آردهای سبوسدار تهیه میشوند دارای فیتات هستند. ترکیب فیتات با کلسیم و منیزیم باعث کاهش زیست دسترسی این مواد معدنی برای بدن میشود.
البته با توجه به اینکه فیتاتها تحت فرایند تخمیر تجزیه میشوند، مصرف نانهایی که در تهیه آنها از مخمر استفاده میشود، چنین اثر مهار کنندهای را بر جذب کلسیم نخواهند داشت.
سبوس غلات که به منظور افزایش دریافت فیبر رژیم غذایی به غلات صبحانه و سوپها اضافه میشود نیز دارای فیتات بوده و مانع جذب مواد معدنی میشود. بنابراین مصرف آن در رژیم غذایی توصیه نمیشود.
اگزالات و پوکی استخوان
ریواس، شلغم و اسفناج حاوی موادی به نام اگزالات هستند که در صورت اتصال به کلسیم زیست دسترسی آن کاهش می یابد.
از طرف دیگر اگزالات با منیزیم مورد نیاز برای حفظ استحکام استخوانها نیز میتواند ترکیب شود.
گیاهخوارانی که نیاز کلسیم خود را از فرآوردههای غیرلبنی تامین میکنند و به میزان کافی کلسیم دریافت نمیکنند باید از مصرف اسفناج همراه با غذاهای غنی از کلسیم خودداری کنند و کلا در مصرف سبزیهای دارای اگزالات بالا میانهروی کنند.
تانین و پوکی استخوان
تانن موجود در چای مانع از جذب کلسیم میشود.
چای را نباید همراه با وعده اصلی غذا و یا بلافاصله بعد از غذاهای غنی از کلسیم مصرف نمود.
کافئین و پوکی استخوان
کافئین موجود در قهوه، چای، کولا و داروهای سرماخوردگی باعث افزایش دفع کلسیم از مدفوع و ادرار میشود.
سدیم و پوکی استخوان
سوپها، فرآوردههای گوشتی، کنسرو گوشت، ماهی و گوشتهای آماده دارای مقدار زیادی سدیم هستند که با کاهش سنتز ویتامین D در بدن بر جذب کلسیم اثر میگذارند.
کاهش مصرف سدیم به همراه غذا، خصوصاً برای زنان یائسه توصیه میشود.
چربی اشباع
پای گوشت، سوسیس و سایر فرآوردههای حیوانی که دارای چربیهای اشباع هستند باید محدود شوند و به جای آنها از اسیدهای چرب ضروری استفاده شود.
سایر اقدامات برای جلوگیری از پوکی استخوان
برای داشتن استخوانهای محکم و پیشگیری از بروز پوکی استخوان در دورانهای بعدی زندگی، مصرف منظم مواد غذایی غنی از کلسیم در دو دهه اول زندگی ضروری است.
تراکم توده استخوانی در سالهای اول زندگی تعیین می شود و در اواخر نوجوانی و اوایل بیست سالگی به بیشترین حد خود میرسد.
تشویق کودکان به مصرف غذاهای غنی از کلسیم از همان سالهای اول زندگی بسیار مهم است.
مکملهای روغن ماهی، حاوی اسیدهای چرب ضروری هستند که قادر به افزایش جذب کلسیم از رودهها و کاهش دفع آن از ادرار و مدفوع هستند.
فعالیت فیزیکی منظم مانند راه رفتن به ایجاد استحکام استخوانها کمک میکند.
ترک سیگار بسیار ضروری است زیرا سیگار باعث تحلیل بیشتر تراکم استخوانها میشود.
منبع: زندگی آنلاین