به گزارش «بهداشت نیوز» در یک نمونه دبیر کل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات کشور با ابراز نگرانی از اینکه مصرف این ماده از جنوب شرقی کشور به دیگر استانها تسری پیدا کرده، میگوید:«23.7درصد دانشجویانی که سال 92از آنها تحقیق شد، در شهر زاهدان اعلام کردند که تجربه مصرف تنباکوی جویدنی مانند ناس و پان را دارند.» به گفته محمدرضا مسجدی، دانشآموزان نیز از این قاعده مستثنا نیستند و چند سال قبل تحقیق از 504دانشآموز در مدارس زاهدان نشان داد که 10.4درصد آنها مصرفکننده ناس بوده و 17.9درصد نیز قبلا این ماده را مصرف میکردند.
عباس دیلمیزاده، مدیرعامل جمعیت تولد دوباره هم با اشاره به اینکه مخدر ناس پدیده تازهای نیست، گرایش جوانان به این ماده را تأیید کرده و میگوید: «سوءمصرف این مواد در مناطق جنوبی کشور بیشتر از سایر مناطق است با این حال این ماده در قالب مواد خوشبوکننده دهان و... به سایر مناطق نیز راه پیدا کرده و مشتریانی از قشر جوان و نوجوان دارد.»
آنچه قدیمیها به آن «ناس» میگویند را جوانترها«پان» صدا میکنند. اصلا شاید این نام شیکتر برای این ماده انتخاب شده تا جوانها را بیشتر بهخود جذب کند. ناس خارجی، پان پاکستانی، پان عربی، راجا، ویتامی، ملوان زبل، نیسوار، پان اسفناج، گوتکا، تایتانیک، آدامسی و... نامهای مستعاری هستند که برای این ماده بهکار برده میشود که در اشکال مختلف بهصورت پودر، آدامس، پاستیل، قرصهای مکیدنی یا جویدنی و با عنوان خوشبوکننده دهان با طعمهای مختلف ازجمله نعناع یا ادویه معطر و با قیمت بسیار ارزان عرضه میشود.
رد پای این علاقه و استقبال را در تهران و در برخی بازارها به راحتی میشود پیدا کرد.نه تنها در میدان مولوی بلکه در تعدادی از عطاریهای شهر آن را به قیمت پایین و در بستههای هزار تومانی هم میتوان خرید. این ماده در فهرست مخدرهای پلیس نیست بنابراین با عرضه آن مخالفتی هم نمیشود.
تهدید سلامت
تاکنون در رسانهها کمتر بهوجود مواد سرطانزا در ناس اشاره شده است؛ درحالیکه گفته میشود سرطانهای دهان و لثه در کشورهای افغانستان و پاکستان که بیشترین مصرفکننده این ماده مخدر هستند شیوع زیادی دارد اما به این دلیل که تاکنون پیمایشی درخصوص رابطه مصرف این ماده مخدر با شیوع سرطان در استانهای جنوب شرقی کشور انجام نشده بهطور دقیق نمیتوان گفت شیوع این بیماری در این استانها چقدر است. با این حال بارها وجود مواد سرطانزا در انواع رایج این نوع تنباکو در ایران به اثبات رسیده است.
خود تنباکو به تنهایی عاملی برای ابتلا به سرطان است اما زمانی که با آهک مخلوط شود اثرات مخرب شدیدتری را بر سلامت فرد مصرفکننده میگذارد چرا که دستگاه گوارش و کلیههای انسان برای جذب و دفع آهک ساخته نشده و این ماده باید از طریق کلیه دفع شود. در نتیجه کلیه فرد مصرفکننده دچار نارساییهای جبرانناپذیر میشود. وابستگی روحی و روانی در ناس بیشتر از وابستگی جسمی است و وابستگی به آن شبیه وابستگی به سیگار بوده و ترک آن نیز دشوار است.
بستهبندی جدید
رویا نوری، درمانگر اعتیاد با اشاره به اینکه شکل جدید این تنباکوها با عنوان خوشبوکنندههای دهان چند سالی است که به بازار راه پیدا کرده، به همشهری میگوید:«تنباکوهای جویدنی که در گذشته در بستهبندیهای کوچک سبز رنگ عرضه میشد این روزها برای جذب مشتری بیشتر با عنوان مواد خوشبوکننده دهان و در بستهبندیهای شکیل به فروش میرسد که طیف استفادهکننده از آن نیز بیتردید اقشار نوجوان جامعه هستند.»
اعتیادآور نبودن تنباکوهای جویدنی، ناس و پان ازجمله تبلیغاتی است که برای فروش بیشتر این مواد بهکار میرود. به همین دلیل تمایل به استفاده از این مواد در مناطق جنوبی کشور ازجمله بندر قشم، خمیر، عسلویه و نواحیای که این ماده به راحتی وارد آنجا میشود بیشتر از سایر استانهاست.
رویا نوری با اشاره به اینکه برای جمعآوری این مواد اهتمام زیادی نشده است، میگوید:«به این علت که بیشترین تلاش بر مبارزه با موادمخدر سنتی و صنعتی متمرکز شده، عملا برای جمعآوری این نوع ماده مخدر که در افکار عمومی بهعنوان مادهای بیضرر شناخته میشود تلاش زیادی نمیشود.»
ناس چه بلایی بر سر مصرفکنندهاش میآورد؟
آمارها حاکی از این است که خطر سرطانگونه، لثه و دهان در مصرفکنندگان تنباکوی جویدنی و ناس 5 برابر بیشتر از افراد عادی است. در کنار این بیماری میتوان به اختلال در لبخند، سایش دندانها، تحلیل رفتن لثه و پوسیدگی دندانها اشاره کرد.
* نیکوتین موجود در ناس و تنباکوهای جویدنی 3تا 4برابر بیشتر از سیگار است؛ به همین دلیل ترک این ماده مخدر دشوارتر از سیگار است.
* ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی و بهدنبال آن مرگومیر در استفادهکنندگان از این تنباکوهای جویدنی 1.4برابر بیشتر از افراد عادی است.
منبع: همشهری