به گزارش بهداشت نیوز به نقل از مفدا، پنل تخصصی "اخلاق حرفهای و پزشکی" با حضور دکتر باقر لاریجانی و دکتر علیرضا پارساپور در دومین روز از نشست هماندیشی تخصصی دست اندر کاران انطباق امور اداری و فنی موسسات پزشکی با شرع مقدس در دانشگاه علوم پزشکی تهران با رویکرد نسبت اخلاق پزشکی و آموزههای دینی، حقوق بیمار، زیستاخلاق اسلامی و الزامات اجرای قانون انطباق برگزار شد.
در این نشست، دکتر لاریجانی بر ضرورت ایجاد روح و فرهنگ اخلاقی در ساختار مراکز درمانی تأکید کرد و پارساپور نیز با اشاره به سابقه فعالیت دانشگاهها در حوزه اخلاق پزشکی، بر همپوشانی اهداف آییننامه اجرایی قانون انطباق با اسناد بالادستی و حرفهای این حوزه تأکید داشت.
لاریجانی در این میزگرد با تأکید بر اینکه بیمارستانهای اسلامی نباید صرفا به رعایت ظواهر و ضوابط محدود شوند، اظهار کرد: بیمارستانها و مراکز درمانی باید با پیوند دادن اصول اخلاق حرفهای و زیستاخلاق با آموزههای دینی، به محیطهایی انسانیتر و پاسخگوتر تبدیل شوند.
وی افزود: تحقق این رویکرد نیازمند تغییر در ساختارها، آموزشها و حتی مدیریت فضای فیزیکی و رفتاری مؤسسات درمانی است تا حقوق بیماران، از جمله حق انتخاب و رعایت حریم جنسیتی، بهدرستی تضمین شود.
این استاد دانشگاه با اشاره به تفاوت اخلاق و فقه بیان کرد: اگرچه اخلاق و فقه لزوما یکسان نیستند، اما در حوزه پزشکی، پیوند میان این دو برای دستیابی به رضایت واقعی بیمار و رعایت کرامت انسانی ضرورت دارد.
وی همچنین با اشاره به چالشهای موجود در رعایت حریم جنسیتی، بر ضرورت توجه به ملاحظات جنسیتی در ارائه خدمات درمانی، از جمله حضور کادر درمان خانم در بخشهای حساس، تأکید کرد و این موضوع را در کاهش اضطراب و افزایش اعتماد بیماران مؤثر دانست.
به گفته وی، حق انتخاب بیمار نیز باید در ساختار نظام سلامت مورد توجه قرار گیرد و بیماران باید امکان انتخاب مؤسسه یا شیوه درمان را داشته باشند؛ حقی که نباید در قالبهای آموزشی یا ساختارهای دولتی نادیده گرفته شود.
لاریجانی با تأکید بر ضرورت توجه به زیستاخلاق اسلامی (Bioethics) پیشنهاد کرد اصول زیستاخلاق بر پایه معارف اسلامی تدوین و اجرا شود و نظام سلامت به جای اکتفا به الگوهای وارداتی که ممکن است با بافت فرهنگی کشور همخوانی نداشته باشند، از چارچوبی متناسب با مبانی فرهنگی و دینی جامعه بهره بگیرد.
وی همچنین با انتقاد از مدیریتهای سنتی بیمارستانی، بر ضرورت حرکت به سمت الگوهای مدیریت بیمارستانمحور تأکید کرد؛ الگوهایی که در آنها کیفیت مراقبت و پاسخگویی به نیازهای بیماران، بهویژه زنان، در اولویت قرار داشته باشد.
اهداف آییننامه انطباق با اسناد اخلاق حرفهای همراستاست
در ادامه این میزگرد، پارساپور با اشاره به سابقه فعالیت دانشگاههای کشور در حوزه اخلاق پزشکی گفت: نزدیک به ربع قرن است که در دانشگاههای کشور در زمینه اخلاق پزشکی فعالیت میکنیم و اعتقاد دارم آنچه در آییننامه اجرایی قانون انطباق نوشته شده، همان اهدافی است که در این حوزه دنبال میکنیم، هرچند ممکن است ادبیات بیان آنها متفاوت باشد.
وی با اشاره به اهمیت توجه به زبان و ادبیات متناسب با مخاطبان در تبیین مفاهیم فرهنگی و دینی افزود: کسی که دغدغه تعالی فرهنگی را دارد و در این حوزه فعالیت میکند، اگر دغدغه دین نیز داشته باشد، میتواند از ادبیاتی استفاده کند که طیف گستردهتری از مخاطبان را در بر بگیرد.
پارساپور با بیان اینکه برای تحقق هدف ارائه خدمات مبتنی بر معارف دینی ممکن است از ابزارها و شیوههای متفاوتی استفاده شود، اظهار کرد: در این بخش تلاش دارم میان مفاد آییننامه اجرایی قانون انطباق، سند منشور حقوق بیمار و سند معیار رفتار حرفهای در حرفه پزشکی تطبیقی ارائه کنم.
وی با اشاره به تدوین سند معیار رفتار حرفهای در حرفه پزشکی در دوره ریاست دکتر ظفرقندی بر سازمان نظام پزشکی گفت: این سند در قالب ۱۳۰ بند و ۱۳ فصل با عنوان «سند معیار رفتار حرفهای در حرفه پزشکی» از سوی سازمان نظام پزشکی تدوین و ابلاغ شد و در ادامه در شورای اخلاق نیز به تأیید رسید.
این مقام مسئول تصریح کرد: با تطبیق مفاد این اسناد میتوان دریافت که اجرای آییننامه اجرایی قانون انطباق در کنار منشور حقوق بیمار و سند معیار رفتار حرفهای در حرفه پزشکی، تا چه اندازه میتواند در تحقق اهداف مورد نظر مؤثر باشد.
تاکید بر احترام به انسان، حفظ کرامت بیمار، رضایتمندی از خدمات درمانی
مجموع مباحث مطرحشده در این نشست حاکی از این بود که اهداف قانون انطباق، مستلزم نگاهی فراتر از اجرای بخشنامهها و دستورالعملهای اداری است؛ نگاهی که در آن حقوق و کرامت بیمار، حقوق و مسئولیتهای کادر درمان، ارزشهای انسانی و دینی و الزامات اخلاق حرفهای در کنار یکدیگر دیده شوند.
محور مشترک دیدگاههای مطرحشده در این نشست، ضرورت فاصله گرفتن از برداشتهای محدود و ظاهری از انطباق و حرکت به سمت نهادینهسازی آن در فرهنگ سازمانی و رفتار حرفهای نظام سلامت بود؛ رویکردی که در آن رعایت پوشش و ضوابط رفتاری، نه بهعنوان هدفی مستقل، بلکه در پیوند با احترام به انسان، حفظ کرامت بیمار، رضایتمندی از خدمات درمانی و ارتقای اعتماد عمومی معنا پیدا میکند.
بر این اساس، اجرای اثربخش این قانون نیازمند همافزایی میان سیاستگذاری، آموزش، مدیریت مراکز درمانی و فرهنگسازی است تا ارزشهای انسانی و دینی از سطح اسناد و مقررات فراتر رفته و در تجربه واقعی بیماران و محیط کاری کادر سلامت نمود پیدا کند.