هشدار درباره مصرف خودسرانه دارو؛ اشتباهی که میتواند درمان بیماری را دشوارتر کند
لید: شاید تصور کنید مصرف یک قرص اضافه یا استفاده از داروی باقیمانده از نسخه قبلی، راهی سریع برای خلاص شدن از بیماری است؛ اما متخصصان هشدار میدهند مصرف نادرست داروها میتواند عوارض جدی ایجاد کند و حتی اثربخشی درمانهای آینده را کاهش دهد. یکی از مهمترین نگرانیها در این زمینه، مصرف بیرویه آنتیبیوتیکهاست.
متن خبربه گزارش بهداشت نیوز، مصرف خودسرانه دارو یکی از رفتارهای پرخطر در حوزه سلامت عمومی است که میتواند پیامدهای کوتاهمدت و بلندمدت برای افراد و جامعه به همراه داشته باشد. در این میان، مصرف غیرمنطقی آنتیبیوتیکها اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا میتواند روند گسترش مقاومت میکروبی را تسریع کند.
بر اساس دادههای یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۲۶ درباره مصرف آنتیبیوتیکها در ایران، میزان مصرف این داروها از ۵۱.۶ دوز تعریفشده روزانه به ازای هر هزار نفر در روز در سال ۲۰۲۰ به ۶۷.۴ در سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است. همچنین سهم آنتیبیوتیکهای گروه مراقبت و پایش (Watch) از ۴۹.۴ به ۵۳.۱ درصد رسیده است. این گروه از داروها به دلیل احتمال بالاتر ایجاد مقاومت میکروبی، نیازمند نظارت دقیقتری هستند.
GOV.UK
چرا مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک خطرناک است؟آنتیبیوتیکها برای درمان عفونتهای باکتریایی تجویز میشوند و در درمان بیماریهای ویروسی مانند سرماخوردگی و آنفلوآنزا کاربردی ندارند.
استفاده غیرضروری از این داروها باعث میشود باکتریها در برابر دارو مقاوم شوند؛ در نتیجه ممکن است درمان عفونتهای بعدی دشوارتر شده و بیمار به داروهای قویتر یا درمانهای پیچیدهتر نیاز پیدا کند.
۵ اشتباه رایج در مصرف دارو1. مصرف آنتیبیوتیک بدون تجویز پزشک.
2. استفاده از داروهای باقیمانده از بیماری قبلی.
3. مصرف داروی تجویزشده برای یکی از اعضای خانواده.
4. تغییر مقدار یا فاصله زمانی مصرف دارو بدون مشورت پزشک.
5. قطع یا ادامه درمان برخلاف دستور پزشک.
چه زمانی باید مصرف دارو را جدیتر پیگیری کنیم؟اگر پس از مصرف دارو دچار علائمی مانند بثورات پوستی، تورم صورت و لبها، مشکلات تنفسی یا واکنشهای غیرعادی شدید، باید فوراً ارزیابی پزشکی دریافت کنید. مشکلات تنفسی و تورم ناگهانی صورت میتوانند نشانه واکنش حساسیتی شدید باشند و نیاز به رسیدگی اورژانسی دارند.
یک توصیه مهم برای خانوادههاداروها را بدون مشورت پزشک یا داروساز مصرف نکنید و آنتیبیوتیک را به دیگران توصیه نکنید. همچنین داروهای باقیمانده را برای بیماریهای بعدی نگه ندارید تا خودسرانه استفاده شوند.
جمعبندی: مصرف درست دارو فقط به معنای انتخاب داروی مناسب نیست؛ مقدار مصرف، زمانبندی و مدت درمان نیز اهمیت دارند. مقابله با مقاومت میکروبی از رفتارهای ساده اما مهمی آغاز میشود که هر فرد میتواند در زندگی روزمره رعایت کند.