✕
کد خبر: 300340

متفورمین؛ از دیابت تا سندرم تخمدان پلی‌کیستیک

عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با تشریح کاربردهای متفورمین در کنترل دیابت نوع ۲ و برخی موارد سندرم تخمدان پلی‌کیستیک، بر مصرف صحیح این دارو، توجه به عوارض احتمالی و رعایت نکات ایمنی تأکید کرد.

به گزارش بهداشت نیوز، دکتر هاجر اشرافی، متخصص فارماسیوتیکس و عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه، با اشاره به کاربرد متفورمین در کنترل قند خون گفت: این دارو با کاهش تولید گلوکز در کبد و بهبود پاسخ بدن به انسولین، به کنترل قند خون کمک می‌کند و از داروهای اصلی درمان دیابت نوع ۲ به شمار می‌رود.

او افزود: متفورمین علاوه بر درمان دیابت نوع ۲، در برخی زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)، به‌ویژه در موارد همراه با مقاومت به انسولین، ممکن است برای بهبود وضعیت متابولیک تجویز شود؛ با این حال، این دارو برای همه مبتلایان به این سندرم ضروری نیست و به تنهایی تمام علائم بیماری را درمان نمی‌کند.

مصرف همراه غذا؛ راهی برای کاهش عوارض گوارشی

دکتر اشرافی با اشاره به عوارض شایع متفورمین، از جمله تهوع، اسهال و درد شکم، اظهار کرد: این عوارض معمولاً در شروع درمان یا هنگام افزایش دوز دارو بیشتر بروز می‌کنند و مصرف دارو همراه غذا و افزایش تدریجی دوز، با نظر پزشک، می‌تواند به کاهش ناراحتی‌های گوارشی کمک کند.

او ادامه داد: در صورت تداوم عوارض گوارشی، بیمار باید با پزشک مشورت کند تا در صورت نیاز، دوز دارو یا نوع فرآورده مصرفی مورد بازبینی قرار گیرد.

تفاوت قرص معمولی و آهسته‌رهش متفورمین

این عضو هیأت علمی دانشگاه با بیان اینکه متفورمین در شکل‌های دارویی مختلف، از جمله معمولی و آهسته‌رهش، عرضه می‌شود، گفت: در نوع آهسته‌رهش، دارو طی مدت طولانی‌تری آزاد می‌شود و این ویژگی می‌تواند در برخی بیماران به تحمل بهتر دارو و کاهش عوارض گوارشی کمک کند.

وی تأکید کرد: قرص‌های آهسته‌رهش نباید خرد یا جویده شوند و تغییر نوع دارو یا جایگزینی فرآورده معمولی با آهسته‌رهش باید با نظر پزشک انجام شود.

تداخلات دارویی و ضرورت اطلاع‌رسانی به پزشک

دکتر اشرافی با اشاره به اهمیت بررسی داروهای هم‌زمان در مصرف متفورمین، بیان کرد: مصرف این دارو همراه با انسولین یا برخی داروهای کاهنده قند خون، می‌تواند احتمال افت قند خون را افزایش دهد؛ همچنین برخی داروها، از جمله داروهای ادرارآور و ضدالتهاب‌های غیراستروئیدی، ممکن است بر عملکرد کلیه تأثیر بگذارند و در مصرف هم‌زمان نیازمند توجه و بررسی باشند.

او افزود: در برخی تصویربرداری‌های پزشکی که با ماده حاجب یددار انجام می‌شوند، ممکن است توقف موقت متفورمین ضرورت داشته باشد که این تصمیم بر اساس شرایط بیمار و عملکرد کلیه گرفته می‌شود. همچنین مصرف زیاد الکل در افرادی که متفورمین استفاده می‌کنند، می‌تواند خطر بروز عوارض جدی از جمله اسیدوز لاکتیک را افزایش دهد.

این متخصص فارماسیوتیکس توصیه کرد: بیماران هنگام مراجعه به پزشک یا داروساز، فهرست کامل داروها و مکمل‌های مصرفی خود را ارائه دهند تا تداخلات احتمالی بررسی شود.

مصرف طولانی‌مدت و اهمیت بررسی ویتامین B12

عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، کاهش سطح ویتامین B12 را از عوارض احتمالی مصرف طولانی‌مدت متفورمین دانست و گفت: در برخی افراد، مصرف طولانی‌مدت این دارو می‌تواند باعث کاهش سطح ویتامین B12 شود؛ بنابراین در صورت بروز علائمی مانند خستگی، ضعف یا گزگز دست‌ها و پاها و همچنین در مصرف طولانی‌مدت، بررسی سطح این ویتامین اهمیت دارد.

عملکرد کلیه و خطر نادر اسیدوز لاکتیک

دکتر اشرافی با تأکید بر ضرورت بررسی عملکرد کلیه در مصرف متفورمین گفت: این دارو از طریق کلیه دفع می‌شود و در افراد مبتلا به اختلال شدید عملکرد کلیه، مصرف آن ممنوع است؛ ازاین‌رو، ارزیابی عملکرد کلیه پیش از شروع درمان و در طول مصرف دارو، بر اساس شرایط بیمار، اهمیت دارد.

او ادامه داد: اسیدوز لاکتیک از عوارض نادر اما جدی متفورمین است که احتمال بروز آن در شرایطی مانند اختلال عملکرد کلیه، کم‌آبی شدید، بیماری‌های حاد و برخی وضعیت‌های پزشکی افزایش می‌یابد. در صورت بروز استفراغ شدید، اسهال، کم‌آبی یا بدحالی، بیمار باید برای بررسی وضعیت خود با پزشک تماس بگیرد.

در صورت فراموشی یک نوبت چه باید کرد؟

این عضو هیأت علمی دانشگاه در خصوص فراموش کردن یک نوبت مصرف دارو نیز توصیه کرد: در صورت فراموشی، فرد باید از مصرف نوبت فراموش‌شده صرف‌نظر کرده و نوبت بعدی را در زمان معمول مصرف کند؛ از دو برابر کردن دوز برای جبران نوبت فراموش‌شده باید خودداری شود.

دکتر اشرافی در پایان تأکید کرد: مصرف متفورمین باید با توجه به شرایط فرد، نوع فرآورده دارویی، وضعیت عملکرد کلیه و داروهای هم‌زمان انجام شود و افراد از شروع، قطع یا تغییر دوز دارو به‌صورت خودسرانه پرهیز کنند.

مرتبط ها