به گزارش بهداشت نیوز در روزگاری که میدان منازعات جهانی از مرزهای مادی و نظامی فراتر رفته و ذهن، ادراک و اراده جمعی جوامع به هدف اصلی جنگ‌های نوین تبدیل شده است، پژوهشی راهبردی و تمدنی با عنوان «انبعاث مردمی در مواجهه با جنگ شناختی: بازخوانی سنت‌های الهی و صیرورت تمدنی» به قلم حجج اسلام دکتر «عبدالحسین خسروپناه»، دکتر «عباس ابراهیمی» و دکتر «سجاد نیکخو» به قلم به رشته تحریر درآمده است.
این پژوهش با کاربست رویکردی کیفی و میان‌رشته‌ای مبتنی بر تحلیل اسنادی و متون دینی، ناکارآمدی الگوهای بوروکراتیک و کلاسیک مدیریت بحران را در برابر تهدیدات پیچیده ادراکی واکاوی کرده و از پدیده انبعاث مردمی به‌عنوان کلیدی‌ترین سازوکار بقا، مقاومت و استکمال جامعه توحیدی رونمایی می‌کند.
کالبدشکافی میدان نبرد جدید؛ از تسخیر ادراک تا انسداد اراده‌ها
بخش نخست این مقاله، به بازتعریف جنگ شناختی پرداخته و آن را پیشرفته‌ترین صورت جنگ‌های ترکیبی معرفی می‌کند. در این الگو، هدف غایی تهاجم دشمن نه تسخیر سرزمین، بلکه تصرف دستگاه محاسباتی جامعه، ایجاد ناامیدی، فرسایش سرمایه‌های معنوی و در نهایت سلب اراده جمعی است.
نویسندگان در این مقاله تصریح می کنند ابزارهایی نظیر الگوریتم‌های هدفمند رسانه‌ای، هوش مصنوعی، فناوری جعل عمیق (دیپ‌فیک) و تحلیل کلان‌داده‌ها در کنار فشارهای اقتصادی، بحرانی چندلایه را رقم می‌زنند که قلب آن یک هسته شناختی است؛ نقطه‌ای سرنوشت‌ساز که جامعه را بر سر دوراهی اضمحلال هویتی یا تحول متعالی قرار می‌دهد.
چیستی «انبعاث مردمی»؛ امتداد تاریخی و اجتماعی بعثت انبیاء
مقاله در تبیین پاسخ به این انسداد ادراکی، مفهوم قرآنی و فلسفی «انبعاث مردمی» را طرح می‌کند. از منظر نویسندگان، انبعاث فراتر از مفاهیم متداولی چون «مشارکت سیاسی» یا «سرمایه اجتماعی» است؛ این پدیده تجلیِ اراده الهی، برانگیختگی فطری و پاسخ درونی جامعه به ندای حق‌طلبی است که ریشه در منطق تکوینی بعثت انبیا الهی دارد.
مولفان با استناد به آموزه‌های قرآنی و سنت تحول انفسی (آیه شریفه «إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَومٍ حَتّی یُغَیِّروا ما بِأَنفُسِهِم»)، اثبات می‌کنند که برانگیختگی مردم یک واکنش مقطعی، غریزی یا هیجانی نیست، بلکه جریانی عمیق از اشراق اسما و صفات الهی (همچون عدل وعزت) در کالبد جامعه است که در بزنگاه‌های تاریخی و آزمون‌های خطیر متولد شده و شعله‌های بحران را خاکستر می‌کند.
نقش ولایت و رهبری حکیمانه؛ نخ تسبیح وحدت اراده‌ها
یکی از ارکان اساسی مورد تأکید در این تحقیق، پیوند ناگسستنی میان «جوشش مردمی» و «کانون هدایت» است. نویسندگان با بازخوانی خطبه ۱۴۶ نهج‌البلاغه و تمثیل امیرالمؤمنین (علیه السلام) از جایگاه رهبر به مثابه «رشته گردنبند»، یادآور می‌شوند که انبعاث مردمی بدون اتصال به ولایت و امامت، به پراکندگی و هدررفت انرژی اجتماعی می انجامد.
در این چارچوب، در عصر غیبت، ولایت فقیه به‌عنوان مجرای پیوند هدایت وحیانی با واقعیت‌های میدانی و اجرایی شناخته می‌شود که با روشنگری از طریق «جهاد تبیین»، مانع از انحراف و تشتت تصمیم‌گیری‌ها شده و شور برانگیخته توده‌ها را به شعور راهبردی و عقلانیت تمدن‌ساز بدل می‌سازد.
ارتقا از واکنش بحرانی به «صیرورت تمدنی» و آمادگی برای ولایت عظما
بخش برجسته این مقاله به ترسیم فرایند تبدیل یک رخداد اجتماعی به یک سیر تکاملی تاریخی اختصاص دارد. مؤلفان بر اساس حدیث شریفی از صادق آل محمد (علیهم السلام)، چهار سطح روابط بنیادین انسان شامل «ارتباط با خدا»، «ارتباط با خود»، «ارتباط با همنوع (خلق)» و «ارتباط با دنیا» را صورت‌بندی کرده و نشان می‌دهند که چگونه انبعاث مردمی با تنظیم این شبکه زیست توحیدی، از لایه فردی به لایه نظامات عادلانه حکمرانی نفوذ می‌کند.
این دگرگونی ساختاری که در این پژوهش از آن با عنوان «صیرورت تمدنی» یاد شده، افق نهایی مقاومت در برابر استکبار است؛ مسیری که با هدایت‌های بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی منطبق بوده و غایت آن تحقق «حیات طیبه»، برپایی «تمدن نوین اسلامی» و فراهم‌سازی شرایط تکوینی برای «طلوع خورشید ولایت عظمیٰ (عجل الله تعالی فرجه الشریف)» به شمار می‌رود.
ضرورت گسترش پژوهش‌های میدانی و تاریخی
نویسندگان در انتهای این اثر ضمن اشاره به ماهیت نظری و بنیادین تحقیق، یادآور می شوند که بازخوانی تجربی و تاریخی تجلیات انبعاث مردمی در سده اخیر (به‌ویژه تاریخ انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس و بحران‌های پس از آن) و سنجش میدانی ابعاد شناختی این پدیده، از جمله افق‌های پژوهشی است که می‌تواند مدل‌های بومی مدیریت بحران را در برابر ناتوی شناختی دشمن غنا بخشد.
این پژوهش با کاربست رویکردی کیفی و میان‌رشته‌ای مبتنی بر تحلیل اسنادی و متون دینی، ناکارآمدی الگوهای بوروکراتیک و کلاسیک مدیریت بحران را در برابر تهدیدات پیچیده ادراکی واکاوی کرده و از پدیده انبعاث مردمی به‌عنوان کلیدی‌ترین سازوکار بقا، مقاومت و استکمال جامعه توحیدی رونمایی می‌کند.
کالبدشکافی میدان نبرد جدید؛ از تسخیر ادراک تا انسداد اراده‌ها
بخش نخست این مقاله، به بازتعریف جنگ شناختی پرداخته و آن را پیشرفته‌ترین صورت جنگ‌های ترکیبی معرفی می‌کند. در این الگو، هدف غایی تهاجم دشمن نه تسخیر سرزمین، بلکه تصرف دستگاه محاسباتی جامعه، ایجاد ناامیدی، فرسایش سرمایه‌های معنوی و در نهایت سلب اراده جمعی است.
نویسندگان در این مقاله تصریح می کنند ابزارهایی نظیر الگوریتم‌های هدفمند رسانه‌ای، هوش مصنوعی، فناوری جعل عمیق (دیپ‌فیک) و تحلیل کلان‌داده‌ها در کنار فشارهای اقتصادی، بحرانی چندلایه را رقم می‌زنند که قلب آن یک هسته شناختی است؛ نقطه‌ای سرنوشت‌ساز که جامعه را بر سر دوراهی اضمحلال هویتی یا تحول متعالی قرار می‌دهد.
چیستی «انبعاث مردمی»؛ امتداد تاریخی و اجتماعی بعثت انبیاء
مقاله در تبیین پاسخ به این انسداد ادراکی، مفهوم قرآنی و فلسفی «انبعاث مردمی» را طرح می‌کند. از منظر نویسندگان، انبعاث فراتر از مفاهیم متداولی چون «مشارکت سیاسی» یا «سرمایه اجتماعی» است؛ این پدیده تجلیِ اراده الهی، برانگیختگی فطری و پاسخ درونی جامعه به ندای حق‌طلبی است که ریشه در منطق تکوینی بعثت انبیا الهی دارد.
مولفان با استناد به آموزه‌های قرآنی و سنت تحول انفسی (آیه شریفه «إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَومٍ حَتّی یُغَیِّروا ما بِأَنفُسِهِم»)، اثبات می‌کنند که برانگیختگی مردم یک واکنش مقطعی، غریزی یا هیجانی نیست، بلکه جریانی عمیق از اشراق اسما و صفات الهی (همچون عدل وعزت) در کالبد جامعه است که در بزنگاه‌های تاریخی و آزمون‌های خطیر متولد شده و شعله‌های بحران را خاکستر می‌کند.
نقش ولایت و رهبری حکیمانه؛ نخ تسبیح وحدت اراده‌ها
یکی از ارکان اساسی مورد تأکید در این تحقیق، پیوند ناگسستنی میان «جوشش مردمی» و «کانون هدایت» است. نویسندگان با بازخوانی خطبه ۱۴۶ نهج‌البلاغه و تمثیل امیرالمؤمنین (علیه السلام) از جایگاه رهبر به مثابه «رشته گردنبند»، یادآور می‌شوند که انبعاث مردمی بدون اتصال به ولایت و امامت، به پراکندگی و هدررفت انرژی اجتماعی می انجامد.
در این چارچوب، در عصر غیبت، ولایت فقیه به‌عنوان مجرای پیوند هدایت وحیانی با واقعیت‌های میدانی و اجرایی شناخته می‌شود که با روشنگری از طریق «جهاد تبیین»، مانع از انحراف و تشتت تصمیم‌گیری‌ها شده و شور برانگیخته توده‌ها را به شعور راهبردی و عقلانیت تمدن‌ساز بدل می‌سازد.
ارتقا از واکنش بحرانی به «صیرورت تمدنی» و آمادگی برای ولایت عظما
بخش برجسته این مقاله به ترسیم فرایند تبدیل یک رخداد اجتماعی به یک سیر تکاملی تاریخی اختصاص دارد. مؤلفان بر اساس حدیث شریفی از صادق آل محمد (علیهم السلام)، چهار سطح روابط بنیادین انسان شامل «ارتباط با خدا»، «ارتباط با خود»، «ارتباط با همنوع (خلق)» و «ارتباط با دنیا» را صورت‌بندی کرده و نشان می‌دهند که چگونه انبعاث مردمی با تنظیم این شبکه زیست توحیدی، از لایه فردی به لایه نظامات عادلانه حکمرانی نفوذ می‌کند.
این دگرگونی ساختاری که در این پژوهش از آن با عنوان «صیرورت تمدنی» یاد شده، افق نهایی مقاومت در برابر استکبار است؛ مسیری که با هدایت‌های بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی منطبق بوده و غایت آن تحقق «حیات طیبه»، برپایی «تمدن نوین اسلامی» و فراهم‌سازی شرایط تکوینی برای «طلوع خورشید ولایت عظمیٰ (عجل الله تعالی فرجه الشریف)» به شمار می‌رود.
ضرورت گسترش پژوهش‌های میدانی و تاریخی
نویسندگان در انتهای این اثر ضمن اشاره به ماهیت نظری و بنیادین تحقیق، یادآور می شوند که بازخوانی تجربی و تاریخی تجلیات انبعاث مردمی در سده اخیر (به‌ویژه تاریخ انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس و بحران‌های پس از آن) و سنجش میدانی ابعاد شناختی این پدیده، از جمله افق‌های پژوهشی است که می‌تواند مدل‌های بومی مدیریت بحران را در برابر ناتوی شناختی دشمن غنا بخشد.
منبع:خبرگزاری شبستان