به گزارش بهداشت نیوز، دکتر محمدعلی نهایتی با بیان اینکه بیماری ام‌اس (مالتیپل اسکلروزیس) یکی از شایع‌ترین بیماری‌های خودایمنی در انسان است، ویروس اپشتین‌بار یا EBV را از عوامل مرتبط با بروز این بیماری برشمرد و افزود: ام‌اس زمانی ایجاد می‌شود که سیستم ایمنی نسبت به سلول‌های مغزی و به‌ویژه سلول‌های پوشاننده رشته‌های عصبی و غلاف میلین واکنش نشان دهد. این فرایند می‌تواند بخش‌های مختلف سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار دهد؛ با این حال، علت اصلی ابتلا به این بیماری همچنان به‌طور کامل شناخته نشده است.
وی ادامه داد: تحقیقات نشان می‌دهد ویروس اپشتین‌بار در کنار استعداد فرد برای اختلال در تنظیم سیستم ایمنی و برخی عوامل محیطی، از جمله کمبود ویتامین D و مصرف سیگار و سایر دخانیات، می‌تواند در بروز بیماری ام‌اس نقش داشته باشد. اگرچه عوامل ژنتیکی نیز در افزایش احتمال ابتلا مؤثرند، اما ام‌اس در گروه بیماری‌های ارثی قرار نمی‌گیرد.
ام‌اس؛ بیماری عصبی با شیوع بیشتر در سنین جوانی
عضو هیأت علمی گروه مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه ام‌اس اغلب در سنین جوانی و به‌ویژه بین ۲۰ تا ۴۰ سالگی بروز می‌کند، اظهار کرد: این بیماری ممکن است در طیف سنی ۸ تا ۷۰ سال نیز مشاهده شود، اما شیوع آن در میان جوانان بیشتر است. به همین دلیل، ام‌اس از عوامل مهم ناتوانی ناشی از بیماری‌های عصبی در سنین جوانی به شمار می‌رود و تحقیقات گسترده‌ای برای شناخت بهتر عوامل مؤثر در بروز آن و دستیابی به روش‌های درمانی مؤثرتر در حال انجام است.
دکتر نهایتی با بیان اینکه تاکنون درمان قطعی برای ام‌اس شناخته نشده است، افزود: درمان‌های موجود با هدف کنترل فعالیت سیستم ایمنی، کاهش حملات بیماری و پیشگیری از پیشرفت آن به کار گرفته می‌شوند و انتخاب روش درمانی به شرایط هر بیمار بستگی دارد.
تاری دید، بی‌حسی و اختلال تعادل از نشانه‌های احتمالی بیماری
این فلوشیپ بیماری ام‌اس، تظاهرات بالینی این بیماری را متنوع دانست و گفت: تاری دید، دوبینی، بی‌حسی و کرختی اندام‌ها، ضعف عضلانی، اختلال تعادل و مشکلات مربوط به کنترل ادرار از جمله علائمی هستند که ممکن است در مبتلایان به ام‌اس بروز کنند. همچنین پیش از آشکار شدن علائم مشخص بیماری، نشانه‌هایی مانند خستگی زودرس، کاهش حافظه و بروز علائم عصبی گذرا نیز ممکن است مشاهده شود.
وی توصیه کرد: افرادی که با علائم عصبی جدید و پایدار مواجه می‌شوند، به‌ویژه اگر این علائم بیش از ۲۴ تا ۴۸ ساعت ادامه داشته باشد، برای بررسی دقیق و تشخیص علت آن به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنند.
تشخیص ام‌اس فقط بر اساس مشاهده ضایعات در MRI نیست
دکتر نهایتی با اشاره به نقش تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) در تشخیص ام‌اس اظهار کرد: تشخیص این بیماری با بررسی تصاویر مغز و نخاع، مشاهده ضایعات التهابی و رد سایر بیماری‌هایی انجام می‌شود که می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند. در این میان، میگرن از بیماری‌های شایعی است که گاهی می‌تواند در تصاویر MRI و حتی در برخی تظاهرات بالینی، با ام‌اس اشتباه گرفته شود؛ بنابراین مشاهده ضایعات در MRI به‌تنهایی برای تشخیص این بیماری کافی نیست و ارزیابی تخصصی و بررسی سایر معیارهای تشخیصی ضرورت دارد.
وی درباره روند درمان نیز گفت: پس از تشخیص حمله حاد بیماری، ممکن است درمان ضدالتهابی با کورتیکواستروئیدها، که در اصطلاح به کورتون معروف هستند، آغاز شود. پس از آن نیز با توجه به شرایط بیمار، داروهای تنظیم‌کننده سیستم ایمنی برای کنترل بیماری تجویز می‌شود. این داروها به شکل خوراکی یا تزریقی در دسترس هستند و انتخاب آن‌ها با در نظر گرفتن عواملی مانند سن، شرایط باروری و وضعیت بالینی بیمار، بر عهده پزشک معالج است.
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به وجود بیش از ۱۹ داروی مورد استفاده برای کنترل ام‌اس افزود: خوشبختانه در ایران به اغلب داروهای مورد نیاز برای درمان این بیماری دسترسی وجود دارد و به گفته وی، داروهایی که در کشور در دسترس نیستند نیز از نظر اثربخشی تفاوت قابل‌توجهی با داروهای موجود ندارند.
تشخیص و درمان به‌موقع، احتمال ناتوانی را کاهش می‌دهد
فلوشیپ بیماری ام‌اس مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی قائم (عج) با تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام و آغاز درمان مناسب خاطرنشان کرد: اگر بیماری در نخستین تظاهرات بالینی و در دو تا پنج سال ابتدایی بروز علائم تشخیص داده شود، با استفاده از داروهای جدید و دریافت درمان متناسب، مراجعه منظم و پیگیری پزشکی، در اغلب موارد می‌توان بیماری را به‌خوبی کنترل کرد.
وی با اشاره به اینکه بر اساس آمار اعلام‌شده، در بیش از ۸۵ تا ۹۰ درصد بیماران امکان کنترل بیماری با درمان مناسب وجود دارد، افزود: در این شرایط، خطر بروز ناتوانی نیز می‌تواند به میزان قابل‌توجهی کاهش یابد. در مقابل، تأخیر در مراجعه و دریافت نکردن داروهای مناسب در مراحل اولیه بیماری ممکن است احتمال پیشرفت بیماری و بروز ناتوانی را افزایش دهد.
ام‌اس مانعی قطعی برای ازدواج، تحصیل و فعالیت شغلی نیست
دکتر نهایتی با بیان اینکه پاسخ مناسب بسیاری از بیماران، به‌ویژه افراد جوان با علائم خفیف، به داروهای کنترل‌کننده بیماری می‌تواند چشم‌انداز امیدوارکننده‌تری برای زندگی آنان ایجاد کند، گفت: شروع به‌موقع درمان و استفاده از داروهای متناسب با شرایط بیمار، این امکان را فراهم می‌کند که افراد مبتلا با اطمینان بیشتری درباره موضوعاتی مانند ازدواج، باروری، ادامه تحصیل و اشتغال برنامه‌ریزی کنند.
وی تأکید کرد: بیماران مبتلا به ام‌اس معمولاً محدودیت خاصی در زمینه تغذیه، محیط کار و زندگی ندارند و می‌توانند فعالیت‌های روزمره خود را دنبال کنند؛ با این حال، مراجعه منظم به پزشک معالج و اطلاع‌رسانی درباره بروز هرگونه علامت جدید در طول دوره درمان، برای پیگیری و کنترل بیماری ضروری است.