به گزارش بهداشت نیوز، با آغاز فصل سرما و افزایش استفاده از وسایل گرمایشی، خطر مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن بار دیگر به یکی از دغدغه‌های مهم سلامت خانواده‌ها تبدیل می‌شود؛ گازی بی‌رنگ، بی‌بو و بی‌طعم که در اثر احتراق ناقص وسایل شعله‌دار تولید می‌شود و حتی مواجهه با غلظت‌های پایین آن نیز می‌تواند پیامدهای خطرناکی به همراه داشته باشد. این حوادث در بسیاری از موارد با رعایت اصول ایمنی و بررسی به‌موقع تجهیزات گرمایشی قابل پیشگیری است.
دکتر ناصر وحدتی، متخصص سم‌شناسی و استادتمام دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفت‌وگو با وب‌دا با تشریح ابعاد مختلف مسمومیت با مونوکسیدکربن، نسبت به بی‌توجهی به علائم اولیه و استفاده غیراستاندارد از وسایل گرمایشی هشدار داد و بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی در این زمینه تأکید کرد.
علائم مسمومیت؛ از سردرد و سرگیجه تا کما
دکتر وحدتی با بیان اینکه مونوکسیدکربن گازی بسیار سمی است، گفت: این گاز معمولاً در اثر احتراق ناقص وسایل شعله‌دار مانند اجاق گاز، منقل، بخاری و آبگرمکن، به‌ویژه در محیط‌های بسته، تولید می‌شود.
وی احساس خفگی، ضعف، سستی، بی‌حالی، شلی عضلات، سرگیجه و سردرد شدید را از نشانه‌های اولیه مواجهه با این گاز برشمرد و افزود: یکی از نکات نگران‌کننده، شباهت علائم مسمومیت با مونوکسیدکربن به نشانه‌های سرماخوردگی است؛ به‌گونه‌ای که گاهی تا ۳۰ درصد موارد در ویزیت‌های اولیه با سرماخوردگی اشتباه گرفته می‌شوند. از این رو، گرفتن شرح‌حال دقیق از بیمار و بررسی احتمال مواجهه با گاز در محیط زندگی یا کار، برای کادر درمان اهمیت ویژه‌ای دارد.
این استاد دانشگاه با اشاره به پیامدهای موارد شدید مسمومیت اظهار کرد: در شرایط حاد، بیمار ممکن است به کما برود و حتی پس از نجات نیز با عوارض مزمنی مانند نشانه‌های شبه‌پارکینسون مواجه شود.
وی همچنین کودکان را از گروه‌های نیازمند توجه ویژه دانست و گفت: کودکان ممکن است در غلظت‌های پایین‌تر گاز نیز دچار مسمومیت شدید شوند؛ بنابراین رعایت اصول ایمنی و توجه به وضعیت آنان اهمیت بیشتری دارد.
دودکش استاندارد و سرویس وسایل گرمایشی؛ خط مقدم پیشگیری
دکتر وحدتی با تأکید بر اینکه بخش مهمی از حوادث ناشی از مونوکسیدکربن با رعایت نکات ایمنی قابل پیشگیری است، از شهروندان خواست از به‌کارگیری وسایل گازسوز بدون دودکش یا دارای دودکش ناقص در فضاهای بسته، از جمله آپارتمان‌های کوچک و اتاق خواب، خودداری کنند.
وی نصب استاندارد دودکش‌ها و استفاده از دودکش مستقل مجهز به کلاهک H را ضروری دانست و افزود: در آغاز فصل سرما باید از باز بودن مسیر خروج دود اطمینان حاصل شود؛ زیرا ممکن است وزش باد و طوفان موجب انسداد یا اختلال در عملکرد دودکش شود.
این متخصص سم‌شناسی همچنین نسبت به استفاده از لوله‌های آکاردئونی و فنری و قرار دادن انتهای لوله دودکش درون سطل آب هشدار داد و گفت: استفاده از شیلنگ‌های استاندارد با طول مجاز حداکثر یک‌ونیم متر و بررسی محل اتصال آن با کف صابون از دیگر نکاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
به گفته وی، در آپارتمان‌ها، نصب پکیج در فضای باز مانند تراس، در صورت رعایت الزامات فنی و ایمنی، وضعیت مطلوب‌تری برای استفاده از این تجهیزات فراهم می‌کند.
در مواجهه با مسمومیت، انتقال به هوای آزاد و تماس با اورژانس را جدی بگیرید
دکتر وحدتی درباره اقدامات اولیه در مواجهه با فرد مشکوک به مسمومیت با مونوکسیدکربن اظهار کرد: حفظ خونسردی و انتقال سریع مصدوم به هوای آزاد، از طریق باز کردن درها و پنجره‌ها، نخستین اقدام ضروری است. همچنین باید از تجمع افراد در اطراف مصدوم جلوگیری شود.
وی اکسیژن‌درمانی را پایه اصلی درمان و دفع سم دانست و افزود: در صورت بروز مسمومیت، باید مصدوم در اسرع وقت به مرکز درمانی مجهز منتقل شود و برای دریافت کمک فوری با اورژانس ۱۱۵ یا آتش‌نشانی ۱۲۵ تماس گرفته شود.
این استاد دانشگاه تأکید کرد: شهروندان نباید به‌صورت خودسرانه برای مصدوم دارو تجویز کنند؛ زیرا درمان دارویی تنها در صورت بروز عوارض تخصصی، مانند ادم ریه یا اختلال ریتم قلب، و با تشخیص و دستور کادر درمان انجام می‌شود.
افزایش مواجهه با مواد شیمیایی و دارویی؛ ضرورت مراقبت از کودکان و سالمندان
دکتر وحدتی در بخش دیگری از سخنان خود، به مناسبت هفته مسمومیت‌ها، با اشاره به گسترش استفاده از مواد شیمیایی در زندگی روزمره گفت: با توسعه صنایع و ورود بیش از صد هزار ماده شیمیایی مختلف به زندگی مردم، موارد مواجهه و مسمومیت با این مواد نیز اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
وی مواد شوینده مانند وایتکس و لوله‌بازکن‌ها را از جمله مواد شیمیایی پرخطر در محیط خانه برشمرد و افزود: داروها نیز به‌ویژه داروهایی که شاخص سمیت بالایی دارند یا فاصله دوز درمانی و سمی آن‌ها بسیار کم است، می‌توانند خطرآفرین باشند. داروهایی مانند وارفارین و تئوفیلین از جمله این موارد هستند.
این متخصص سم‌شناسی با تأکید بر لزوم مراقبت بیشتر از کودکان و سالمندان خاطرنشان کرد: کودکان به دلیل کنجکاوی و سالمندان به‌ویژه در صورت ابتلا به افت حافظه، در معرض خطر مواجهه ناخواسته با مواد شیمیایی و داروها قرار دارند؛ بنابراین نگهداری این مواد در ظروف ایمن و دور از دسترس کودکان و نظارت دقیق بر مصرف داروهای سالمندان ضروری است.
کاهش وزن را به تبلیغات فضای مجازی نسپارید
دکتر وحدتی در پایان با انتقاد از تبلیغات غیرعلمی و تجاری در فضای مجازی و شبکه‌های ماهواره‌ای درباره محصولات و آمپول‌های لاغری، نسبت به اعتماد به توصیه‌های فاقد پشتوانه علمی هشدار داد.
وی گفت: متأسفانه گاهی برخی افراد سودجو و حتی معدودی از ارائه‌دهندگان خدمات، با اهداف تجاری به تبلیغ یا تجویز این محصولات می‌پردازند؛ در حالی که کاهش وزن و درمان‌های مرتبط باید از مسیر علمی و استاندارد و با مشورت پزشک متخصص تغذیه یا متخصصان رشته‌های مرتبط پیگیری شود.
این استادتمام دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: شهروندان نباید سلامت خود را در معرض توصیه‌های زرد و تبلیغات تجاری شبکه‌های اجتماعی قرار دهند و لازم است برای انتخاب روش‌های درمانی و کاهش وزن، از نظر متخصصان بهره بگیرند.