به گزارش بهداشت نیوز، این مشکل ممکن است در یک گوش، هر دو گوش یا حتی به شکل صدایی مبهم در داخل سر احساس شود.
بر اساس مرور علمی منتشرشده در نشریه Nature Reviews Disease Primers در ماه مه ۲۰۲۶، حدود ۱۴ درصد بزرگسالان جهان درجاتی از وزوز گوش را تجربه می‌کنند و نزدیک به ۲ درصد با شکل شدید این اختلال مواجه هستند.
پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که وزوز گوش تنها به اختلال عملکرد گوش داخلی محدود نیست و شبکه‌های عصبی مغز نیز در شکل‌گیری و تداوم آن نقش دارند.
چرا مغز صدایی را می‌شنود که در محیط وجود ندارد؟یکی از پرسش‌های مهم دانشمندان این است که چرا برخی افراد حتی در محیط‌های کاملاً ساکت نیز صدای زنگ یا سوت می‌شنوند.
برای پاسخ به این سؤال باید عملکرد سیستم شنوایی را بررسی کرد.
صدا ابتدا از طریق گوش دریافت می‌شود و پس از تبدیل شدن به پیام‌های عصبی، از مسیرهای شنوایی به مغز منتقل می‌شود.
در شرایط طبیعی، مغز این پیام‌ها را پردازش می‌کند و امکان تشخیص صداهای محیطی را فراهم می‌سازد.
اما در برخی افراد، آسیب سلول‌های مویی گوش داخلی یا کاهش ورودی طبیعی صدا به مغز می‌تواند باعث تغییر در فعالیت شبکه‌های عصبی شود.
در چنین شرایطی، مغز ممکن است فعالیت عصبی غیرطبیعی را به‌صورت یک صدای واقعی تفسیر کند.
پژوهشگران این پدیده را یکی از سازوکارهای احتمالی وزوز گوش می‌دانند.
نقش شبکه‌های عصبی مغز در وزوز گوش چیست؟یکی از یافته‌های مهم تحقیقات جدید، نقش شبکه‌های مختلف مغزی در شدت و آزاردهنده بودن وزوز گوش است.
محققان معتقدند سه سیستم عصبی اهمیت ویژه‌ای دارند:
۱. شبکه شنوایی
این شبکه مسئول پردازش اطلاعات صوتی است. تغییر در فعالیت آن می‌تواند در ایجاد یا تداوم احساس صدای غیرواقعی نقش داشته باشد.
۲. شبکه برجستگی یا سالینس
این شبکه به مغز کمک می‌کند محرک‌های مهم را شناسایی کند.
اگر صدای وزوز به‌عنوان یک محرک مهم و قابل توجه پردازش شود، ممکن است فرد حتی در شرایطی که مشغول فعالیت دیگری است نیز متوجه آن باقی بماند.
۳. شبکه کنترل اجرایی
این شبکه در تنظیم توجه و کنترل واکنش‌های ذهنی نقش دارد.
اختلال در تعامل میان شبکه‌های شنوایی و شناختی ممکن است باعث شود فرد نتواند به‌آسانی توجه خود را از صدای وزوز منحرف کند.
تحقیقات سال ۲۰۲۶ درباره تغییرات مغزی افراد مبتلا به وزوز گوش چه می‌گویند؟در یک مطالعه منتشرشده در نشریه iScience در سال ۲۰۲۶، پژوهشگران فعالیت شبکه‌های مغزی افراد مبتلا به وزوز گوش را در مراحل حاد و مزمن بررسی کردند.
در این پژوهش، نوار مغزی ۴۵ نفر شامل ۱۵ فرد مبتلا به وزوز حاد، ۱۵ فرد مبتلا به وزوز مزمن و ۱۵ فرد سالم بررسی شد.
نتایج نشان داد الگوهای فعالیت شبکه‌های عصبی در مراحل مختلف وزوز گوش یکسان نیستند.
در افراد مبتلا به وزوز حاد، فعالیت شبکه برجستگی افزایش یافته و مشارکت شبکه کنترل اجرایی کاهش پیدا کرده بود.
این یافته نشان می‌دهد مغز در مواجهه با وزوز گوش ممکن است الگوهای متفاوتی از پردازش اطلاعات را تجربه کند.
البته تعداد شرکت‌کنندگان این مطالعه محدود بوده و برای تعمیم نتایج به تمام بیماران به تحقیقات گسترده‌تری نیاز است.
آیا موسیقی می‌تواند به کاهش وزوز گوش کمک کند؟یکی از روش‌های مورد بررسی در تحقیقات جدید، استفاده از صداهای تنظیم‌شده و موسیقی اختصاصی است.
در یک کارآزمایی بالینی تصادفی منتشرشده در سال ۲۰۲۶، محققان تأثیر دو روش درمانی شامل تمرین موسیقی با فرکانس اصلاح‌شده و درمان بازآموزی وزوز گوش را بررسی کردند.
در این مطالعه ۸۰ بیمار مبتلا به وزوز مزمن به دو گروه تقسیم شدند و به مدت سه ماه تحت درمان قرار گرفتند.
نتایج نشان داد در افرادی که به درمان پاسخ مثبت دادند، کاهش شدت وزوز با تغییراتی در ارتباط میان شبکه‌های عصبی مغز همراه بود.
همچنین ویژگی‌های اولیه فعالیت مغزی توانست تا حدی مشخص کند کدام بیماران احتمال بیشتری برای پاسخ به برخی روش‌های درمانی دارند.
این یافته اهمیت درمان‌های متناسب با ویژگی‌های عصبی هر بیمار را برجسته می‌کند.
آیا تحریک الکتریکی مغز می‌تواند وزوز گوش را درمان کند؟یکی دیگر از زمینه‌های تحقیقاتی، استفاده از روش‌های تعدیل فعالیت عصبی است.
در این روش‌ها تلاش می‌شود فعالیت برخی نواحی مغز که در پردازش صدا و توجه نقش دارند، با استفاده از تحریک‌های کنترل‌شده تغییر کند.
تحریک مغناطیسی فراجمجمه‌ای یا TMS یکی از فناوری‌هایی است که برای بررسی اثرات احتمالی آن بر وزوز مزمن مطالعاتی انجام شده است.
با این حال، نتایج پژوهش‌ها یکسان نیستند و میزان اثربخشی این روش به شرایط بیمار، نوع وزوز و پروتکل درمانی بستگی دارد.
بنابراین این روش هنوز درمان قطعی و همگانی وزوز گوش محسوب نمی‌شود.
مهم‌ترین علت‌های وزوز گوش چیست؟وزوز گوش می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و در بسیاری از موارد چند عامل به‌طور هم‌زمان در ایجاد آن نقش دارند.
مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:
کاهش شنوایی مرتبط با افزایش سن؛ قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض صداهای بلند؛ آسیب به سلول‌های مویی گوش داخلی؛ تجمع جرم گوش؛ عفونت‌ها و برخی بیماری‌های گوش؛ آسیب‌های سر و گردن؛ مشکلات مفصل فک؛ مصرف برخی داروهای آسیب‌رسان به شنوایی؛ برخی اختلالات عروقی و عصبی.در برخی افراد نیز علت مشخصی برای وزوز گوش شناسایی نمی‌شود.
چه زمانی وزوز گوش خطرناک است؟اگرچه بسیاری از موارد وزوز گوش خطر فوری ندارند، برخی نشانه‌ها به بررسی سریع پزشکی نیاز دارند.
موارد زیر اهمیت ویژه‌ای دارند:
وزوز همراه با کاهش ناگهانی شنوایی: این وضعیت یک علامت هشدار جدی است و باید فوراً ارزیابی شود.
وزوز ضربان‌دار: اگر صدای شنیده‌شده با ضربان قلب هماهنگ باشد، ممکن است به مشکلات عروقی مرتبط باشد و نیازمند بررسی تخصصی است.
وزوز یک‌طرفه و مداوم: شنیدن صدای مداوم فقط در یک گوش باید توسط متخصص گوش و شنوایی بررسی شود.
وزوز همراه با سرگیجه شدید یا علائم عصبی: در صورت بروز ناگهانی این علائم، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است.
چگونه می‌توان شدت وزوز گوش را کاهش داد؟در حال حاضر درمان واحدی برای تمام انواع وزوز گوش وجود ندارد؛ اما روش‌های مختلفی برای کاهش شدت علائم و بهبود کیفیت زندگی بیماران استفاده می‌شود.
۱. درمان شناختی رفتاری
درمان شناختی رفتاری یا CBT می‌تواند به کاهش اضطراب، ناراحتی و اختلالات خواب ناشی از وزوز گوش کمک کند.
۲. استفاده از سمعک
اگر وزوز گوش با کاهش شنوایی همراه باشد، استفاده از سمعک متناسب با وضعیت شنوایی می‌تواند مفید باشد.
۳. صدا درمانی
استفاده از صداهای ملایم محیطی، موسیقی آرام یا دستگاه‌های تولید صدای پس‌زمینه ممکن است توجه فرد را از وزوز منحرف کند.
۴. مدیریت استرس
تمرین‌های آرام‌سازی، فعالیت بدنی و اصلاح الگوی خواب می‌توانند به کاهش فشار روانی ناشی از این اختلال کمک کنند.
۵. بررسی داروها و بیماری‌های زمینه‌ای
در صورت ارتباط وزوز با مصرف دارو یا بیماری مشخص، پزشک می‌تواند راهکار مناسب را تعیین کند.
آیا وزوز گوش به معنای ابتلا به بیماری مغزی است؟خیر. وزوز گوش به‌تنهایی به معنای وجود تومور مغزی یا بیماری خطرناک عصبی نیست.
بسیاری از موارد این اختلال با کاهش شنوایی، آسیب گوش داخلی یا تغییرات پردازش شنوایی ارتباط دارند.
با این حال، بررسی علت وزوز به‌ویژه در موارد یک‌طرفه، ضربان‌دار یا همراه با علائم دیگر اهمیت دارد.
جمعبندیوزوز گوش اختلالی پیچیده است که تنها به عملکرد گوش محدود نمی‌شود و شبکه‌های مختلف مغزی نیز در ایجاد و تداوم آن نقش دارند.
مطالعات سال ۲۰۲۶ نشان داده‌اند که فعالیت شبکه‌های عصبی در افراد مبتلا به وزوز گوش می‌تواند با شدت و مدت بیماری ارتباط داشته باشد.
همچنین روش‌هایی مانند موسیقی درمانی اختصاصی، درمان شناختی رفتاری و تعدیل فعالیت عصبی از جمله رویکردهای مورد بررسی برای کنترل این اختلال هستند.
تشخیص علت اصلی وزوز گوش، بررسی وضعیت شنوایی و انتخاب درمان متناسب با شرایط هر فرد، مهم‌ترین اقدامات برای کاهش عوارض این مشکل و بهبود کیفیت زندگی بیماران محسوب می‌شوند.