به گزارش بهداشت نیوز، بدن انسان برای تنظیم خواب، بیداری و بسیاری از فرایندهای فیزیولوژیک از یک ساعت زیستی داخلی استفاده می‌کند. این ساعت با دریافت نشانه‌هایی از محیط، به‌ویژه چرخه طبیعی روشنایی روز و تاریکی شب، هماهنگ می‌شود.
یکی از هورمون‌های مرتبط با این فرایند ملاتونین است که ترشح آن معمولاً در شرایط تاریکی افزایش می‌یابد و به آماده شدن بدن برای خواب کمک می‌کند. قرار گرفتن در معرض نور در ساعات پایانی شب، بسته به شدت، مدت و زمان مواجهه، ممکن است این روند طبیعی را مختل کند.
چرا نور شبانه اهمیت دارد؟
نور از طریق سلول‌های حساس به روشنایی در شبکیه چشم، پیام‌هایی به بخش‌هایی از مغز ارسال می‌کند که در تنظیم ساعت زیستی نقش دارند. به همین دلیل، روشنایی محیط در ساعات نامناسب می‌تواند زمان خواب‌آلودگی را به تأخیر بیندازد.
استفاده طولانی‌مدت از تلفن همراه، تبلت و رایانه در محیط تاریک نیز ممکن است به دلیل نور صفحه‌نمایش و تحریک ذهنی، به دشوارتر شدن خوابیدن منجر شود. البته تأثیر این وسایل در افراد مختلف یکسان نیست و فقط به نور صفحه محدود نمی‌شود.
چگونه اتاق خواب را برای خواب بهتر آماده کنیم؟
برای کمک به تنظیم چرخه خواب، می‌توان چند تغییر ساده در محیط خانه ایجاد کرد:
در ساعات پایانی شب، نورهای شدید سقفی را کاهش دهید.
هنگام خواب، چراغ‌های غیرضروری اتاق را خاموش کنید.
در صورت ورود نور خیابان به اتاق، از پرده مناسب استفاده کنید.
در صورت نیاز به روشنایی شبانه، چراغی کم‌نور انتخاب کنید.
در طول روز، به‌ویژه در ساعات صبح، در معرض نور طبیعی قرار بگیرید.
ثابت نگه داشتن ساعت خواب و بیداری نیز به هماهنگی ساعت زیستی کمک می‌کند.
آیا خوابیدن با چراغ روشن برای همه مضر است؟
نمی‌توان گفت روشن بودن هر نوع چراغ در تمام شرایط به سلامت آسیب می‌رساند. شدت نور، طیف آن، فاصله از چشم و مدت مواجهه اهمیت دارند. با این حال، برای بیشتر افراد، محیط تاریک و آرام شرایط مناسب‌تری برای خواب فراهم می‌کند.
افرادی که به دلایل ایمنی یا ترس از تاریکی به چراغ شب نیاز دارند، می‌توانند از نور ملایم و کم‌شدت استفاده کنند، بدون آنکه لازم باشد اتاق را کاملاً روشن نگه دارند.
چه زمانی اختلال خواب نیازمند بررسی است؟
اگر دشواری در به خواب رفتن، بیدار شدن‌های مکرر یا خواب‌آلودگی روزانه برای مدت طولانی ادامه داشته باشد، بهتر است علت آن بررسی شود. مشکلات خواب ممکن است علاوه بر نور محیط، با استرس، داروها، اختلالات تنفسی هنگام خواب یا بیماری‌های دیگر ارتباط داشته باشند.
جمع‌بندی
نور محیط یکی از نشانه‌های مهم تنظیم ساعت زیستی بدن است. کاهش روشنایی در ساعات پایانی شب، دریافت نور طبیعی در روز و فراهم کردن محیطی تاریک برای خواب، اقداماتی ساده هستند که می‌توانند به حفظ نظم چرخه خواب و بیداری کمک کنند.