به گزارش بهداشت نیوز، غذاهای فوق‌فرآوری‌شده به محصولاتی گفته می‌شود که معمولاً طی فرایندهای صنعتی متعدد تولید می‌شوند و ممکن است حاوی ترکیباتی مانند طعم‌دهنده‌ها، رنگ‌ها، شیرین‌کننده‌ها و امولسیفایرها باشند. نوشیدنی‌های شیرین، برخی انواع غلات صبحانه صنعتی، تنقلات بسته‌بندی‌شده، شیرینی‌های صنعتی و بعضی وعده‌های غذایی آماده در این گروه قرار می‌گیرند.
این محصولات از نظر ارزش غذایی یکسان نیستند، اما بسیاری از آن‌ها مقادیر زیادی نمک، قند افزوده یا چربی‌های نامطلوب دارند و در مقابل، فیبر و برخی مواد مغذی ضروری آن‌ها محدود است.
ارتباط غذاهای فوق‌فرآوری‌شده با بیماری‌های مزمن
مطالعات مشاهده‌ای متعددی میان مصرف بیشتر غذاهای فوق‌فرآوری‌شده و افزایش احتمال ابتلا به مشکلاتی مانند چاقی، دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی‌عروقی ارتباط گزارش کرده‌اند. برخی پژوهش‌ها همچنین ارتباط این الگوی غذایی را با پیامدهای نامطلوب دیگر سلامت بررسی کرده‌اند.
با این حال، ارتباط آماری به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که تمام محصولات فوق‌فرآوری‌شده به یک اندازه مضر هستند یا هر بیماری مستقیماً در نتیجه مصرف آن‌ها ایجاد می‌شود. ترکیب غذایی محصولات، مقدار مصرف و جایگزین‌هایی که در رژیم غذایی استفاده می‌شوند، در ارزیابی خطر اهمیت دارند.
چرا این محصولات ممکن است به افزایش وزن کمک کنند؟
بسیاری از غذاهای فوق‌فرآوری‌شده به‌گونه‌ای تولید می‌شوند که مصرف آن‌ها آسان است و می‌توان مقدار زیادی از آن‌ها را در مدت کوتاهی خورد. برخی از این محصولات نیز تراکم انرژی بالایی دارند؛ یعنی در حجم نسبتاً کم، کالری زیادی فراهم می‌کنند.
در یک کارآزمایی بالینی کنترل‌شده که در سال ۲۰۱۹ در مجله علمی Cell Metabolism منتشر شد، شرکت‌کنندگانی که رژیم غذایی فوق‌فرآوری‌شده دریافت کردند، در مقایسه با دوره مصرف رژیم غذایی فرآوری‌نشده، به‌طور متوسط غذای بیشتری خوردند و وزن بیشتری اضافه کردند. این یافته اهمیت نوع و ساختار رژیم غذایی را برجسته می‌کند، هرچند نتایج یک مطالعه به‌تنهایی برای تعمیم به تمام محصولات و جمعیت‌ها کافی نیست.
چگونه مصرف این محصولات را کاهش دهیم؟
برای بهبود کیفیت رژیم غذایی، لازم نیست تمام غذاهای بسته‌بندی‌شده کنار گذاشته شوند. تمرکز بر انتخاب‌های مغذی‌تر و جایگزین کردن تدریجی محصولات کم‌ارزش غذایی می‌تواند رویکرد عملی‌تری باشد.
به‌جای نوشیدنی‌های شیرین، بیشتر آب و نوشیدنی‌های بدون قند افزوده انتخاب کنید.
مصرف میوه کامل، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل را افزایش دهید.
در میان‌وعده‌ها از مغزها، میوه‌ها و ماست ساده متناسب با نیاز تغذیه‌ای خود استفاده کنید.
برچسب مواد غذایی را برای بررسی مقدار قند افزوده، نمک، چربی اشباع و فیبر بخوانید.
برای وعده‌های اصلی، تا حد امکان از مواد غذایی تازه یا کم‌فرآوری‌شده استفاده کنید.
آیا همه غذاهای فرآوری‌شده باید حذف شوند؟
خیر. فرآوری مواد غذایی طیف گسترده‌ای دارد و شامل روش‌هایی مانند پاستوریزاسیون شیر، انجماد سبزیجات و کنسرو کردن حبوبات نیز می‌شود. این روش‌ها می‌توانند به حفظ ایمنی، افزایش ماندگاری و دسترسی آسان‌تر به مواد غذایی کمک کنند.
بنابراین، تمایز میان غذاهای کم‌فرآوری‌شده و محصولات فوق‌فرآوری‌شده اهمیت دارد. هدف اصلی، دستیابی به الگویی متعادل و متنوع است که در آن مواد غذایی مغذی سهم بیشتری داشته باشند.
جمع‌بندی
کاهش مصرف محصولات فوق‌فرآوری‌شده‌ای که سرشار از قند افزوده، نمک یا چربی‌های نامطلوب هستند، می‌تواند بخشی از راهبرد تغذیه سالم باشد. انتخاب آگاهانه مواد غذایی، افزایش مصرف خوراکی‌های غنی از فیبر و توجه به کیفیت کلی رژیم غذایی، در بلندمدت برای حفظ سلامت اهمیت دارد