به گزارش بهداشت نیوز، کبد یکی از اندام‌های حیاتی بدن است که در پردازش مواد مغذی، تنظیم سوخت‌وساز و تجزیه برخی مواد نقش دارد. در شرایط طبیعی، مقداری چربی در کبد وجود دارد؛ اما تجمع بیش از حد چربی می‌تواند در برخی افراد با اختلالات متابولیک همراه شود و زمینه التهاب و آسیب کبدی را فراهم کند.
بسیاری از افراد تصور می‌کنند کبد چرب تنها در افراد چاق دیده می‌شود، در حالی که وزن طبیعی بدن به‌تنهایی نمی‌تواند سلامت متابولیک یا وضعیت کبد را مشخص کند.
چرا افراد لاغر هم ممکن است کبد چرب بگیرند؟
یکی از عوامل مهم، توزیع چربی در بدن است. برخی افراد با وجود شاخص توده بدنی طبیعی، چربی احشایی بیشتری در اطراف اندام‌های داخلی دارند. این نوع چربی می‌تواند با مقاومت به انسولین و اختلال در سوخت‌وساز چربی‌ها ارتباط داشته باشد.
از سوی دیگر، سابقه خانوادگی، برخی عوامل ژنتیکی، دیابت نوع ۲، افزایش تری‌گلیسیرید و کیفیت نامناسب رژیم غذایی نیز ممکن است در بروز بیماری نقش داشته باشند.
مصرف مکرر نوشیدنی‌های شیرین و دریافت بالای قندهای افزوده، به‌ویژه در کنار کم‌تحرکی، می‌تواند به افزایش خطر تجمع چربی در کبد کمک کند؛ حتی اگر وزن فرد در محدوده طبیعی باقی بماند.
آیا کبد چرب در مراحل اولیه علامت دارد؟
این بیماری اغلب در مراحل ابتدایی بدون علامت مشخص پیشرفت می‌کند. برخی افراد ممکن است احساس خستگی یا ناراحتی مبهم در قسمت بالای سمت راست شکم داشته باشند، اما این نشانه‌ها اختصاصی نیستند.
در بسیاری از موارد، احتمال وجود کبد چرب هنگام انجام آزمایش خون یا تصویربرداری به دلایل دیگر مطرح می‌شود. طبیعی بودن آنزیم‌های کبدی نیز به‌تنهایی برای رد بیماری کافی نیست.
چه افرادی باید بیشتر مراقب باشند؟
افراد دارای سابقه خانوادگی بیماری‌های متابولیک، مبتلایان به دیابت نوع ۲، کسانی که تری‌گلیسیرید بالایی دارند و افرادی که با وجود وزن طبیعی، چربی شکمی قابل‌توجهی دارند، بهتر است عوامل خطر خود را با پزشک بررسی کنند.
تشخیص کبد چرب و ارزیابی خطر پیشرفت آن به مجموعه‌ای از اطلاعات بالینی، آزمایش‌ها و در صورت نیاز روش‌های تصویربرداری وابسته است. انجام آزمایش یا سونوگرافی برای همه افراد بدون توجه به عوامل خطر، لزوماً ضروری نیست.
چگونه از سلامت کبد محافظت کنیم؟
برای کاهش خطر بیماری‌های متابولیک کبد، رعایت چند اصل اهمیت دارد:
مصرف نوشیدنی‌های شیرین و غذاهای دارای قند افزوده را محدود کنید.
سبزیجات، حبوبات، غلات کامل و منابع پروتئینی مناسب را در رژیم غذایی بگنجانید.
فعالیت بدنی منظم داشته باشید و زمان نشستن طولانی را کاهش دهید.
قند خون، فشار خون و چربی‌های خون را در صورت نیاز بررسی و کنترل کنید.
از مصرف خودسرانه مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی با ادعای پاک‌سازی کبد خودداری کنید.
در افرادی که اضافه‌وزن ندارند، کاهش وزن بدون ضرورت پزشکی توصیه نمی‌شود؛ تمرکز اصلی باید بر کیفیت تغذیه، فعالیت بدنی و کنترل عوامل خطر باشد.
جمع‌بندی
وزن طبیعی به معنای مصونیت از کبد چرب نیست. اختلالات متابولیک، چربی احشایی و عوامل ژنتیکی می‌توانند در افراد لاغر نیز زمینه تجمع چربی در کبد را فراهم کنند. توجه به عوامل خطر و پیگیری پزشکی در افراد مستعد، به شناسایی زودهنگام بیماری و کاهش احتمال عوارض آن کمک می‌کند.