وقتی نمی‌دانیم کدام مسیر درست است
همه ما زمانی در زندگی با این سؤال روبه‌رو می‌شویم: آیا راهی که انتخاب کرده‌ایم، واقعاً راه خودمان است؟ شاید شغلی داشته باشیم که دوستش نداریم، اما از تغییر آن بترسیم. شاید در رابطه‌ای بمانیم، چون از تنهایی می‌ترسیم، یا برای راضی نگه‌داشتن دیگران، خواسته‌های خودمان را کنار بگذاریم.
کتاب شش متفکر اگزیستانسیالیست درباره همین موقعیت‌های انسانی است. هارولد جان بلکهم اندیشه شش فیلسوف را بررسی می‌کند تا نشان دهد انسان چگونه می‌تواند درباره وجود، انتخاب و مسئولیت خود فکر کند. این کتاب به‌جای ارائه پاسخ‌های آماده، ما را به پرسیدن سؤال‌های جدی‌تر درباره زندگی دعوت می‌کند.
کی‌یرکگور؛ گاهی باید با وجود ترس انتخاب کرد
سورن کی‌یرکگور به اضطراب، ایمان و تصمیم‌های فردی اهمیت می‌دهد. از نگاه او، همیشه نمی‌توان با اطمینان کامل تصمیم گرفت. گاهی باید در شرایطی انتخاب کنیم که آینده روشن نیست و هیچ تضمینی برای موفقیت وجود ندارد.
این تجربه برای بسیاری از ما آشناست. شروع یک مسیر تازه، پایان‌دادن به رابطه‌ای نامناسب یا دنبال‌کردن علاقه‌ای که دیگران آن را جدی نمی‌گیرند، می‌تواند ترسناک باشد. شجاعت همیشه به معنای نترسیدن نیست؛ گاهی یعنی با وجود تردید، مسئولیت انتخاب خود را بپذیریم.
نیچه؛ زندگی را با معیار دیگران نسنجیم
فریدریش نیچه ما را به بازنگری در ارزش‌ها و باورهایمان دعوت می‌کند. بسیاری از چیزهایی که موفقیت می‌نامیم، ممکن است بیشتر از آنکه از خواسته‌های واقعی ما سرچشمه گرفته باشند، نتیجه انتظارات جامعه باشند.
امروز کافی است چند دقیقه در شبکه‌های اجتماعی بگردیم تا زندگی خودمان را با دیگران مقایسه کنیم. خانه بهتر، درآمد بیشتر یا موقعیت اجتماعی بالاتر گاهی به معیارهایی تبدیل می‌شوند که بدون فکر پذیرفته‌ایم.
نیچه یادآوری می‌کند که باید درباره ارزش‌های پذیرفته‌شده پرسش کنیم. وقتی بفهمیم چه چیزی واقعاً برایمان اهمیت دارد، کمتر اسیر مسابقه‌ای می‌شویم که شاید اصلاً انتخابش نکرده باشیم.
یاسپرس؛ بحران‌ها همیشه پاسخ ندارند
کارل یاسپرس به موقعیت‌هایی توجه می‌کند که انسان با محدودیت‌های جدی زندگی روبه‌رو می‌شود؛ موقعیت‌هایی مانند رنج، شکست، احساس گناه و مرگ. این تجربه‌ها ممکن است تصویری را که از آینده ساخته‌ایم، تغییر دهند.
از دست‌دادن شغل یا پایان یک رابطه همیشه به رشد و موفقیت ختم نمی‌شود. گاهی فقط دردناک است. بااین‌حال، چنین لحظه‌هایی می‌توانند ما را وادار کنند درباره اولویت‌ها و روابطمان دوباره فکر کنیم.
قرار نیست هر اتفاق تلخی درس بزرگی داشته باشد، اما می‌توانیم تلاش کنیم در دل تجربه‌های دشوار، شناخت روشن‌تری از خودمان به دست آوریم.
مارسل؛ آدم‌ها بیشتر از عنوان و موقعیتشان هستند
گابریل مارسل بر رابطه انسانی، وفاداری و حضور واقعی تأکید می‌کند. در دنیایی که گاهی ارزش افراد با شغل، درآمد یا میزان موفقیتشان سنجیده می‌شود، این نگاه اهمیت زیادی دارد.
ممکن است کسی از نظر کاری به جایگاه خوبی رسیده باشد، اما کسی را نداشته باشد که بتواند بی‌پرده با او حرف بزند. از طرف دیگر، یک گفت‌وگوی صمیمانه یا همراهی ساده در روزهای سخت می‌تواند ارزشی داشته باشد که با هیچ موفقیت ظاهری قابل‌اندازه‌گیری نیست.
انسان‌ها را نباید فقط با آنچه دارند یا به دست آورده‌اند شناخت؛ کیفیت رابطه‌هایی که می‌سازند نیز بخش مهمی از زندگی آن‌هاست.
هایدگر؛ همیشه برای بعداً وقت نداریم
مارتین هایدگر به وجود انسان، گذر زمان و آگاهی از مرگ می‌پردازد. شاید فکرکردن به پایان زندگی خوشایند نباشد، اما همین آگاهی می‌تواند به ما یادآوری کند که زمان نامحدود نیست.
چند بار گفت‌وگویی را به تعویق انداخته‌ایم، دیدار عزیزی را عقب انداخته‌ایم یا تصمیم مهمی را به آینده سپرده‌ایم؟ گاهی آن‌قدر درگیر کارهای روزمره می‌شویم که فراموش می‌کنیم برای چه چیزی تلاش می‌کنیم.
زندگی آگاهانه یعنی گاهی از خودمان بپرسیم آیا زمان و انرژی‌مان را صرف چیزهایی می‌کنیم که واقعاً برایمان مهم‌اند یا نه.
سارتر؛ آزادی بدون مسئولیت کامل نیست
ژان پل سارتر معتقد است انتخاب‌ها و رفتارهای ما در شکل‌دادن به هویت‌مان نقش دارند. البته این حرف به معنای آن نیست که همه انسان‌ها امکانات یکسانی دارند یا می‌توانند هر شرایطی را تغییر دهند. خانواده، جامعه و وضعیت اقتصادی بر زندگی ما اثر می‌گذارند.
بااین‌حال، حتی وقتی امکان تغییر فوری وجود ندارد، شاید بتوانیم قدم کوچکی برداریم؛ مهارتی یاد بگیریم، از کسی کمک بخواهیم یا برای آینده برنامه‌ریزی کنیم.
مسئولیت‌پذیری یعنی محدودیت‌ها را انکار نکنیم، اما تمام اختیار زندگی‌مان را هم به آن‌ها واگذار نکنیم.
این کتاب امروز چه چیزی به ما می‌آموزد؟
اندیشه‌های این شش متفکر در نگاه اول ممکن است پیچیده به نظر برسند، اما پرسش‌هایشان به زندگی روزمره نزدیک‌اند. وقتی درباره مهاجرت تصمیم می‌گیریم، در رابطه‌ای دچار تردید می‌شویم یا از آینده شغلی‌مان می‌ترسیم، با مسئله انتخاب و مسئولیت روبه‌رو هستیم.
برای استفاده از این کتاب، لازم نیست فیلسوف باشیم. می‌توانیم گاهی از خودمان بپرسیم: آیا این تصمیم را از روی علاقه گرفته‌ام یا ترس؟ چه چیزهایی برایم مهم‌اند؟ چه تغییری، هرچند کوچک، می‌تواند زندگی‌ام را به خواسته‌هایم نزدیک‌تر کند؟
کتاب بلکهم همچنین یادآوری می‌کند که اگزیستانسیالیسم یک نظریه یکدست نیست؛ این شش متفکر درباره ایمان، اخلاق و آزادی اختلاف‌نظرهای مهمی دارند. ارزش کتاب در آشناکردن ما با همین دیدگاه‌های متفاوت است.
نتیجه‌گیری؛ زندگی از انتخاب‌های کوچک هم ساخته می‌شود
شش متفکر اگزیستانسیالیست نسخه‌ای فوری برای خوشبختی نیست. این کتاب کمک می‌کند به پرسش‌هایی فکر کنیم که معمولاً زیر فشار کار، مسئولیت و انتظارات دیگران فراموش می‌شوند.
شاید نتوانیم همه شرایط زندگی را تغییر دهیم، اما می‌توانیم باورهایمان را دوباره بررسی کنیم، رابطه‌های ارزشمند را جدی بگیریم و درباره تصمیم‌هایمان آگاهانه‌تر عمل کنیم. گاهی همین قدم‌های کوچک مسیر تازه‌ای پیش روی ما می‌گذارند.
در نهایت، زندگی فقط مجموعه اتفاق‌هایی نیست که برایمان رخ می‌دهند؛ شیوه مواجهه ما با آن‌ها و انتخاب‌هایی که در دل شرایط موجود انجام می‌دهیم نیز اهمیت دارند. شاید مهم‌ترین فایده این کتاب همین باشد: کمک کند به‌جای زندگی‌کردن بر اساس عادت، کمی بیشتر درباره زندگی خودمان فکر کنیم.
تهیه و تنظیم: طوبی میرزاحسینی