به گزارش بهداشت‌نیوز، بسیاری از افراد پس از یک شب خواب ناکافی، احساس گرسنگی بیشتری دارند یا تمایل آن‌ها به مصرف خوراکی‌های شیرین و پرکالری افزایش پیدا می‌کند. این وضعیت تنها به خستگی محدود نیست و می‌تواند با تغییراتی در عملکرد مغز، تنظیم اشتها و رفتارهای غذایی ارتباط داشته باشد.
خواب یکی از فرایندهای اساسی برای تنظیم عملکردهای بدن است. در طول خواب، مغز و سایر اندام‌ها فرصت بازیابی پیدا می‌کنند و سازوکارهای مرتبط با تنظیم انرژی و عملکرد متابولیک تحت تأثیر قرار می‌گیرند. به همین دلیل، کمبود مداوم خواب ممکن است در بلندمدت مدیریت وزن را دشوارتر کند.
چرا کم‌خوابی میل به غذاهای پرکالری را افزایش می‌دهد؟محدودیت خواب می‌تواند بر بخش‌هایی از مغز که در پردازش پاداش و تصمیم‌گیری نقش دارند، تأثیر بگذارد. در چنین شرایطی، برخی افراد ممکن است غذاهای پرانرژی را جذاب‌تر ارزیابی کنند و در برابر مصرف میان‌وعده‌های شیرین یا چرب، تمایل بیشتری نشان دهند.
همچنین بیدار ماندن برای ساعات طولانی‌تر، فرصت بیشتری برای خوردن ایجاد می‌کند؛ به‌خصوص زمانی که فرد در ساعات پایانی شب به سراغ تنقلات می‌رود یا وعده‌های غذایی نامنظمی دارد.
برخی پژوهش‌ها تغییر در هورمون‌های مرتبط با اشتها، از جمله لپتین و گرلین، را نیز در ارتباط با کمبود خواب بررسی کرده‌اند. با این حال، نتایج مطالعات درباره تغییرات این هورمون‌ها یکسان نیست و تأثیر کم‌خوابی بر اشتها را نمی‌توان تنها با یک سازوکار توضیح داد.
ارتباط خواب ناکافی با اضافه‌وزن چیست؟کم‌خوابی مزمن در مطالعات جمعیتی با افزایش احتمال اضافه‌وزن و چاقی ارتباط داشته است. این ارتباط می‌تواند تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند تغییر در انتخاب غذا، کاهش انرژی برای فعالیت بدنی، بی‌نظمی در زمان وعده‌ها و اختلال در تنظیم متابولیسم قرار داشته باشد.
با این حال، خواب ناکافی به‌تنهایی علت قطعی اضافه‌وزن نیست و عوامل ژنتیکی، شرایط پزشکی، استرس، الگوی تغذیه و میزان فعالیت بدنی نیز در کنترل وزن نقش دارند.
برای بهبود خواب چه اقداماتی مؤثر است؟بزرگسالان معمولاً به دست‌کم هفت ساعت خواب شبانه نیاز دارند؛ هرچند نیاز دقیق به خواب با توجه به سن و شرایط فردی متفاوت است. برای کمک به بهبود کیفیت خواب، رعایت چند اصل ساده می‌تواند مفید باشد:
ساعت خواب و بیداری را تا حد امکان ثابت نگه دارید. مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار را در ساعات پایانی روز محدود کنید. محیط خواب را تاریک، آرام و دارای دمای مناسب نگه دارید. از وعده‌های غذایی بسیار سنگین درست پیش از خواب پرهیز کنید. فعالیت بدنی منظم داشته باشید، اما زمان ورزش را متناسب با شرایط خود تنظیم کنید. چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟اگر مشکلات خواب به‌طور مداوم ادامه دارند، یا فرد با وجود خواب کافی همچنان دچار خواب‌آلودگی شدید روزانه است، بررسی پزشکی اهمیت دارد. خرخر بلند، قطع تنفس هنگام خواب و بیدار شدن مکرر در طول شب نیز می‌توانند نشانه اختلالاتی مانند آپنه خواب باشند.
در مجموع، خواب مناسب بخشی جدایی‌ناپذیر از سبک زندگی سالم است. توجه به مدت و کیفیت خواب می‌تواند در کنار اصلاح عادت‌های غذایی و افزایش فعالیت بدنی، به مدیریت بهتر اشتها و حفظ سلامت عمومی کمک کند.