به گزارش بهداشت نیوز، ویتامین B12 از مواد مغذی ضروری برای بدن است که نقش مهمی در خون‌سازی و حفظ سلامت اعصاب دارد. بدن انسان به‌تنهایی قادر به تولید این ویتامین نیست و باید آن را از طریق مواد غذایی یا در صورت نیاز، مکمل‌های تجویزشده دریافت کند.
کمبود ویتامین B12 ممکن است به‌آرامی ایجاد شود و در مراحل اولیه علائم مشخصی نداشته باشد. به همین دلیل، آشنایی با نشانه‌های احتمالی این کمبود و توجه به عوامل خطر آن اهمیت دارد.
کمبود ویتامین B12 چه علائمی دارد؟
۱. خستگی و ضعف مداوم
ویتامین B12 در تولید طبیعی گلبول‌های قرمز نقش دارد. کمبود آن ممکن است باعث کم‌خونی شود و در نتیجه، فرد احساس ضعف، خستگی، سرگیجه یا تنگی نفس هنگام فعالیت داشته باشد.
۲. گزگز و بی‌حسی دست‌وپا
یکی از نشانه‌های مهم کمبود این ویتامین، بروز احساس سوزن‌سوزن شدن یا بی‌حسی در اندام‌هاست. در صورت تداوم کمبود، آسیب عصبی ممکن است ایجاد شود و گاهی حتی پس از درمان نیز به‌طور کامل برطرف نشود.
۳. مشکلات حافظه و تمرکز
برخی افراد مبتلا به کمبود B12 ممکن است با مشکلات تمرکز، تغییرات خلقی یا اختلال در حافظه مواجه شوند. البته این علائم دلایل متعددی دارند و به‌تنهایی برای تشخیص کمبود این ویتامین کافی نیستند.
۴. رنگ‌پریدگی و التهاب زبان
کمبود B12 می‌تواند با رنگ‌پریدگی پوست، قرمزی یا درد زبان و زخم‌های دهانی همراه باشد. این نشانه‌ها ممکن است در برخی انواع کم‌خونی نیز مشاهده شوند.
۵. اختلال در تعادل
در موارد شدیدتر، درگیری سیستم عصبی ممکن است به مشکلات تعادل و دشواری در راه رفتن منجر شود. بروز چنین علائمی نیازمند ارزیابی پزشکی است.
چه افرادی بیشتر در معرض کمبود B12 هستند؟
افرادی که رژیم غذایی گیاه‌خواری مطلق دارند و از منابع غنی‌شده B12 استفاده نمی‌کنند، بیشتر در معرض کمبود این ویتامین قرار دارند. همچنین سالمندان، مبتلایان به برخی بیماری‌های گوارشی، افرادی که جراحی‌های خاص معده یا روده انجام داده‌اند و کسانی که دچار اختلال در جذب مواد مغذی هستند، ممکن است بیشتر در معرض خطر باشند.
مصرف طولانی‌مدت برخی داروها، از جمله متفورمین و بعضی داروهای کاهنده اسید معده، نیز می‌تواند در برخی افراد با کاهش سطح B12 ارتباط داشته باشد.
ویتامین B12 در چه مواد غذایی وجود دارد؟
گوشت، ماهی، تخم‌مرغ، شیر و محصولات لبنی از منابع غذایی این ویتامین هستند. برخی غلات صبحانه و محصولات گیاهی نیز با ویتامین B12 غنی می‌شوند.
افرادی که منابع حیوانی مصرف نمی‌کنند، لازم است برای تأمین این ویتامین از محصولات غنی‌شده یا مکمل مناسب استفاده کنند و در صورت وجود عوامل خطر، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت داشته باشند.
آیا مصرف خودسرانه مکمل B12 ضروری است؟
خیر. خستگی و ضعف همیشه به معنای کمبود ویتامین B12 نیست و مصرف مکمل بدون بررسی علت علائم ممکن است تشخیص مشکل اصلی را به تأخیر بیندازد. پزشک با توجه به علائم، سابقه پزشکی و در صورت نیاز آزمایش خون می‌تواند کمبود این ویتامین را بررسی کند.
در صورت تأیید کمبود، روش درمان به علت آن بستگی دارد و ممکن است شامل مکمل خوراکی یا تزریقی باشد.
جمع‌بندی
کمبود ویتامین B12 گاهی با علائم مبهمی مانند خستگی و کاهش تمرکز آغاز می‌شود، اما در صورت تداوم می‌تواند سیستم عصبی را نیز درگیر کند. توجه به عوامل خطر، تغذیه مناسب و مراجعه به‌موقع برای بررسی علائم مشکوک، به تشخیص و درمان زودهنگام کمک می‌کند.