به گزارش بهداشت نیوز، دکتر مریم خسروی با اشاره به اهمیت عادات غذایی در دوران رشد اظهار کرد: بسیاری از عادت‌های غذایی که در سال‌های نخست زندگی شکل می‌گیرند، در بزرگسالی نیز ادامه پیدا می‌کنند و در این میان، نگرانی و حساسیت بیش از حد والدین نسبت به میزان غذای مصرفی کودک می‌تواند چالش‌هایی را در روابط خانوادگی و وضعیت تغذیه‌ای فرزند ایجاد کند.
کاهش طبیعی اشتها پس از یک‌سالگی؛ ملاک، روند رشد است
این متخصص تغذیه با بیان اینکه وزن کودک در پایان یک‌سالگی معمولاً به حدود سه برابر وزن هنگام تولد می‌رسد، افزود: از حوالی یک‌سالگی به بعد، سرعت رشد قدی و وزنی کودک و به تبع آن میزان اشتها کاهش می‌یابد و نباید انتظار داشت روند سریع وزن‌گیری سال نخست همچنان ادامه داشته باشد.
وی با تأکید بر طبیعی بودن نوسان میزان دریافت غذا در کودکان تصریح کرد: ممکن است کودک در یک وعده یا یک روز غذای بیشتری بخورد و در وعده یا روز دیگر غذای کمتری مصرف کند و این موضوع به‌تنهایی جای نگرانی ندارد. آنچه اهمیت دارد، بررسی روند کلی رشد کودک در طول هفته‌ها و ماه‌هاست که باید از طریق پایش قد و وزن و بررسی آن روی منحنی‌های رشد در مراکز خدمات جامع سلامت انجام شود.
دکتر خسروی خاطرنشان کرد: کندی یا توقف رشد نیز الزاماً به معنای وجود بیماری جسمی نیست و در برخی موارد عوامل محیطی، شرایط خانوادگی و استرس‌های موجود در محیط زندگی کودک می‌توانند بر اشتها و روند رشد او تأثیر بگذارند.
غذا خوردن نباید به تجربه‌ای همراه با تنش تبدیل شود
عضو هیأت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، استفاده از روش‌هایی مانند غذا دادن با اجبار، سرزنش، مقایسه کودک با همسالان و پر کردن بیش از حد بشقاب را از رفتارهای ناکارآمد والدین دانست و گفت: این شیوه‌ها می‌تواند غذا خوردن را از یک تجربه طبیعی و لذت‌بخش به فرآیندی همراه با اضطراب و تنش تبدیل کند.
وی توصیه کرد: بهتر است در بشقاب کودک مقدار کمی غذا قرار داده شود تا در صورت احساس نیاز و تمایل، خودش درخواست غذای بیشتری کند. همچنین مشارکت دادن کودک در چیدن سفره یا آماده‌سازی غذا متناسب با سن و توانایی او می‌تواند به افزایش علاقه و مشارکت او در فرآیند غذا خوردن کمک کند؛ البته این مشارکت باید با صبوری والدین و بدون سرزنش و نکوهش همراه باشد.
والدین؛ نخستین الگوی تغذیه‌ای کودکان
دکتر خسروی با تأکید بر نقش الگویی والدین در شکل‌گیری عادات غذایی کودکان اظهار کرد: آموزش تغذیه‌ای کودکان عمدتاً به‌صورت غیرمستقیم و از طریق مشاهده و الگوبرداری انجام می‌شود. بنابراین والدینی که انتظار دارند فرزندشان سبزیجات، میوه‌ها و غذاهای سالم مصرف کند، در وهله نخست باید خودشان چنین الگویی را در خانواده نشان دهند.
وی افزود: نمی‌توان در حالی که والدین هنگام صرف غذا از تلفن همراه استفاده می‌کنند یا خودشان تمایل زیادی به مصرف خوراکی‌های کم‌ارزش دارند، از کودک انتظار داشت عادات غذایی مطلوبی داشته باشد.
این متخصص تغذیه درباره راهکارهای افزایش تمایل کودکان به مصرف سبزیجات و مواد غذایی مغذی نیز گفت: استفاده از تنوع رنگی و چیدمان جذاب غذا می‌تواند پذیرش آن را برای کودک آسان‌تر کند. همچنین اگر کودک گوشت را در قالب غذاهایی مانند آبگوشت یا خورشت نمی‌پسندد، می‌توان آن را در قالب‌هایی مانند گوشت چرخ‌کرده، شامی یا کتلت سالم در اختیار او قرار داد.
وی تأکید کرد: هرچند آب گوشت حاوی برخی املاح است، اما نمی‌تواند جایگزین پروتئین موجود در خود گوشت شود.
غذا را به ابزار پاداش و تنبیه تبدیل نکنید
عضو هیأت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با هشدار نسبت به استفاده از غذا به‌عنوان ابزار پاداش، جلب توجه یا تنبیه خاطرنشان کرد: وعده دادن شیرینی، شکلات یا بستنی به‌عنوان جایزه برای تمام کردن غذای اصلی، می‌تواند در ذهن کودک ارزش غذایی خوراکی‌ها را جابه‌جا کند و این تصور نادرست را ایجاد کند که غذای اصلی کم‌ارزش و خوراکی شیرین، پاداش و ارزشمند است.
وی درباره نحوه برخورد والدین با امتناع کودک از خوردن غذا نیز گفت: اگر کودک پس از نشستن سر سفره تمایلی به خوردن نداشت، والدین باید بدون مشاجره و توبیخ، ظرف غذا را جمع کنند و از جایگزین کردن فوری آن با کیک، آبمیوه صنعتی، شیرینی یا سایر خوراکی‌های کم‌ارزش پرهیز کنند.
دکتر خسروی ادامه داد: در چنین شرایطی می‌توان بخشی از همان غذای سالم خانوادگی را برای ساعات بعد نگه داشت تا زمانی که کودک احساس گرسنگی واقعی پیدا کند، امکان انتخاب یک غذای سالم در اختیار او باشد.
سبد خرید خانواده؛ نخستین گام برای پیشگیری از اضافه‌وزن
این متخصص تغذیه با اشاره به اهمیت پیشگیری از اضافه‌وزن و چاقی از دوران کودکی اظهار کرد: بر اساس بررسی‌های موجود، حدود ۸۰ درصد کودکانی که تا مقطع دبستان دچار چاقی هستند، در بزرگسالی نیز با اضافه‌وزن و چاقی مواجه خواهند بود؛ از این رو، اصلاح محیط غذایی خانه و تسهیل انتخاب‌های سالم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
وی افزود: حذف یا به حداقل رساندن تنقلاتی مانند نوشابه، چیپس، پفک، شکلات و شیرینی از سبد خرید خانوار، یکی از اقدامات مؤثر در این زمینه است و بهتر است در میان‌وعده‌ها و زمان‌های تفریح، میوه و خوراکی‌های طبیعی جایگزین محصولات صنعتی شود.
دکتر خسروی در پایان تأکید کرد: شکل‌گیری عادات غذایی سالم در کودکان بیش از آنکه به توصیه‌های مستقیم و اصرارهای مکرر وابسته باشد، به محیطی آرام، انتخاب‌های غذایی مناسب و الگویی که والدین در خانواده ارائه می‌کنند، بستگی دارد.