به گزارش بهداشت نیوز، دیابت نوع ۲ و فشار خون بالا از بیماریهایی هستند که در بسیاری از بیماران همزمان دیده میشوند و ترکیب آنها میتواند اهمیت کنترل عوامل خطر قلبیعروقی را بیشتر کند.
بر اساس استانداردهای مراقبت از دیابت در سال ۲۰۲۶، برای افراد مبتلا به دیابت و فشار خون بالا، هدف فشار خون باید به صورت فردمحور تعیین شود و عواملی مانند خطر قلبیعروقی، احتمال عوارض داروها و شرایط و ترجیحات بیمار در تصمیمگیری درمانی مورد توجه قرار گیرد.
در همین زمینه، یک متاآنالیز منتشرشده در سال ۲۰۲۶ که نتایج ۹ کارآزمایی و بیش از ۳۴ هزار فرد مبتلا به دیابت نوع ۲ را بررسی کرده، نشان داد کنترل فشردهتر فشار خون با کاهش خطر حوادث عمده قلبیعروقی همراه بوده است. البته این بررسی همزمان بر ضرورت توجه به عوارض احتمالی کاهش فشار خون تأکید کرده است.
چرا فشار خون در دیابت اهمیت بیشتری دارد؟
دیابت به مرور زمان میتواند به رگهای خونی و اندامهای مختلف آسیب وارد کند. از سوی دیگر، فشار خون بالا نیز فشار مضاعفی بر سیستم قلبیعروقی وارد میکند.
وقتی این دو وضعیت همزمان وجود داشته باشند، توجه به کنترل عوامل خطر اهمیت بیشتری پیدا میکند. به همین دلیل، اندازهگیری منظم فشار خون و پیگیری درمان در افراد مبتلا به دیابت بخش مهمی از مراقبت پزشکی محسوب میشود.
استانداردهای مراقبت از دیابت در سال ۲۰۲۶ نیز بر ارزیابی و مدیریت فشار خون در این بیماران تأکید دارد.
فشار خون چند باید باشد؟
یکی از نکات مهم در درمان فشار خون این است که نمیتوان یک عدد ثابت را برای همه بیماران به عنوان هدف درمان در نظر گرفت.
بر اساس استانداردهای مراقبت از دیابت ۲۰۲۶، در صورتی که دستیابی به آن ایمن باشد، هدف فشار خون هنگام درمان برای بسیاری از افراد مبتلا به دیابت کمتر از ۱۳۰ روی ۸۰ میلیمتر جیوه است. همچنین در افرادی که خطر قلبیعروقی یا کلیوی بالایی دارند، رسیدن به فشار سیستولیک کمتر از ۱۲۰ میلیمتر جیوه میتواند مورد توجه قرار گیرد.
اما این اعداد به معنای آن نیست که همه بیماران باید بدون توجه به شرایط فردی خود به چنین مقادیری برسند. انتخاب هدف مناسب باید توسط پزشک و بر اساس وضعیت بالینی بیمار انجام شود.
کنترل شدیدتر فشار خون چه فایدهای دارد؟
نتایج یک متاآنالیز جدید که در سال ۲۰۲۶ منتشر شده است، نشان داد در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، کنترل فشردهتر فشار خون با کاهش خطر حوادث عمده قلبیعروقی همراه بوده است.
در این بررسی، خطر حوادث عمده قلبیعروقی در گروهی که کنترل فشردهتری دریافت کرده بودند، نسبت به کنترل متعارف پایینتر بود. کاهش خطر سکته مغزی نیز در تحلیل پژوهشگران مشاهده شد.
با این حال، کنترل شدیدتر بدون نظارت پزشکی موضوعی نیست که بتوان آن را برای همه افراد توصیه کرد. در همین مطالعه، افزایش مرزی خطر افت فشار خون نیز مشاهده شد؛ موضوعی که نشان میدهد درمان فشار خون باید میان کاهش خطر قلبیعروقی و جلوگیری از عوارض ناشی از افت بیش از حد فشار تعادل ایجاد کند.
اندازهگیری فشار خون در منزل هم اهمیت دارد
برای برخی بیماران، اندازهگیری فشار خون در منزل میتواند اطلاعات مفیدی درباره وضعیت واقعی فشار خون در طول روز در اختیار پزشک قرار دهد.
استانداردهای مراقبت از دیابت ۲۰۲۶ اشاره میکنند که اندازهگیری فشار خون در منزل یا استفاده از پایش فشار خون ۲۴ ساعته میتواند برای ارزیابی فشار خون و پیگیری پاسخ بیمار به درمان مفید باشد.
چه زمانی دارو لازم است؟
تصمیم درباره شروع یا تغییر داروی فشار خون به شرایط بیمار بستگی دارد.
بر اساس استانداردهای ۲۰۲۶، در افراد مبتلا به دیابت که فشار خون آنها به طور قطعی در محدوده ۱۳۰/۸۰ میلیمتر جیوه یا بالاتر تأیید شده است، درمان دارویی میتواند برای رسیدن به هدف فردی فشار خون آغاز و تنظیم شود.
برای فشار خون تأییدشده ۱۵۰/۹۰ میلیمتر جیوه یا بالاتر، علاوه بر اصلاح سبک زندگی، شروع سریع درمان با دو دارو یا یک ترکیب تکقرصی از داروهای مناسب نیز توصیه شده است.
این توصیهها به معنای مصرف خودسرانه دارو نیست و انتخاب دارو، مقدار مصرف و ترکیب دارویی باید توسط پزشک انجام شود.
کدام داروها بیشتر مورد استفاده قرار میگیرند؟
درمان فشار خون در افراد مبتلا به دیابت میتواند شامل گروههای مختلف دارویی باشد. بر اساس استانداردهای مراقبت از دیابت، مهارکنندههای ACE، مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین، داروهای شبهتیازیدی و برخی مسدودکنندههای کانال کلسیم از جمله گروههایی هستند که میتوانند در درمان مورد استفاده قرار گیرند.
انتخاب دارو به شرایط بیمار بستگی دارد. برای مثال، در فرد مبتلا به دیابت که بیماری عروق کرونر یا افزایش آلبومین ادرار دارد، انتخاب برخی گروههای دارویی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
مراقب افت فشار خون باشید
هدف از درمان فشار خون، پایین آوردن عدد فشار به هر قیمتی نیست.
اگر فشار خون بیش از اندازه کاهش پیدا کند، بیمار ممکن است با علائمی مانند سرگیجه، ضعف یا حتی غش مواجه شود. خطر چنین عوارضی در برخی افراد بیشتر است و به همین دلیل پزشک باید پاسخ بیمار به درمان را به صورت دورهای بررسی کند.
همچنین بیماران نباید صرفاً بر اساس یک یا چند اندازهگیری خانگی، مقدار دارو را تغییر دهند.
سبک زندگی همچنان بخشی از درمان است
درمان فشار خون بالا تنها به دارو محدود نمیشود.
تغذیه مناسب، فعالیت بدنی متناسب با شرایط فرد، کنترل وزن، پرهیز از مصرف دخانیات و پیگیری منظم وضعیت قند و فشار خون از اجزای مهم مراقبت از فرد مبتلا به دیابت هستند.
در استانداردهای مراقبت از دیابت نیز برنامه سبک زندگی باید متناسب با شرایط و نیازهای فرد تدوین شود.
یک اشتباه رایج در بیماران
یکی از اشتباهات رایج، قطع داروی فشار خون پس از مشاهده چند عدد طبیعی است.
طبیعی شدن فشار خون در بسیاری از موارد میتواند نتیجه مؤثر بودن درمان باشد و لزوماً به معنای برطرف شدن بیماری نیست. بنابراین قطع یا کاهش مقدار دارو بدون مشورت با پزشک میتواند باعث بازگشت فشار خون بالا شود.
از سوی دیگر، افزایش خودسرانه دارو نیز میتواند خطر افت فشار خون و سایر عوارض را افزایش دهد.
چه بیمارانی نیاز به توجه بیشتری دارند؟
افراد مبتلا به دیابت که سابقه بیماری قلبیعروقی، بیماری کلیوی، آلبومینوری یا سایر عوامل خطر دارند، معمولاً نیازمند ارزیابی دقیقتری هستند.
در این افراد، پزشک ممکن است علاوه بر فشار خون، عملکرد کلیه، وضعیت چربی خون، قند خون و سایر عوامل خطر را نیز بررسی کند تا برنامه درمانی متناسب با مجموع شرایط بیمار تعیین شود.
جمعبندی
شواهد جدید نشان میدهد کنترل مناسب فشار خون میتواند بخش مهمی از کاهش خطر عوارض قلبیعروقی در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ باشد. با این حال، هدف درمان برای همه بیماران یکسان نیست و کاهش بیش از حد فشار خون نیز میتواند مشکلساز شود.
اندازهگیری منظم فشار خون، مصرف صحیح داروها، رعایت توصیههای سبک زندگی و مراجعه منظم به پزشک، چهار بخش مهم مراقبت از بیمار دیابتی مبتلا به فشار خون بالا هستند.
نکته مهم: اعداد و توصیههای درمانی این گزارش برای اطلاعرسانی عمومی است و جایگزین ارزیابی پزشک و تصمیمگیری درمانی متناسب با شرایط هر بیمار نمیشود.
منابع علمی: استانداردهای مراقبت از دیابت ۲۰۲۶ و متاآنالیز کارآزماییهای تصادفیشده درباره کنترل فشرده فشار خون در دیابت نوع ۲.