دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: پژوهشگاه رویان تجلی «حکمت عملی» و تلفیق علم با اخلاق است

به گزارش بهداشت نیوز حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه در جریان بازدید از پژوهشگاه رویان و دیدار با دانشمندان و پژوهشگران این مجموعه، اظهار داشت: پژوهشگاه رویان که از سال ۱۳۷۰ با همت زنده‌یاد دکتر کاظم آشتیانی به عنوان مرکز جراحی محدود آغاز به کار کرد، امروز به برکت تلاش جهادگران علمی به یک قطب بین‌المللی در علوم زیستی، سلول‌های بنیادی، تولید مثل و طب ترمیمی تبدیل شده است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تحلیل ماهیت علم در پژوهشگاه رویان، تصریح کرد: ویژگی بارز دانشمندان این مجموعه، عبور از «طبیعت‌شناسی» صرف و حرکت به سوی «خلقت‌شناسی» است. دانشمندی که با نگاه توحیدی و خلقت‌شناسی به علم و فناوری می‌نگرد، خروجی‌اش صرفاً تکنولوژی نیست، بلکه «حکمت» است.
وی با اشاره به مفهوم قرآنی حکمت افزود: آنچه در رویان می‌بینیم مصداق بارز «حکمت عملی» است؛ یعنی دانش و فناوری که در خدمت نیازهای واقعی بشر با رویکردی اخلاقی قرار می‌گیرد. این همان «خیر کثیر» است که خداوند در قرآن به اولوالالباب عطا می‌کند.

حمایت تاریخی رهبر انقلاب از حلقه اتصال «ما می‌توانیم» به علم روز
استاد خسروپناه با مرور تاریخچه پرفراز و نشیب رویان، به نقش بی‌بدیل امام شهید اشاره کرد و گفت: در زمانی که بسیاری از مسئولان و حتی برخی در وزارت بهداشت نسبت به توانمندی‌های داخلی شک داشتند و مرحوم دکتر آشتیانی را سرزنش می‌کردند، این نگاه توحیدی و حمایت رهبر کبیر انقلاب بود که باعث شد ایشان از بازگشت به انگلستان منصرف شوند و در ایران بمانند. شعار «ما می‌توانیم» که با شعور و حکمت همراه بود، زیربنای دستاوردهای امروز این پژوهشگاه است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با انتقاد از رها شدن پژوهشگران در مرحله تجاری‌سازی، خاطرنشان ساخت: جهاد دانشگاهی و پژوهشگاه رویان وظیفه تولید علم و فناوری را به خوبی انجام داده‌اند، اما عبور از مراحل فناوری (TRL) و ورود به بازار، نیازمند حمایت حاکمیتی است. اگر محقق ببیند دستاوردش پشت درهای بسته متوقف مانده، دلسرد می‌شود. بنابراین وزارتخانه‌ها باید به تناسب طرح‌ها وارد میدان شوند.

سه پیشنهاد راهبردی برای نجات سرمایه‌های ملی
وی در ادامه به تشریح طرح‌های ارائه شده توسط دانشمندان رویان اصفهان پرداخت که نیازمند حمایت فوری دستگاه‌های اجرایی است. استاد خسروپناه با اشاره به بازدید از نمونه‌های موفق این طرح در اصفهان، گفت: دانشمندان رویان موفق به طراحی طرحی برای تولید گوسفندی با توده عضلانی بالا و ارزش اقتصادی افزوده شده‌اند. این طرح کاملاً مدون و کاربردی است، اما اجرای صنعتی و گسترده آن نیازمند ورود و حمایت مستقیم «وزارت جهاد کشاورزی» است تا این ارزش افزوده به چرخه اقتصاد دامداری کشور تزریق شود.
وی دومین طرح راهبردی را مربوط به میراث طبیعی کشور دانست و افزود: با توجه به در خطر انقراض بودن یوز ایرانی، دانشمندان رویان با تکیه بر دانش شبیه‌سازی، راهکاری علمی برای نجات این نماد ملی ارائه کرده‌اند. این طرح نیز کاملاً کارشناسی شده است و «سازمان محیط زیست» باید به عنوان متولی اصلی، پشتیبانی مالی و اجرایی این طرح حیاتی را بر عهده بگیرد.
استاد خسروپناه تأکید کرد: همه بخش‌های جهاد دانشگاهی، از پژوهشگاه ملی سرطان تا ساخت قطار سریع‌السیر و گیاهان دارویی، بر مدار «حکمت بنیان» حرکت می‌کنند و وظیفه حاکمیت است که با حمایت از این مراکز، مانع از هدررفت سرمایه‌های علمی کشور شود.

تلفیق زیست‌فناوری با آموزش؛ گذر از حافظه‌محوری به تفکر‌محوری
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در تشریح این پیشنهاد سوم اظهار داشت: در حوزه زیست‌فناوری، ما باید از پیش‌دبستانی به فکر بچه‌ها باشیم. ما طلبه‌های فلسفه همیشه می‌گوییم که تفکر فلسفی را باید از پیش‌دبستان به کودکان منتقل کرد؛ اما نه به این معنا که کودکان حافظ اصطلاحات پیچیده، معقولات اولیه و ثانویه فلسفی باشند، بلکه باید «پیام فلسفه» را درک کنند. بچه‌های ما نباید حافظه‌محور تربیت شوند، بلکه باید تفکر‌محور و خلاق‌محور باشند.
وی با اشاره به ظرفیت‌های علمی موجود در پژوهشگاه افزود: خوشبختانه امروز تکنولوژی و عصب‌شناسی ویژه کودکان و نوجوانان در پژوهشگاه رویان وجود دارد و دانشمندان می‌توانند کارگاه‌های زیست‌فناوری را متناسب با سطح توانمندی این نسل برگزار کنند تا آن‌ها در کنار آموزش‌های رسمی، با سواد علمی روز نیز آشنا شوند.

درخواست طرح سه‌گانه در هیئت دولت
حجت‌الاسلام خسروپناه با اشاره به گردهمایی اخیر نخبگان کشور در اصفهان خاطرنشان کرد: در روزهای گذشته بازدیدی داشتیم و دانشمندان و نخبه کشور در پژوهشگاه رویان اصفهان جمع شده بودند و روی این کارها تمرکز دارند. هر سه طرح مذکور توسط پژوهشگاه رویان اصفهان به صورت کاملاً مدون و علمی تدوین شده است.
وی در ادامه خطاب به مسئولین حاضر گفت: درخواستم این است که این بحث‌ها و سه طرح راهبردی را در هیئت دولت مطرح کنند. ما نیز در شورای عالی انقلاب فرهنگی وظیفه خود می‌دانیم که از این مسیر حمایت کنیم و تاکنون نیز تلاش‌های خود را انجام داده‌ایم. خوشبختانه سند ملی سلول‌های بنیادی در شورا مصوب و ستاد ویژه آن تشکیل شده است. همچنین تأسیس «آزمایشگاه ملی سلول‌های بنیادی» نیز به تازگی مصوب شد و ریاست جمهور آن را ابلاغ کرده‌اند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با ترسیم افق آینده این پژوهشگاه تصریح کرد: در واقع آزمایشگاه ملی، نخستین گام بود و پژوهشگاه رویان دوم به مراتب اثرگذارتر و با رشد، تکامل و تعالی بیشتری نسبت به پژوهشگاه رویان اول در حال شکل‌گیری است که آثار شگرف آن را بعداً خواهیم دید. به ویژه در بحث پروژه‌های بزرگ و پیچیده پیوند (از جمله پیوند سلول‌های بنیادی و پیوند اعضا از حیوان به انسان) که هم‌اکنون کارهای آزمایشگاهی آن در حال انجام است و دستاوردهای بزرگی در انتظار کشور خواهد بود.

ترکیب «عقل» و «عشق»؛ حلقه مفقوده پیشرفت علمی
خسروپناه در بخش پایانی و فلسفی سخنان خود به تبیین راز ماندگاری و پیشرفت این دستاوردها پرداخت و گفت: عرض آخرم این است که ما خیال می‌کنیم این‌گونه کارهای بزرگ تنها با «عقل» تحقق پیدا می‌کند. قطعاً عقل نقش مهم و بنیادین دارد، لذا قرآن هم فرمود «اولوالالباب»؛ «لب» یعنی عقل جامع، خرد کامل و خرد ناب. یعنی کسی که هم عقل ریاضی و ریزبین دارد، هم عقل برنامه‌ریز، هم عقل معاش و هم عقل معاد، و عقل نظری و عملی را در خودش جمع می‌کند، این شخص جزو اولوالالباب است.
وی با تأکید بر نقش بی‌بدیل «عشق» در کنار عقل افزود: اما فقط عقل و خرد و لب کافی نیست؛ این «عشق» است که به عقل کارآمدی می‌بخشد. اگر مرحوم استاد کاظمی آشتیانی فقط عاقل بود و عاشق نبود، هرگز به چنین دستگاه عظیمی نمی‌رسید. این استادان بزرگواری که امروز با کمال فروتنی در حال خدمت هستند و این هدایا و دستاوردها را تقدیم کردند، در کنار عقل، عاشق بودند و با تلفیق عقل و عشق توانستند این مسیر دشوار را بپیمایند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی برای تبیین این موضوع به داستان آفرینش اشاره کرد و گفت: می‌دانید خداوند وقتی ملائکه را خلق کرد، ملائکه عاقل بودند ولی عاشق نبودند؛ لذا از مرتبه آدمی بی‌بهره ماندند. وقتی جمال الهی را دیدند، چون عشق در وجودشان نبود، از سر غیرت و حسرت سوختند، اما آدمی زنده ماند چون عقل و عشق را با هم داشت.