به گزارش بهداشت نیوز، امید رجبی ضمن گرامیداشت روز داروساز، به شخصیت چند بعدی زکریای رازی اشاره و اظهار کرد: رازی فقط یک پزشک نبود، او شیمیدانی برجسته بود که پزشکی را با نگاه آزمایشگاهی پیش برد. شیفتگی او به شیمی باعث شد تا به کشف الکل دست یابد؛ این ماده اگرچه در ابتدا به عنوان یک ترکیب شیمیایی شناخته شد اما به زودی به یکی از ارکان اصلی داروسازی تبدیل گشت، زیرا هم خاصیت ضدعفونیکنندگی داشت و هم در جراحیها به عنوان یک عامل بیهوشی مورد استفاده قرار گرفت.
وی افزود: از ویژگیهای کمتر گفتهشده درباره رازی، تلاش خستگیناپذیر او در طول زندگیاش است. او عمر خود را صرف درمان بیماریهای گوناگون کرد و همواره در پی ارائه نوآوریهای تازه به جهان علم بود؛ برخی منابع احتمال میدهند که نابینایی او در اواخر عمر، بر اثر تماسهای مداوم با مواد شیمیایی و بخارات سمی رخ داده باشد که خود نشاندهنده عمق درگیری عملی او با آزمایشها و پژوهشهای شیمیایی است.
زکریای رازی علم را از پراکندهگویی به نظم سیستماتیک رساند
این عضو هیأت علمی گروه داروسازی دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به لقب «پدر تاریخ علم» برای زکریای رازی، خاطرنشان کرد: دلیل این جایگاه والا، فراتر از کشفیات و مهارت در رشتههای گوناگون بود؛ رازی نخستین کسی است که روش علمیِ سیستماتیک را به جهان پزشکی و شیمی آورد. به این معنا که او نخست تمامی میراث علمی گذشتگان را با دقت فراوان مطالعه و گردآوری کرد، سپس آنها را دستهبندی نمود و آزمایشهای گذشتگان را بارها و بارها تکرار کرد تا صحت آنها را بیازماید. او پس از هر آزمایش، پرسشهای خود را بهصورتی شفاف مطرح میکرد و وقتی به پاسخی میرسید، آن را به زبانی گویا و قابلفهم در کتاب مینوشت تا برای نسلهای بعد به یادگار بماند و آنها نیز بر آن بیفزایند.
رجبی ادامه داد: رازی با این رویکرد، علم را از حالت پراکندهگویی خارج کرد و آن را به مسیری پویا و تکاملی تبدیل نمود. پس از او، دانشمندانی همچون ابوعلی سینا همین راه را ادامه دادند و بر غنای آن افزودند. بنابراین، اگر نامی در تاریخ به نیکی میماند، بیگمان نشاندهندهی ازخودگذشتگیِ صاحب آن نام است، وگرنه پزشکان توانمند در عصر او و حتی پس از وی، بسیار بودهاند.
وی مهمترین اثر رازی را کتاب ارزشمند «الحاوی» دانست و تصریح کرد: رازی در این کتاب، ریشهی انواع بیماریها، شیوههای نوین درمان و نیز روشهای صحیح تهیه دارو را بهتفصیل بیان کرده است. از ویژگیهای برجسته این کتاب، پالایشِ علمیِ آن است؛ بهگونهای که رازی فقط روشهایی را در آن گنجانده که صحت آنها را با آزمایش و تجربه به اثبات رسانده بود و هیچ گاه مطالب نادرست را در آن به کار نبرد.
پزشکی که کرامت انسانی را پیش از درمان تجویز میکرد
این عضو هیأت علمی گروه داروسازی دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به اخلاق حرفهای رازی در مواجهه با بیماران، عنوان کرد: او با تمامی بیماران خود با نهایت احترام و تواضع برخورد میکرد، رازی بهخوبی میدانست که بیمار، هرچند در حوزه پزشکی تخصصی ندارد اما در حرفه و مهارت خویش صاحب نظر است؛ از این رو، همواره کرامت انسانی آنها را پاس میداشت.
رجبی یادآور شد: هر جامعهای که برای بزرگان خود ارزش قائل باشد، قطعاً جامعهای مولد و پویا خواهد بود؛ چرا که احترام به دانشمندان، در حقیقت احترام به فرهنگ و هویت علمیِ آن کشور است. همچنین صرف داشتن مدرک یا اطلاعاتی جزئی از یک رشته، کسی را پزشک یا داروسازِ واقعی نمیکند بلکه روحیه پزشکی، رفتارِ همدلانه و پایبندی به اخلاقِ حرفهای است.
منبع: ایسنا