خیلیها تصور میکنند این بو فقط نتیجه مسواک نزدن است، اما ماجرا کمی پیچیدهتر از این حرفهاست.
در طول روز، بزاق به شستوشوی طبیعی دهان کمک میکند و بخشی از باکتریها و ذرات باقیمانده غذا را از محیط دهان دور میکند. هنگام خواب، ترشح بزاق کاهش پیدا میکند و دهان، بهویژه اگر فرد با دهان باز بخوابد، خشکتر میشود. همین محیط خشک، شرایط مناسبی برای فعالیت برخی باکتریها فراهم میکند.
باکتریها؛ مهمانان اصلی بوی صبحگاهی
بوی بد دهان تا حد زیادی به ترکیباتی مربوط میشود که باکتریهای موجود در دهان تولید میکنند. این باکتریها از بقایای غذا، سلولهای مرده و مواد موجود در محیط دهان استفاده میکنند و در نتیجه ترکیبات بدبو ایجاد میشود.
وقتی چند ساعت خوابیدهایم و چیزی نخورده یا ننوشیدهایم، جریان بزاق هم کمتر شده است. بنابراین طبیعی است که صبحها این بو بیشتر احساس شود. معمولاً نوشیدن آب، شستوشوی دهان و مسواک زدن باعث میشود بو کاهش پیدا کند.
خشکی دهان فقط به کمآبی مربوط نیست
یکی از مهمترین عوامل تشدیدکننده بوی بد صبحگاهی، خشکی دهان است. کم نوشیدن آب در طول روز میتواند نقش داشته باشد، اما تنها علت نیست.
خوابیدن با دهان باز، گرفتگی بینی، خرخر و برخی داروها نیز میتوانند خشکی دهان را بیشتر کنند. افرادی که به دلیل مشکلات بینی یا عادت تنفس دهانی با دهان باز میخوابند، ممکن است صبحها بوی بد شدیدتری را تجربه کنند.
مصرف دخانیات نیز میتواند خشکی دهان و مشکلات لثه را تشدید کند و در نتیجه بوی نامطبوع دهان را افزایش دهد.
مسواک زدن کافی نیست؛ زبان را فراموش نکنید
گاهی فرد روزی دو یا سه بار مسواک میزند، اما همچنان از بوی بد دهان شکایت دارد. یکی از دلایل ممکن است تمیز نکردن زبان باشد.
سطح زبان، بهخصوص بخش پشتی آن، میتواند محل تجمع باکتریها و بقایای مواد غذایی باشد. تمیز کردن آرام زبان با مسواک یا زبانپاککن میتواند به کاهش این تجمع کمک کند.
البته تمیز کردن زبان نباید با فشار زیاد انجام شود؛ هدف، پاک کردن سطح زبان است، نه تحریک یا زخمی کردن آن.
️ مشکلات لثه را جدی بگیریم
اگر بوی بد دهان فقط هنگام صبح وجود دارد و پس از مسواک و نوشیدن آب از بین میرود، معمولاً جای نگرانی زیادی نیست. اما اگر این بو در طول روز هم ادامه دارد، بهتر است علت آن بررسی شود.
التهاب لثه، تجمع جرم دندان، پوسیدگی و بیماریهای لثه از دلایل شایع بوی مداوم دهان هستند. خونریزی لثه هنگام مسواک زدن، تورم، قرمزی، حساسیت یا عقبرفتگی لثه نیز نشانههایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
در چنین شرایطی، تنها استفاده از خوشبوکنندههای دهان ممکن است مشکل اصلی را پنهان کند، بدون آنکه علت برطرف شود.
️ آیا معده مقصر بوی بد دهان است؟
هر بوی بد دهانی را نباید به «مشکل معده» نسبت داد. برخلاف تصور رایج، در بسیاری از موارد منشأ بوی بد دهان خود دهان است؛ یعنی دندانها، لثه، زبان یا خشکی دهان.
با این حال، بعضی مشکلات گوارشی میتوانند با بوی نامطبوع دهان همراه شوند. اگر بوی دهان با علائم دیگری مانند سوزش مکرر سر دل، برگشت اسید، احساس ترش کردن یا مشکلات گوارشی همراه است، بهتر است موضوع با پزشک مطرح شود.
گاهی بینی و گلو هم در ماجرا نقش دارند
عفونتها و مشکلات ناحیه بینی و گلو نیز میتوانند باعث بوی نامطبوع دهان شوند. ترشحات پشت حلق، التهاب لوزهها یا برخی مشکلات مزمن دستگاه تنفسی فوقانی ممکن است باعث ایجاد بوی ناخوشایند شوند.
به همین دلیل اگر فرد علاوه بر بوی بد دهان، گرفتگی مداوم بینی، ترشحات پشت حلق، گلودردهای مکرر یا مشکل دیگری در این ناحیه دارد، بهتر است فقط به تغییر خمیردندان یا دهانشویه اکتفا نکند.
برای کاهش بوی بد صبحگاهی چه کنیم؟
راهکارهای سادهای میتوانند تفاوت قابل توجهی ایجاد کنند: در طول روز به اندازه کافی آب بنوشید، دندانها را منظم و صحیح مسواک بزنید، بین دندانها را تمیز کنید و زبان را نیز بهآرامی پاک کنید.
اگر دهانشویه استفاده میکنید، بهتر است محصول مناسب و در صورت نیاز توصیهشده توسط دندانپزشک انتخاب شود. همچنین مصرف دخانیات را کنار بگذارید و اگر متوجه خشکی مداوم دهان شدهاید، علت آن را بررسی کنید.
رسیدگی منظم به دندانها و لثه نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از مشکلات دهان و دندان ممکن است در ابتدا بدون درد باشند.
چه زمانی بوی بد دهان نیاز به بررسی دارد؟
اگر بوی بد دهان با وجود رعایت بهداشت دهان و دندان برای مدت طولانی باقی بماند، اگر همراه با خونریزی یا تورم لثه، درد دندان، خشکی شدید دهان، زخمهای مکرر دهانی یا علائم دیگر باشد، بهتر است به دندانپزشک مراجعه کنید.
همچنین تغییر ناگهانی و مداوم بوی دهان، بهویژه زمانی که همراه با علائم عمومی یا بیماریهای دیگر باشد، ارزش بررسی پزشکی دارد.
در نهایت، بوی بد دهان صبحگاهی در بیشتر افراد بخشی از اتفاقات طبیعی ساعات خواب است؛ اما بدن گاهی از همین نشانههای ساده برای جلب توجه ما استفاده میکند. یک لیوان آب، مسواک و تمیز کردن زبان ممکن است مشکل را برطرف کند؛ ولی اگر بو باقی ماند، بهتر است به جای پنهان کردن آن با آدامس و خوشبوکننده، دنبال علت واقعی باشیم.
تهیه و تنظیم: طوبی میرزاحسینی