به گزارش بهداشت نیوز، خیلیها وقتی اسم سنگ کلیه میآید، سریع سراغ توصیههای قدیمی مثل ماءالشعیر، هندوانه یا آبزرشک میروند و امیدوارند سنگ زودتر دفع شود. اما واقعیت این است که هر نوشیدنی یا خوراکیای که ادرار را بیشتر کند، لزوماً نمیتواند سنگ را بشکند یا درمان کند. اگر سنگ کلیه دارید، بهتر است قبل از امتحان کردن این روشهای خانگی بدانید کدام باورها درستاند و چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است.
ماءالشعیر، هندوانه، آبزرشک و انواع عرقیات؛ وقتی صحبت از سنگ کلیه میشود، برای هرکدام از این خوراکیها یک توصیه و نسخه خانگی وجود دارد؛ یکی میگوید سنگ را دفع میکنند، دیگری معتقد است مانع تشکیل آن میشوند و بعضیها هم آنها را جایگزین درمان پزشکی میدانند. اما آیا این خوراکیها واقعا میتوانند جلوی تشکیل سنگ را بگیرند یا سنگها را دفع کنند؟ یا بخش مهمی از این توصیهها بیشتر باورهای عامیانه هستند؟
این خوراکیها با سنگهای ما چه میکنند؟
سنگ کلیه زمانی شکل میگیرد که مواد معدنی و نمکهای موجود در ادرار در شرایطی که ادرار غلیظ شده است، به هم میچسبند و کریستال تشکیل میدهند. بنابراین مهمترین توصیه متخصصان کلیه برای پیشگیری از سنگ، برخلاف بسیاری از نسخههای خانگی، ساده است: «آب کافی بنوشید. در تابستانها و هوای گرم آب بیشتری بنوشید.»
ماءالشعیر و هندوانه معجزه نمیکنند اما ...
متخصصان میگویند پیشگیری از سنگ کلیه بیشتر از آنکه به یک «نسخه جادویی» وابسته باشد، به نوشیدن آب کافی، کاهش مصرف نمک، تغذیه متعادل و در افراد مبتلا به سنگهای تکرارشونده، بررسی نوع سنگ و عوامل مؤثر بر تشکیل آن وابسته است. بنابراین هیچ خوراکیای را نمیتوان جایگزین درمان پزشکی سنگ کلیه کرد.
پوررضاقلی هم میگوید: «درباره یک دارو میتوان با اطمینان گفت که مثلاً ۷۰ یا ۸۰ درصد اثربخشی دارد. چون دارو برای تولید، فرآیند مشخصی را طی میکند؛ اول روی مدلهای حیوانی مطالعه میشود، بعد در مطالعات انسانی مورد بررسی قرار میگیرد و درنهایت ترکیبات و اثربخشی آن ارزیابی میشود. بنابراین وقتی میخواهیم درباره اثربخشی یک ماده یا دارو اظهارنظر کنیم، میتوانیم آن را روی تعداد زیادی بیمار، مثلاً ۱۵ هزار نفر، بررسی کنیم و بگوییم ۸۰ درصد بیماران به درمان پاسخ دادهاند.»
اما به گفته این فوق تخصص بیماریهای کلیه درباره بسیاری از داروهای سنتی و خوراکیهایی که بهعنوان درمانهای خانگی مطرح میشوند، چنین مطالعاتی انجام نشده و شواهد موجود، بیشتر بر اساس تجربه افراد است. پس نمیتوان آنها را به طور صددرصدی رد یا تایید کرد. در بعضی موارد هم ممکن است همین مشاهدات اولیه، زمینه انجام مطالعات علمی را فراهم کند و مثلا یک شرکت داروسازی با استخراج عصاره یک گیاه، دارویی مؤثر برای دفع سنگ کلیه از آن تولید کند.
بعضی از ادعاها جنبه تبلیغات دارند
پوررضاقلی میگوید: «در دفع سنگ کلیه با ماءاشعیر و ...، آنچه در عمل میبینیم، این است که بسیاری از درمانهای غیر دارویی به دلیل افزایش ناگهانی حجم ادرار در دفع سنگهای کوچک مؤثرند. اصلا اولین توصیه ما برای دفع سنگهای کمتر از ۱۰ میلیمتر، داشتن تحرک بدنی، مصرف مایعات کافی و در صورت نیاز مصرف برخی داروها است تا در مرحله اول نیازی به جراحی یا سنگشکن نباشد.»
این نفرولوژیست اضافه میکند: «اما تا امروز از نظر علمی، درمان خانگیای که بتواند سنگ کلیه را پودر یا خرد کند، نداشتهایم. این کار با برخی داروها امکانپذیر است، اما درباره ماءالشعیر و موارد مشابه نمیتوان چنین ادعایی کرد. چون مطالعه و بررسی علمی کافی درباره آنها انجام نشده است.»
پوررضاقلی تاکید میکند که «مطرح کردن چنین ادعایی به یک مطالعه گسترده نیاز دارد. آنچه قاطعانه میتوان گفت این است که «درمان خانگی سنگ کلیه» به این معنا که یک خوراکی بتواند سنگ را خرد یا درمان کند، یک فکت علمی نیست. حتی ممکن است بعضی از این ادعاها جنبه تبلیغاتی داشته باشند؛ مثلا تبلیغات یک کارخانه آبجوسازی یا تولید ماءالشعیر باشد.»