«منظومه فکری» آیت‌الله مکارم حاصل سه سال پژوهش نظام‌مند است

به گزارش بهداشت نیوز حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه ظهر امروز در آیین رونمایی از مجموعه گرانسنگ «منظومه فکری آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی» که در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد، با قدردانی از همه دست‌اندرکاران تدوین این مجموعه، اظهار کرد: در رأس همه باید از آیت‌الله العظمی ناصر مکارم شیرازی تشکر کنیم که اجازه دادند این کار علمی آغاز شود و ما را قابل دانستند که با همکاری اساتید و محققان، این مسیر را دنبال کنیم.
وی با اشاره به نقش حجت‌الاسلام ملکی در آغاز این پروژه و همراهی پژوهشگران مختلف افزود: این اثر برخلاف تصور برخی افراد، «مجموعه مقاله» نیست؛ چراکه در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، منظومه‌ها به‌صورت نظام‌مند طراحی می‌شوند و صرفاً گردآوری چند مقاله مستقل نیستند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: برای تدوین این منظومه، یک سال کامل تمام آثار معرفتی، فقهی، اصولی و تفسیری آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی مطالعه شد تا بتوانیم پرونده علمی دقیقی تشکیل دهیم و ساختار اثر را طراحی کنیم.
وی تصریح کرد: پس از مطالعه کامل آثار، مدخل‌ها مشخص شد و حتی برای هر مدخل نیز ساختار دقیق مباحث طراحی شد؛ به‌گونه‌ای که تنها موضوع به نویسنده داده نمی‌شد، بلکه چارچوب ورود و خروج بحث نیز تعیین می‌شد و شورای علمی مستمر بر روند کار نظارت داشت.خسروپناه با بیان اینکه برخی نویسندگان این مجموعه از شاگردان آیت‌الله مکارم شیرازی و برخی دیگر از پژوهشگران آشنا با آثار ایشان بودند، گفت: بخش نخست کتاب به شخصیت علمی، سلوکی و اجتماعی معظم‌له اختصاص دارد که در سه فصل تنظیم شده و زیست‌نامه علمی، خدمات فرهنگی و اجتماعی و همچنین منش سیاسی ایشان را بررسی می‌کند.

حقیقت الگویی برای «چگونه زیستن» و «چگونه طی کردن مسیر علمی تا مرجعیت»
وی افزود: این بخش در حقیقت الگویی برای «چگونه زیستن» و «چگونه طی کردن مسیر علمی تا مرجعیت» در اختیار طلاب قرار می‌دهد و فعالیت‌های علمی، فرهنگی و سیاسی ایشان پیش و پس از انقلاب، از جمله نقش‌آفرینی در تدوین قانون اساسی را تبیین می‌کند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به بخش دوم این مجموعه بیان کرد: بخش «منطق اسلام‌شناسی» شامل مباحث معرفت‌شناسی و روش‌شناسی‌های مختلف از جمله روش‌شناسی اجتهادی، تفسیری، کلامی و تاریخی است.
وی تأکید کرد: اگر طلبه‌ای روش اجتهاد یک استاد برجسته را به‌درستی فرا بگیرد، می‌تواند مسیر اجتهاد را بسیار سریع‌تر طی کند و شناخت روش‌شناسی علمی بزرگان، کاری بسیار دشوار اما مهم است.خسروپناه ادامه داد: یکی از مهم‌ترین بخش‌های کتاب، روش‌شناسی اجتهادی آیت‌الله مکارم شیرازی است که حدود صد صفحه از کتاب را به خود اختصاص داده و در آن «الگوریتم اجتهاد» معظم‌له به‌صورت گام‌به‌گام تبیین شده است.
وی خاطرنشان کرد: آیت‌الله مکارم شیرازی پس از مشاهده این بخش، احساس کردند لازم است چند جلسه مستقل درباره روش اجتهادی خود سخن بگویند و همین مسئله اهمیت این پروژه را نشان می‌دهد.دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به جلد نخست کتاب گفت: جلد اول شامل سه بخش و ۲۰ فصل است و مباحثی همچون خداشناسی، دین‌شناسی، قرآن‌شناسی، حدیث‌شناسی، انسان‌شناسی، نبوت، امامت و مهدویت، دنیاشناسی و آخرت‌شناسی را دربرمی‌گیرد.
وی افزود: در این مباحث علاوه بر طرح مسائل معرفتی، نکات روش‌شناسانه و روان‌شناسانه نیز وجود دارد؛ به‌عنوان نمونه در قرآن‌شناسی، روش تفسیری آیت‌الله مکارم شیرازی و در حدیث‌شناسی نیز مشرب حدیثی ایشان بررسی شده است.

آیت‌الله مکارم شیرازی پیش از انقلاب، ذهن نوجوانان و جوانان را سامان می‌داد
استاد خسروپناه درباره جلد دوم این مجموعه نیز اظهار کرد: این جلد با بحث «نظام‌های منشی و رفتاری اسلام» آغاز می‌شود و مباحثی همچون عبادت‌شناسی، گناه‌شناسی، نظام فقهی و احکام اسلام، نظام اخلاق اسلامی، تعلیم و تربیت و تبلیغ اسلامی، عرفان اسلامی و سبک زندگی اسلامی را شامل می‌شود.
وی با تأکید بر اهتمام آیت‌الله مکارم شیرازی به تبلیغ دینی افزود: معظم‌له حتی در دوران مرجعیت نیز تبلیغ را رها نکردند و در شهرهای مختلف برای جوانان جلسات پرسش و پاسخ و مباحث اعتقادی برگزار می‌کردند که تأثیر عمیقی بر نسل جوان داشت.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به تجربه شخصی خود گفت: در دوران راهنمایی، شبهات اعتقادی زیادی داشتم و یکی از معلمان دینی، جلد اول تفسیر نمونه را در اختیار ما قرار داد که نقش مهمی در رفع این شبهات و جهت‌دهی فکری ما داشت.
وی ادامه داد: آثار آیت‌الله مکارم شیرازی پیش از انقلاب، ذهن نوجوانان و جوانان را سامان می‌داد و پس از آن نیز بسیاری از جوانان با آثار شهید مطهری مأنوس شدند.خسروپناه تصریح کرد: در این مجموعه عمداً عنوان «نظام تعلیم و تربیت و تبلیغ اسلامی» انتخاب شد؛ زیرا تبلیغ در منظومه فکری آیت‌الله مکارم شیرازی پیوندی جدی با تعلیم و تربیت دارد و این عناوین با دقت طراحی شده‌اند.
وی بخش پنجم کتاب را مربوط به «نظام‌های اجتماعی اسلام» دانست و گفت: در این بخش، نظام خانواده، نظام فرهنگی، نظام مدیریتی، نظام سیاسی، نظام اقتصادی، نظام حقوقی، نظام سلامت، نظام قضایی و نظام امنیتی و دفاعی اسلام بر اساس دیدگاه‌های فقهی آیت‌الله مکارم شیرازی تبیین شده است.

مدخل «نظام خانواده اسلامی» به‌تنهایی ظرفیت یک کتاب مستقل را دارد
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی خاطرنشان کرد: مدخل «نظام خانواده اسلامی» به‌تنهایی ظرفیت یک کتاب مستقل را دارد و با حساسیت ویژه‌ای تدوین شده است.
وی افزود: در بخش «نظام سلامت» نیز به ابعاد مختلف سلامت جسمی، روحی، معنوی و حتی جنسی پرداخته شده که کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.
استاد خسروپناه درباره بخش پایانی این اثر نیز گفت: آخرین بخش کتاب با عنوان «نظام غایی اسلام» به مباحثی همچون رفاه اجتماعی، عدالت، پیشرفت، تمدن اسلامی، حیات طیبه، کمال و قرب الهی می‌پردازد.وی با بیان اینکه مجموعه حاضر شامل ۴۰ مدخل نظام‌مند است، اظهار کرد: این اثر از مباحث روش‌شناسی اندیشه آیت‌الله مکارم شیرازی تا جهان‌بینی، نظام‌های رفتاری، اخلاقی و اجتماعی را در قالب یک منظومه منسجم تبیین می‌کند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: تدوین این اثر یک پروژه دو یا سه ماهه نبود، بلکه چندین سال زمان برد و پژوهشگران از صبح تا شب به‌صورت مستمر بر روی آن کار کردند.
وی در پایان با دعوت از اساتید و پژوهشگران برای مطالعه و ارائه نقدهای علمی بر این مجموعه گفت: در ویرایش‌های بعدی، پیشنهادها و اصلاحات اعمال خواهد شد و به نظر می‌رسد این کتاب باید به زبان‌های عربی، انگلیسی و مالایی ترجمه شود؛ زیرا دنیای امروز تشنه این معارف است و حتی پیروان سایر ادیان نیز می‌توانند از آن بهره‌مند شوند.