به گزارش بهداشت نیوز، ذخیرهسازی یا انجماد تخمک یک تکنولوژی پیشرفته در حوزه پزشکی باروری است که به زنان امکان میدهد تخمکهای سالم خود را در سنین جوانی و اوج باروری منجمد کرده و برای استفاده در آینده ذخیره کنند؛ این فرآیند با هدف حفظ قدرت باروری زنان انجام میگیرد و پاسخی علمی به چالشهای اجتماعی، شغلی و پزشکی دنیای مدرن است.
در این روش، تخمکها پس از طی مراحل تحریک تخمکگذاری و بازیابی، از طریق انجماد سریع در دمای بسیار پایین نگهداری میشوند؛ انجماد سریع سلامت سلول را به طور مؤثری حفظ میکند؛ بنابراین، این فناوری پنجرهای به سوی آینده گشوده و به زنان اجازه میدهد بر زمان بیولوژیک خود تا حدی تسلط یابند.
در جامعه کنونی، بسیاری از زنان به دلایل متعددی مانند ادامه تحصیل، پیشرفت شغلی، عدم آمادگی روانی، عدم وجود شریک زندگی مناسب یا مسائل مالی، بارداری را به تأخیر میاندازند؛ از سوی دیگر، ذخیره تخمدانی زنان محدود و وابسته به سن است و پس از ۳۵ سالگی هم از نظر کمیت و هم از نظر کیفیت تخمکها به شدت کاهش یافته و خطر ناباروری و اختلالات کروموزومی افزایش مییابد.
ذخیرهسازی یا انجماد تخمک این شکاف بین زمان اجتماعی و زمان بیولوژیک را پر کرده و به زنان امکان برنامهریزی آگاهانهتری برای تشکیل خانواده میدهد و بار فشار روانی ناشی از گذشت زمان را تا حدودی کاهش میدهد؛ یکی از رایجترین کاربردهای این روش، فریز تخمک به انتخاب خود فرد یا به دلایل اجتماعی است. زنانی که در دهه ۲۰ و اوایل ۳۰ سالگی هستند اما هنوز آمادگی بارداری ندارند، میتوانند با انجام این فرآیند، تخمکهای جوان و باکیفیت خود را ذخیره کنند.
این تخمکهای منجمد شده سالها بعد، هنگامی که فرد از نظر شخصی و حرفهای آماده مادر شدن است، میتوانند مورد استفاده قرار گیرند. این انتخاب به ویژه در کلانشهرها و در میان زنان تحصیلکرده طرفداران بیشتری دارد.
در موارد پزشکی نیز ذخیرهسازی یا انجماد تخمک میتواند برخی مشکلات ناباروری به علت بیماری را کاهش دهد؛ برای مثال زنانی که مبتلا به سرطان تشخیص داده میشوند و باید تحت شیمیدرمانی یا پرتودرمانی قرار گیرند، در معرض آسیب تخمدان و ناباروری هستند؛ فریز تخمک پیش از آغاز شیمی درمانی به آنان این فرصت را میدهد که پس از بهبودی، شانس مادر شدن داشته باشند همچنین، زنانی با سابقه خانوادگی یائسگی زودرس یا بیماریهای خودایمنی خاص که بر باروری اثر میگذارند، میتوانند از این روش استفاده کنند.
انجماد تخمک؛ حفظ زمان باروری
صدیقه توکلی فلوشیپ نازایی در گفت و گوی اختصاصی با خبرنگار حوزه بهداشت و سلامت ایرنا درباره ذخیرهسازی یا انجماد تخمک، این شیوه را یکی از بهترین روش های حفظ زمان باروری در زنان دانست و اظهار کرد: روند فریز تخمک با یک جلسه مشاوره تخصصی و جامع با پزشک متخصص زنان، زایمان و ناباروری آغاز میشود و همه جنبههای فرآیند، شامل مزایا، معایب، موفقیت، هزینهها و مراحل آن به طور کامل توضیح داده میشود.
وی افزود: بعد از آن، یک ارزیابی کامل پزشکی و باروری انجام میگیرد که شامل آزمایشهای خون برای بررسی هورمونهای مرتبط با ذخیره تخمدان و معاینه فیزیکی است. این ارزیابیها نشان میدهد فرد در حال حاضر چه تعداد تخمک با کیفیت بالقوه دارد و شانس موفقیت فرآیند چقدر است.
توکلی ادامه داد: پس از ارزیابی، مرحله تحریک تخمدان آغاز میشود که معمولاً در روز دوم یا سوم قاعدگی شروع میشود. در این مرحله، فرد به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز، روزانه داروهای هورمونی تزریقی دریافت میکند تا فولیکولهای متعددی در تخمدانها رشد کنند.
وی با بیان اینکه در یک عمل سبک ۱۵ تا ۳۰ دقیقهای تخمک برداشته و منجمد شده در مخازن مخصوص نیتروژن مایع نگهداری میشوند؛ تاکید کرد: نکته مهم این است که کیفیت تخمک در زمان انجماد حفظ میشود؛ بنابراین یک تخمک که در ۳۰ سالگی منجمد شده، پس از ذوب در ۴۰ سالگی، همچنان ویژگیهای یک تخمک ۳۰ ساله را خواهد داشت.
توکلی یادآور شد: هنگامی که فرد تصمیم به بارداری میگیرد، تخمکهای منجمد شده از حالت انجماد خارج میشوند. تخمکهای سالم بازمانده از فرآیند ذوب، با استفاده از تکنیک تزریق درون سیتوپلاسمی اسپرم (ICSI) بارور میشوند.
تخمکها در یک عمل سبک ۱۵ تا ۳۰ دقیقهای برداشته و منجمد شده در مخازن مخصوص نیتروژن مایع نگهداری میشود.
این فلوشیپ نازایی با اشاره به مزایای ذخیرهسازی یا انجماد تخمک، مهمترین مزیت این روش را ارائه اختیار و آرامش خاطر به زنان عنوان کرد و افزود: این فناوری به زنان اجازه میدهد بدون استرس از افت قدرت باروری، روی اهداف تحصیلی، شغلی و شخصی خود تمرکز کنند و در کنار آن، فرصت مادر شدن را برای زنانی که در معرض خطر ناباروری به دلایل پزشکی هستند حفظ میکند.
وی ادامه داد: از نظر بیولوژیک، استفاده از تخمک جوانتر خطر سقط جنین و اختلالات کروموزومی مانند سندروم داون را کاهش میدهد.
توکلی با بیان وضعیت ذخیرهسازی یا انجماد تخمک در ایران، نیز خاطر نشان کرد: در ایران، فریز تخمک تحت نظارت مراجع قانونی و شرعی انجام میشود. بر اساس فتوای مراجع، ذخیرهسازی یا انجماد تخمک به خودی خود برای زنان متأهل و حتی مجرد (با رعایت شرایطی) جایز شمرده شده است، مشروط بر اینکه در آینده از اسپرم همسر قانونی استفاده شود.
این متخصص زنان و نازایی افزود: ایران در منطقه پیشگام در درمانهای ناباروری، شامل ذخیرهسازی یا انجماد تخمک است و کلینیکهای تخصصی بسیاری در شهرهای بزرگ ایران این خدمت را ارائه میدهند.
توکلی با بیان اینکه ذخیرهسازی یا انجماد تخمک بدون شک یکی از تحولات بزرگ در حوزه پزشکی باروری و حقوق تولیدمثل زنان است، گفت: مهم است که این فناوری به گونهای استفاده شود که مکمل انتخابهای زندگی نه جایگزینی برای حمایتهای اجتماعی لازم برای توازن کار و خانواده باشد زیرا این روش یک ابزار قدرتمند است اما حلکننده همه چالشهای پیچیده فرزندآوری در عصر مدرن نیست.