کارشناس مرکز اطلاع رسانی داروهای دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با توجه به احتمال بروز اسهال ناشی از مصرف آنتی بیوتیک ها به دلیل اثر بر تعادل باکتری های روده، مصرف نکردن آنها در موارد غیرضروری بدون نظر پزشک و در صورت مصرف، توجه به نشانه های دستگاه گوارشی را برای دوری از وخیم شدن آن، حیاتی دانست.
به گزارش بهداشت نیوز، دکتر "نسیم شاهرخ"، گفت: گونه های مختلف باکتری در روده زندگی می کنند که بسیاری از آنها بی ضرر یا حتی برای بدن مفید هستند، در حالی که بعضی از آنها ممکن است مشکل ساز باشند اما در شرایط عادی، باکتری های بد بسیار کمتر است که تعادل طبیعی زیستی روده، آنها را کنترل می کند.
او ادامه داد: آنتی بیوتیک ها می توانند تعداد زیادی از باکتری های طبیعی روده را از بین ببرند، بنابراین مصرف آنها تعادل ظریف بین گونه های مختلف را تغییر می دهد و باعث می شود باکتری های بد تهاجمی، آزادانه و خارج از کنترل تکثیر شوند؛ در بیشتر موارد، نتیجه فقط یک اسهال خفیف و کوتاه مدت با نشانه های اسهال و درد شکم ملایم است که پس از اتمام درمان آنتی بیوتیک به سرعت برطرف می شود، اما، برخی افراد ممکن است ناقل نوعی باکتری به نام "کلستریدیوم دیفیسیل" باشند که با مصرف آنتی بیوتیک ها در داخل روده فرصت رشد پیدا می کند و با ایجاد مواد شیمیایی تحریک کننده به دیواره روده آسیب رسانده و باعث التهاب می شود؛ نشانه های آن درد شکم، گرفتگی، اسهال شدید، خون در اسهال، تب و در موارد شدید کمبود آب بدن است؛ اسهال ناشی از کلستریدیوم دفیسیل، ممکن است چند هفته پس از قطع دارو نیز شروع شود.
این پزشک داروساز با اشاره به راهکارهایی برای پیشگیری و درمان اسهال ناشی از مصرف آنتی بیوتیک ها، افزود: ابتدا باید توجه داشت که همواره برای جلوگیری از انتقال باکتری کلستریدیوم دیفیسیل، موارد بهداشتی مانند شست و شوی دستها با آب و صابون به ویژه در برخورد با بیماران مبتلا به این بیماری و یا اقامت در بیمارستان رعایت شود؛ برخی مطالعات نیز نشان داده است که مصرف مکمل ها یا مواد غذایی دارای پروبیوتیک ها که میکروارگانیسم های طبیعی بدن هستند، در زمان درمان با آنتی بیوتیک ها می تواند از ابتلا به اسهال پیشگیری کند یا در موارد خفیف آن را درمان کند اما، این اثر ثابت نشده است.
دکتر شاهرخ، اضافه کرد: باید توجه داشت که مصرف پروبیوتیک ها در افرادی که داروهای تضعیف کننده سیستم ایمنی مصرف می کردند، به تازگی عمل جراحی داشتند یا به مدت طولانی در بیمارستان بستری بوده اند، باید با احتیاط انجام شود اما، اگر نشانه ها شدید باشد و عفونت کلستریدیوم دفیسیل تشخیص داده شود، پزشک مصرف آنتی بیوتیک را متوقف می کند و داروهای ضد میکروبی موثر بر باکتری کلستریدیوم دفیسیل را تجویز می کند، همچنین باید نشانه های اسهال مانند کاهش آب بدن کنترل شود.
او تاکید کرد: مهم ترین نکته در پیشگیری از اسهال ناشی از مصرف آنتی بیوتیک ها که در برخی موارد حتی می تواند کشنده باشد این است که، آنتی بیوتیک ها در موارد غیر ضروری مانند عفونت های ویروسی و بدون تجویز پزشک مصرف شود.
دکتر شاهرخ یادآور شد: اگر اسهال بدون دلیل مشخص دارید و در حال مصرف آنتی بیوتیک هستید، مطمئن شوید که نام آنتی بیوتیک تجویز شده، تاریخ شروع درمان و تاریخ شروع نشانه های روده را به پزشک اطلاع دهید، پیش از مراجعه به پزشک، داروهای ضد اسهال مصرف نکنید؛ این داروها ممکن است با دفع باکتری ها و سموم زیان آور از بدن شما از راه مدفوع مداخله کند