الف) رژیم صفر کالری یا آب درمانی
به گزارش بهداشت نیوز، در چنین روشی کلیه موادغذایی حاوی کالری حذف و فقط مایعات به مقدار بسیار زیاد بین 4-3 لیتر در روز توصیه میشود که به صورت آب، چای کمرنگ، دمکردههایی مثل گل بابونه، گل گاوزبان، نعنا، پوست سیب و... میل میگردد.
کاهش وزن با چنین برنامهای با حذف قند، پروتئین و چربی، 400 گرم در روز برای آقایان و 350 گرم در روز برای خانمها رخ میدهد.
در صورت پیروی از چنین روش کاهش وزن، در سیستم بدن ما چه اتفاقاتی رخ میدهد؟ مشخص شده که در هفتههای اول و دوم قند موردنیاز بدن از تجزیه پروتئینهای عضلات و سایر اندامها تامین میگردد.
در این زمان تجزیه بافتها و از دست دادن پروتئین بدن بسیار بالا بوده، سپس به تدریج از شدت آن کاسته میشود و بافتهای چربی نیز شروع به تجزیه شدن میکنند.
در طول ادامه رژیم صفر کالری یا آب درمانی، بافتهای بدن تجزیه میشوند و به مصرف تامین انرژی و اعمال حیاتی بدن میرسند و به علت آزاد شدن اسیدهای چرب و تجزیه آنها، حالت کتونی ایجاد میشود که دفع اسیداوریک را مهار کرده موجب افزایش سطح اسیداوریک خون میشود.
در نتیجه خطرات مورد انتظار در ادامه چنین روش کاهش وزنی عبارتاند از:
مختل شدن سیستم قلبی– عروقی و در کنار آن بروز حمله نقرس، ایجاد سنگ کلیه، اختلال دستگاه گوارش، آریتمی (بینظمی) قلبی، حمله قلبی، اختلالات حاد و مزمن کلیه، بروز دیابت وابسته به انسولین، اختلالات عصبی و روانی و در نهایت مرگ به خصوص برای افراد آسیبپذیر.
با توجه به خطرات احتمالی و یا حتمی چنین روش کاهش وزنی، در موارد نادر و به علل خاص اجرای آن توصیه میشود و میباید این دسته از رژیمگیرندگان در بیمارستان بستری شوند و تحت نظر تیم پزشکی به کاهش وزن خود اقدام کنند تا به موازات تامین مایعات لازم، الکترولیتها، مواد معدنی و ویتامینهای مورد نیاز دیگر نیز تامین و در اختیار بدن این افراد قرار داده شود.
خوشبختانه بررسیهای بلندمدت از نظر پژوهشگران تغذیه، عدم کارایی چنین رژیمی را به اثبات رسانیده و تحت هیچ شرایطی هیچ فردی نباید به مدت طولانی حتی زیر نظر متخصص از این روش استفاده کند.
ب) رژیم لاغری با 400-250 کیلوکالری حاوی پروتئین و کربوهیدرات به مقدار ناچیز
در بررسی عوارض ایجاد شده در رژیمهای غذایی پیش گفت، مسأله انباشته شدن ملکولهای کتونی، توجه پژوهشگران علوم تغذیه را به خود معطوف کرده است و با محاسبات به عمل آمده توصیه کردهاند که 50 گرم کربوهیدرات (مواد قندی) به جیره روزانه افزوده شود و بدین ترتیب انرژی حاصل از 30 گرم پروتئین خالص و 50 گرم مواد قندی رژیم صفر کالری، به رژیمی تبدیل شده که دارای حدود 300 کیلوکالری انرژی بوده است و رژیم گیرندگان قادر بودند، روزانه به مقدار 250-300 گرم از وزن خود را بکاهند.
در این رژیم نیز به تامین مایعات به مقدار 2-3 لیتر توصیه شده است. ناگفته نماند برخورداری از چنین رژیم پرخطری میباید تحت نظر تیم پزشکی و با کنترل دائمی بیماران صورت پذیرفته و از به کارگیری چنین روشهای پرخطر بیماریزا و مرگ آفرین به صورت خودسرانه یا بنا به توصیه افراد غیرعلمی و بدون صلاحیت به شدت پرهیز نمود.
علاوه بر آن در بررسیهای بلندمدت ارزش پیروی از چنین روشهای غیراصولی زیر سوال رفته است و خطرات ناشی از ادامه چنین برنامه غذایی دست کمی از رژیمهای صفر کالری ندارد و پیامد کاهش وزن سریع در کوتاهترین مدت عبارت خواهد بود از مرگ و میر و معلولیتهای برگشتناپذیر و صدمات زیانبار.
ج) رژیم آب میوه و سبزیجات طبق بوخینگر – لوتزنر
این دسته از رژیمها که کم کالری و دارای پتاسیم بالا میباشند، از یک طرف به علت دارا بودن مقداری قند، از تشکیل ترکیبات ستونی یا کتونی جلوگیری میکنند و از طرف دیگر به علت اختلاف سطح بین پتاسیم فراوان و سدیم کمتر، مقدار و حجم دفع ادرار را افزایش داده و با کاهش شدید انرژی، به سرعت وزن بدن رژیمگیرندگان کاهش مییابد و موجبات رضایت خاطر آنها را در زمان حال فراهم میسازد.
ولی از آثار خطرناک ادامه طولانی مدت این روش، تحلیل رفتن قابل توجه مقدار ازت بدن رژیم گیرندگان و پیامدهای ناشی از آن است.
این رژیم فقط در مصرف دمکرده گیاهان همراه با عسل، آبمیوه و سبزی خلاصه میشود. این رژیم فقط به دلایل خاص، آن هم در مدت کوتاه و معین برای بعضی از افراد خاص با نظر متخصص تغذیه و بنا به توصیه پزشکان معالج مجاز است.
ه) رژیم کم کالری غنی از کربوهیدراتها (قندی و نشاستهای)
الف) رژیم سیبزمینی آبپز: به مقدار یک کیلوگرم در روز بدون افزودن نمک که فقط 1 الی 2 روز کاربرد دارد و میباید با سبزیجات پخته و خام میل شود.
ب) رژیم برنج: در آغاز جهت بیماران مبتلا به فشارخون بالا و بیماران کلیوی اندیشیده شده بود، بعدها به عنوان یک رژیم کاهشدهنده وزن نیز کاربرد پیدا کرد که در این روش به مدت یک ماه روزانه برنج پختهای که معادل 400-800 کیلوکالری انرژی داراست (هر 5 قاشق غذاخوری برنج پخته بدون روغن معادل 80 کیلوکالری انرژی دارا میباشد) تجویز میشود و پس از 4 هفته به برنج، مقدار ناچیزی گوشت و سبزیجات اضافه میشود.
ج) رژیم خاص: با تناوب تغییرات روزانه غذاهای جامد، مایع، سوپ و سبزیجات خاص
د) رژیم سیب: یک کیلو سیب پوست نکنده در روز و دمکردههای تهیه شده از پوست سیب
هـ) رژیم انگور، آلبالو، گریپفروت و... و دهها رژیم مشابه
نکته قابل توجه
رژیمهای گفته شده یا سایر رژیمهای مشابه به صورت تکخوری و بدون افزودن مواد مکمل از جمله رژیمهای نامتعادل و فاقد بسیاری از موادمغذی موردنیاز بدن تلقی میشوند که به مدت بسیار کوتاهی به علت خاص کاربرد دارند و در صورت استفاده خودسرانه و بلندمدت، منجر به گرسنگیهای پنهانی و سلولی شدید خواهند شد.
تهی شدن سلولهای بدن از ریزمغذیها و عناصر حیاتی لازم منجر به ظهور و بروز عوارض بسیار شدید و غیرقابل جبرانی میگردد که سلامتی جسمی و روحی کوتاه و بلندمدت فرد را دچار مخاطره حتمی میسازد.
منبع: زندگی آنلاین